حکم اعدام آسیه بی‌بی، زن مسیحی متهم به کفرگویی در پاکستان لغو شد

Image caption محکوم شدن آسیه بی‌بی به اعدام به اتهام کفرگویی، باعث شد مساله قوانین ضد کفرگویی و شدت مجازات‌های آن، به طور گسترده مورد توجه قرار بگیرد

دیوان عالی پاکستان حکم اعدام آسیه بی‌بی، زن مسیحی که به اتهام کفرگویی به مرگ محکوم شده بود را لغو کرده است.

آسیه بی‌بی در سال ۲۰۱۰ میلادی از سوی دادگاه مجرم شناخته شده بود.

او همواره بر بی‌گناهی خود تاکید کرده است. آسیه بی‌بی بیشتر ۸ سال گذشته را در سلول انفرادی گذرانده است.

رای دادگاه مبنی بر لغو حکم اعدام با اعتراض تندروهای پاکستان همراه بوده است. آنها از قوانین مربوط به کفرگویی حمایت می‌کنند.

به هنگام صدور و اعلام رای دادگاه، تدابیر امنیتی در برابر دیوان عالی پاکستان در اسلام‌آباد به دلیل احتمال بروز خشونت تشدید شده بود.

به جز اسلام‌آباد، در شهرهای کراچی، لاهور و پیشاور نیز تظاهراتی علیه لغو حکم اعدام آسیه‌ بی‌بی برگزار شده و به نوشته روزنامه داون پاکستان، صدها معترض جاده میان راولپندی و اسلام‌آباد را مسدود کرده‌اند.

همزمان عمران خان، نخست وزیر پاکستان در اظهاراتی تلویزیونی از مردم کشورش خواسته آرامش خود را حفظ کنند. آقای خان ضمن محکوم کردن گزارش‌ها درباره "تهدید به مرگ" قضات دیوان عالی و آنچه او "دعوت به خشونت" خوانده، به شهروندان پاکستان توصیه کرده که "همراه افراطیون" نشوند.

میاں ثاقب نثار، رئیس دیوان عالی پاکستان رای قضات این دیوان مبنی بر لغو حکم اعدام را قرائت کرد و گفت آسیه بی‌بی در صورتی که با اتهام دیگری مواجه نباشد، می‌تواند بلافاصله از زندان شیخوپوره در نزدیکی لاهور در استان پنجاب آزاد شود.

آسیه بی‌بی در هنگام قرائت حکم در دادگاه نبود اما طبق گزارش‌ها، واکنش ناباورانه‌ای به این رای نشان داده است.

خبرگزاری فرانسه می‌گوید آسیبه بی‌بی با تلفن گفته است: "نمی‌توانم چیزی را که می‌شنوم باور کنم. واقعا اجازه می‌دهند من از زندان بیرون بروم؟"

اتهام آسیه بی‌بی چه بود؟

در ماه ژوئن سال ۲۰۰۹ آسیه بی‌بی با زنان مسلمان هم‌روستایی‌اش در مزرعه‌ای در روستای شیخوپوره در ایالت پنجاب مشغول چیدن میوه بود. به ‌گفته مقام‌های محلی آنها بر سر آب با هم درگیر شدند.

زنان مسلمان گفته بودند آب چاه به خاطر اینکه یک زن مسیحی به آن دست زده نجس شده است. چند روز بعد گروهی از این زنان ادعا کردند که آسیه بی‌بی هنگام مشاجره به پیامبر اسلام توهین کرده است.

گروهی آسیه بی‌بی را در خانه‌اش کتک زدند. این افراد گفتند که او در این میان به کفرگویی اعتراف کرده بوده است. پس از تحقیقات، پلیس آسیه بی‌بی را بازداشت کرد.

اسکندر کرمانی، خبرنگار بی‌بی‌سی در اسلام‌آباد

دیوان عالی پاکستان رای خود را به سرعت صادر کرد. البته این دادگاه از حساسیت پرونده و خطر واکنش خشونت‌‌آمیز به آن آگاه بوده است.

