برگزیت؛ ترزا می واکنش اتحادیه اروپا به پیشنهادش را 'غیرقابل قبول' دانست

ترزا می حق نشر عکس AFP

ترزا می نخست وزیر بریتانیا از اتحادیه اروپا خواست تا در مذاکرات خروج بریتانیا از این اتحادیه (برگزیت) با بریتانیا با احترام رفتار کند.

خانم می در سخنرانی امروز خود گفت این "غیرقابل قبول" است که اتحادیه اروپا در مراحل آخر مذاکرات، پیشنهاد او موسوم به طرح چکرز را "بدون توضیح مشروح یا ارائه برنامه جایگزین" رد کرده است.

خانم می تاکید کرد که او "نتیجه همه پرسی خروج از اتحادیه اروپا را تغییر نخواهد داد و باعث تجزیه کشورش هم نخواهد شد."

"ما باید از اتحادیه اروپا بشنویم که مسئله واقعی چیست و پیشنهاد آنها چیست تا بتوانیم در باره آن گفتگو کنیم. تا این اتفاق نیفتد نمی‌توانیم از این جلوتر برویم."

خانم می دو روز گذشته در سالزبورگ اتریش در نشست سران اتحادیه اروپا شرکت کرد و پیشنهاد خود را به آنها ارائه داد. اتحادیه اروپا به صراحت گفت که این طرح را غیر قابل قبول و غیر قابل اجرا می‌داند.

با اینکه از پیش هم تقریبا روشن بود که اتحادیه اروپا این طرح را نخواهد پذیرفت، صراحت این اتحادیه در رد کردن طرح خانم می به وجهه او لطمه زیادی زد و حتی "تحقیرآمیز" خوانده شد.

به گفته لورا کونزبرگ سردبیر سیاسی بی‌بی‌سی نیوز، لحن غیرقابل انعطاف و کلمات تند خانم می هیچ نشانه‌ای از سازش نداشت اما نیروهایی در اتحادیه اروپا و در داخل حزب خودش هستند که می‌خواهند او را به وادار به نرمش کنند البته هر یک در جهت معکوس.

خانم کونزبرگ نوشت: "لفاظی سیاسی این واقعیت را تغییر نمی‌دهد که خارج دفتر نخست وزیر بریتانیا کمتر کسی فکر می‌کند که پیشنهاد خانم می ممکن است به جایی برسد."

حق نشر عکس Reuters
Image caption نایجل فاراژ رهبر سابق حزب استقلال بریتانیا کارزار خود علیه طرح چکرز را دیروز آغاز کرد

کارشناسان معتقدند موضعی که خانم می امروز در قابل اتحادیه اروپا اتخاذ کرد بیشتر معطوف به کنفرانس سالانه حزب محافظه کار است که حدود ده روز دیگر برگزار می‌شود و انتظار می‌رود اختلافات در حزبی که بطور سنتی در باره اروپا دچار اختلاف بوده به اوج برسد.

در همین حال جرمی کوربین رهبر حزب مخالف- حزب کارگر- گفت مشخص شده که خانم می در پیشبرد مذاکرات برگزیت ناتوان است:

"استراتژی مذاکرات ترزا می فاجعه بار بوده. حزب محافظه کار بیشتر وقت مشغول بحث و مذاکره بین خودشان هستند. بازی سیاسی بین دولت ما و اتحادیه اروپا باید خاتمه پیدا کند چون عدم توافق غیر قابل قبول است."

این در حالی است که یکی از شعارهای اصلی خانم می در این مذاکرات این بوده که "عدم توافق بهتر از توافق بد است."

بریتانیا باید روز ۲۹ مارس سال ۲۰۱۹ -حدود شش ماه دیگر- رسما از اتحادیه اروپا خارج شود اما دو طرف بر سر چگونگی روابط سیاسی، تجاری، اقتصادی هنوز به توافق نرسیده‌اند و اکنون احتمال خروج بریتانیا از این اتحادیه بدون هیچ توافقی بیش از قبل شده است.

