سقوط ۲۰ درصدی ارزش لیر ترکیه در پی تصمیم ترامپ

آمریکا و ترکیه در ناتو متحد هم هستند و در نبرد با داعش همکاری تنگاتنگی داشته اند هر چند در نحوه حضور امریکا در سوریه اختلاف دارند حق نشر عکس Getty Images
Image caption آمریکا و ترکیه در ناتو متحد هم هستند و در نبرد با داعش همکاری تنگاتنگی داشته‌اند هر چند بر سر مسایل سوریه و ایران اختلاف دارند

دونالد ترامپ با افزایش دو برابری تعرفه واردات فولاد و آلومینیوم از ترکیه به رکود ارزش لیر این کشور شتاب بخشیده است به طوری که امروز لیر ترکیه در برابر دلار آمریکا ۲۰ درصد ارزشش را از دست داد. همزمان مجادله لفظی میان آنکارا و واشنگتن بالا گرفته است.

آقای ترامپ امروز در توییتر از امضای حکمی خبر داد که واردات فولاد و آلومینیوم از ترکیه (متحد استراتژیک آمریکا در ناتو) را هدف می‌‎گیرد. او نوشت لیر ترکیه در حال سقوط در برابر "دلار بسیار قدرتمند ماست... روابط ما با ترکیه هم اکنون وضعیت خوبی ندارد."

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه هم در واکنش به این تصمیم آمریکا آن را بخشی از "کارزار" نیروهای بیگانه علیه کشورش ارزیابی کرد. ترکیه تهدید کرده است که به این تصمیم آمریکا پاسخ خواهد داد.

وزیر خارجه این کشور امروز (جمعه ۱۰ اوت) گفت: "آمریکا باید بداند که تنها نتیجه حاصل از این فشارها و تحریم‌ها، آسیب زدن به روابط میان دوکشور به عنوان دو متحد است."

این دو عضو ناتو طی یکی دو سال گذشته بر سر مسایل گوناگونی با هم اختلاف پیدا کرده‌اند؛ از جمله، نحوه جنگ با داعش، تصمیم ترکیه برای خرید سیستم دفاع موشکی از روسیه، و درخواست استرداد فتح الله گولن، روحانی مخالف دولت ترکیه که در آمریکا مقیم است و پس از کودتای نافرجام تابستان سال ۲۰۱۶، دولت آقای اردوغان بارها او را مسبب کودتا نامیده است.

در چند هفته اخیر هم، آنکارا و واشنگتن بر سر زندانی شدن یک کشیش آمریکایی در ترکیه مجادله کردند؛ در حالی که آمریکا خواستار آزادی فوری این کشیش شده ترکیه او را به اتهام جاسوسی و اعمال تروریستی در بازداشت نگه داشته است.

بالا گرفتن تنش‌ها میان آمریکا و ترکیه در ۲۴ ساعت گذشته به سقوط ۲۰ درصدی ارزش لیر در برابر دلار آمریکا انجامیده است. لیر ترکیه یک سال گذشته حدود ۴۰ درصد ارزش خود را در قیاس با دلار آمریکا از دست داده است.

در واکنش به این تحول روز جمعه (۱۰ اوت) آقای اردوغان در یک سخنرانی تلویزیونی به مردم کشورش توصیه کرد که اگر طلا و ارز خارجی در خانه دارند، آن را برای تبدیل به لیر به بانک‌ها ببرند چرا که به گفته او کشورش دچار یک "جنگ اقتصادی" شده و به کمک مردم نیاز دارد.

او با اشاره به ادامه سقوط ارزش لیر گفته: "این یک چالش داخلی و ملی است."

"بعضی کشورها به رفتارهایی دست می‌زنند که همسو با نقشه‌های کودتاچیان است و هیچ مبنای قانونی و عادلانه‌‎ای نمی‌شود برای آن متصور شد."

آقای ترامپ روز جمعه اعلام کرد که دستور داده تا تعرفه واردات فولاد و آلومینیوم از ترکیه به ترتیب ۵۰ درصد و ۲۰ درصد تعیین شود؛ ارقامی که دو برابر میزان فعلی است.

رئیس‌جمهوری آمریکا در چند ماه گذشته با افزایش تعرفه‌های وارادت فولاد و آلومینیوم، بسیاری از متحدان اقتصادی و امنیتی خود چون کانادا و اتحادیه اروپا را رنجانده و همچنین کشورهایی چون چین و ترکیه را به علت انچه "روابط تجاری ناعادلانه" خوانده، مجازات کرده است.

منطقی که آقای ترامپ برای بالابردن تعرفه‌های فولاد و آلومینیوم از آن سود می‌برد نقش این دو فلز در صنایع نظامی است که در نتیجه رونق صنایع فولاد و آلومینیوم را مرتبط با موضوع امنیت ملی می‌کند.

به عبارت دیگر حامیان آقای ترامپ در این تصمیم می‌گویند اگر صنایع فولاد و آلومینیوم در داخل خاک آمریکا رقابت را به صادرکنندگان خارجی ببازد، آن گاه ممکن است تولید داخلی فولاد و آلومینیوم به حدی کاهش پیدا کند که آمریکا برای ساخت تسلیحات نظامی خود به واردات فولاد و آلومینیوم از کشورهای خارجی متکی شود و در این صورت قدرت نظامی و امنیت ملی ایالات متحده به منابع و متغیرهایی در خارج از خاک این کشور وابستگی پیدا می‌کند.

عواقب تصمیم امروز آقای ترامپ فراتر از لیر ترکیه رفته به حدی که امروز یورو به پایین‌ترین بهای خود طی ۱۳ ماه گذشته سقوط کرد و دلار آمریکا به بالاترین بهای خود طی یک سال گذشته رسید.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption صرافی‌های ترکیه در چند ماه گذشته با تلاطم ناگهانی ارزش لیر روبرو بوده‌اند

در همین حال، وزارت تجارت و بازرگانی ترکیه تصمیم آمریکا برای افزایش دو برابری تعرفه فولاد و آلومینیوم را ناقض قوانین تجارت جهانی خوانده است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption کشیش آمریکایی اندرو برانسون، ماه گذشته و پس از آن که نسبت به وضعیت سلامتی او ابراز نگرانی شد از زندان به بازداشت خانگی منتقل شد

ترکیه و آمریکا به جز ماجرای بازداشت دو ساله کشیش آمریکایی، درباره فتح‌الله گولن، تحریم‌های ایران و مسایل سوریه نیز اختلاف نظر دارند.

دولت ترکیه اعلام کرده است که تحریم‌های آمریکا علیه ایران را اجرا نخواهد کرد و به واردات گاز از ایران ادامه خواهد داد.

دولت رجب طیب اردوغان،که فتح الله گولن، شخصیت سیاسی-مذهبی ساکن آمریکا را به هدایت کودتای نافرجام دو سال پیش متهم می‌کند، خواهان استرداد آقای گولن از طرف آمریکا است.

ترکیه همچنین به حمایت آمریکا از نیروهای کرد در شمال سوریه اعتراض دارد و می‌گوید آنها متحدان پ‌ک‌ک هستند که از نظر ترکیه گروهی "تروریستی" قلمداد می‌شود.

حق نشر عکس Reuters
Image caption ترکیه دو سالی است که به دنبال استرداد فتح الله گولن از آمریکاست

موضوعات مرتبط