وکیل آسیه بی‌بی که پلیس از او مراقبت می‌کرد گفت از رای صادره "خشنود" است اما نگران امنیت جانی خود و موکلش بود.

حتی پس از آزادی آسیه بی‌بی، میراث پرونده او ادامه خواهد یافت. مدت کوتاهی پس از محکومیت آسیه بی‌بی، سلمان تاثیر، فرماندار پنجاب که از آسیه بی‌بی حمایت کرده بود، به دست محافظ خود کشته شد. سلمان تاثیر خواهان اصلاح قوانین کفرگویی شده بود.

ممتاز قدری به اعدام محکوم شد اما به قهرمانی بدل شده و زیارتگاه بزرگی در حومه اسلام‌آباد به او تقدیم شده است.

حامیان او یک حزب سیاسی تشکیل داده‌اند که برای حفظ قوانین کفرگویی تلاش می‌کند. این حزب در انتخابات سال جاری، دو میلیون رای آورد. این همان حزبی است که احتمال می‌دهند می‌تواند مسئول ناآرامی‌های خشونت‌آمیز روزهای آینده باشد.

کفرگویی در پاکستان چیست؟

طبق قوانین تصویب شده توسط در زمان حکومت استعماری بریتانیا بر هند، مختل کردن یک تجمع مذهبی، تعدی به مراکز دفن، اهانت به باورهای مذهبی یا تخریب عمدی یا بی‌حرمتی به مکان یا شیء مورد پرستش با حکم تا ده سال زندان مواجه می‌شد.

مواد دیگری توسط ضیا الحق، حاکم نظامی پاکستان به این قانون اضافه شد:

  • ۱۹۸۰: تا حکم سه سال زندان برای اظهارات موهم در باره شخصیت‌های اسلامی
  • ۱۹۸۲: حبس ابد برای اهانت "عمدی" به قرآن
  • ۱۹۸۶: سب نبی (اهانت به پیغمبر) اعدام یا حبس ابد

دیوان عالی پاکستان چه رایی داد؟

قضات دیوان عالی گفتند پرونده متکی بر شواهد سست و ناپذیرفتنی بوده و رویه مناسب در این پرونده وجود نداشته است. آنچه هم که گفته شده اعتراف آسیه بی‌بی بوده در برابر جمعیتی بوده که "تهدید به قتل او کرده بود."

رای دیوان عالی پاکستان به شدت به قرآن و حدیث استناد کرده و حکم با حدیثی از پیامبر اسلام پایان یافته که در آن بر رفتار مهر ورزانه با غیر مسلمانان تاکید شده است.

چرا این پرونده اینقدر جنجالی است؟

اسلام، دین رسمی پاکستان است. سیستم حقوقی آن هم بر اساس قوانین اسلامی است و حمایت عمومی از قوانین سفت و سخت مربوط به کفرگویی در این کشور بسیار بالا است.

حق نشر عکس EPA
Image caption بخش بزرگی از مردم پاکستان از قوانین کفرگویی حمایت می‌کنند

سیاستمداران تندرو اغلب از مجازات‌های شدید در این خصوص حمایت کرده‌اند.

اما منتقدان می‌گویند از این قوانین اغلب برای انتقام گرفتن در مناقشه‌های شخصی استفاده شده است و محکومیت‌ها در چنین پرونده‌هایی معمولا شواهد درست و حسابی ندارند.

عمده افرادی که تا کنون بر اساس این قوانین محکوم شده‌اند مسلمان یا از فرقه احمدیه هستند.