اتحادیه اروپا از ابتدای مذاکرات سه خط قرمز را مشخص کرده بود: آزادی‌های چهارگانه -آزادی تردد مردم، کالا، خدمات و سرمایه- قابل تفکیک نیستند و همه با هم باید پذیرفته یا رد شوند. مرز گمرکی بین جمهوری ایرلند و ایرلند شمالی ایجاد نشود و حقوق شهروندان اروپایی ساکن بریتانیا تضمین شود.

حق نشر عکس EPA
Image caption گفته‌های امانوئل مکرون در نشست سالزبورگ تند و غیر دیپلماتیک خوانده شد

خانم می درگیر جنگ سنتی جناح‌های مختلف حزب خود در باره اروپا است؛ گروهی بشدت خواستار ماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا هستند و گروهی سرسختانه از خروج بریتانیا بدون هیچ توافقی حمایت می‌کنند از این رو در جریان مذاکرت برگزیت که حدود دو سال طول کشیده بارها ناچار به تغییر موضع شد.

او دو ماه و نیم پیش در نشستی که در چکرز -اقامت خارج لندن نخست وزیر بریتانیا- برگزار شد توافق اعضای کابینه را برای طرح خود به دست آورد هر چند که به فاصله کمی دو وزیر برجسته کابینه، دیوید دیویس وزیر برگزیت و بوریس جانسون وزیر خارجه در اعتراض به طرح چکرز استعفا دادند.

در طرح چکرز جدا شدن آزادی تردد کالا از آزادی تردد مردم پیشنهاد شده، یعنی بعد از خروج از اتحادیه اروپا آزادی تردد کالا برقرار بماند اما تردد شهروندان اروپایی به بریتانیا محدود شود. طرح خانم می برای مرز بین جمهوری ایرلند و ایرلند شمالی هم از طرف اتحادیه اروپا غیر قابل قبول دانسته شد.

جمهوری ایرلند جزء پادشاهی بریتانیا نیست و این کشور عضو اتحادیه اروپا است. برقراری مرز بین دو کشور علاوه بر این که خطر شعله‌ور شدن ناآرامی و خشونتها را در ایرلند شمالی در بر دارد با مانع حقوقی هم روبرو است چون ممکن است بر خلاف توافق موسوم به جمعه نیک دانسته شود که باعث برقراری آتش بس و پایان خشونتها در ایرلند شمالی شد.

خانم می در شبه-ائتلاف با حزب راستگرای اتحادیه دموکراتیک ایرلند شمالی دولت تشکیل داده و این حزب بشدت خواهان ماندن در بریتانیا و خروج از اتحادیه اروپا است. این حزب مانع تغییر مرز گمرکی ببین اتحادیه اروپا با بریتانیا به مرز دریایی بین جزیره ایرلند و جزیره بریتانیا شده است. این حزب معتقد است در چنین حالتی ایرلند شمالی عملا از بریتانیا جدا می‌شود.

اتحادیه اروپا و بریتانیا بار دیگر در ماه نوامبر گفتگو خواهند کرد که به نظر می‌رسد آخرین فرصت دو طرف برای رسیدن به توافق باشد.

اگر گشایشی حاصل نشود و دو طرف بر مواضع خود بمانند، احتمال‌هایی که مطرح هستند عبارتند از:

  • رای عدم اعتماد به ترزا می از طرف حزب خودش یا پارلمان
  • انتخابات سراسری زودهنگام
  • همه پرسی مجدد
  • استعفای خانم می
  • تمدید مهلت مذاکرات

در صورتی که هیچ کدام از اینها اتفاق نیفتد بریتانیا نهم فروردین ۱۳۹۸ بدون هیچ توافقی از اتحادیه اروپا خارج خواهد شد و دو طرف خود را در شرایطی بسیار پیچیده، بی سابقه و ناآشنا خواهند یافت.