احمدی‌ها که هستند؟

  • احمدیه ریشه در هند شمالی تحت کنترل بریتانیا در اواخر قرن نوزدهم میلادی دارد
  • احمدیه خود را به عنوان یک گروه مسلمان که تعالیم قرآن را دنبال می‌کند معرفی می‌کند
  • مسلمانان سنتی و محافظه‌کار آنها را مرتد می‌خوانند چون به این که حضرت محمد آخرین پیامبر فرستاده شده برای هدایت بشر است اعتقاد ندارند
  • جمعیت نامش را از میرزا غلام احمد، بنیانگذار آن، گرفته است که در سال ۱۸۳۵ به دنیا آمد و توسط پیروانش همچون منجی و پیامبر تلقی می‌شود
  • جمعیت در سال ۱۹۴۷ مقر مذهبی خود را از قادیان هند به ربوه در پاکستان منتقل کرد

اما از دهه نود میلادی، شماری از مسیحیان پاکستان هم بر اساس این قوانین محکوم شده‌اند. مسیحیان ۱.۶ درصد جمعیت پاکستان را تشکیل می‌دهند.

مسیحیان پاکستان چه کسانی‌اند؟

  • اکثر آنان افرادی هستند که در زمانی که هند مستعمره بریتانیا بود، اجدادشان که هندو بودند، به مسیحیت گرویده بودند
  • بیشتر آنها برای فرار از طبقه (کاست) پایینی که در آن قرار داشتند به مسیحیت گرویدند و بسیاری از آنان از جمله فقیرترین مردم پاکستان هستند
  • قوانین سخت گیرانه ضد کفرگویی هدف قرار دادن مسیحیان را تشدید کرده است
  • اولین قاضی ارشد غیرمسلمان دادگاه عالی پاکستان، یک مسیحی به نام قاضی کورنلیوس، بود
  • اولین سردبیر روزنامه "داون" روزنامه معتبر انگلیسی زبان پاکستان نیز یک مسیحی به نام پوتان جوزف، بود که محمد علی جناح بنیانگذار پاکستان، او را به این سمت منصوب کرده بود

هیچ فردی در پاکستان بر اساس این قوانین اعدام نشده اما شماری از آنها پس از دادگاه یا آزادی از زندان به دست مردم کشته شده‌اند.

آسیه بی‌بی که چهار فرزند دارد، اولین زنی است که طبق این قوانین به اعدام محکوم شده بود.

حق نشر عکس AFP
Image caption سلمان تاثیر از جمله معدود سیاستمداران پاکستان بود که آشکارا با قانون کفرگویی مخالفت کرد و از آسیه بی‌بی حمایت کرد

صدور حکم اعدام برای آسیه بی‌بی با واکنش‌های منفی در جهان مواجه شد. پاپ بندیکت شانزدهم، رهبر سابق کاتولیک‌های جهان پس از قتل سلمان تاثیر در اظهارنظر کم‌سابقه‌ای، از دولت پاکستان خواست قانون مجازات کفرگویی را لغو کند.

پس از لغو حکم اعدام چه اتفاقی می‌افتد؟

این هراس و نگرانی وجود دارد که با لغو حکم اعدام ممکن است واکنش‌های خشونت‌باری صورت گیرد.

حق نشر عکس AFP
Image caption شوهر و دختر آسیه بی‌بی می‌گویند نگران جان او در پاکستان هستند

امروز، چهارشنبه ۳۱ اوت، مانند جلسات پیشین دادگاه، جمعیت زیادی در برابر ساختمان دیوان عالی پاکستان جمع شده بودند. آنها خواهان آن بودند که آسیه بی‌بی اعدام شود.

شماری از کشورها به آسیه بی‌بی پیشنهاد پناهندگی داده‌اند و در صورتی که او از همه اتهام‌ها تبرئه شود، انتظار خروج او از کشور می‌رود.

دختر او پیشتر به خبرگزاری فرانسه گفته بود اگر مادرش از زندان آزاد شود، "او را در آغوش خواهد گرفت و گریه خواهد کرد و از پروردگار به خاطر آزادی‌اش تشکر خواهد کرد."

خانواده آسیه بی‌بی گفته‌اند نگران امنیت جانی او هستند و مایلند او پاکستان را ترک کند.

موضوعات مرتبط