چگونه می‌توان نخست وزیر بریتانیا را برکنار کرد؟

Theresa May talking to the media in front of 10 Downing Street حق نشر عکس Getty Images
Image caption ترزا می پیش‌نویس طرح خود برای خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا را تنها گزینه می‌داند که اگر به تصویب نرسد منجر به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بدون هیچ توافقی خواهد شد

چگونه می‌توان از دست نخست وزیر بریتانیا خلاص شد؟

پاسخ کوتاه این است که هیچ راه مشخصی برای این کار وجود ندارد، بستگی به این دارد که چه حزبی در مصدر قدرت است، محافظه‌کار یا کارگر یا حزبی دیگر.

در حال حاضر بریتانیا یک دولت محافظه کار یا آن طور که معروف است دولت توری (Tory) دارد و رهبر این حزب و نخست وزیر، ترزا می است.

اگر حزب محافظه‌کار بخواهد خانم می را برکنار کند باید به او رای عدم اعتماد بدهد، و این یعنی نمایندگان پارلمان از حزب محافظه کار به او رای عدم اعتماد بدهند.

شیوه کار این است:

١- پانزده درصد نمایندگان درخواست رای عدم اعتماد کنند

حداقل پانزده درصد نمایندگان محافظه کار پارلمان نامه بنویسند و درخواست رای عدم اعتماد کنند. در ترکیب پارلمان فعلی پانزده درصد نمایندگان از حزب محافظه کار یعنی حداقل ٤٨ نماینده باید به رئیس "کمیسیون ١٩٢٢" که به "کمیسیون خصوصی نمایندگان محافظه‌کار" هم معروف است- نامه بنویسند و بگویند که به رهبری حزب اعتماد ندارند. وقتی عدم اعتماد به رای گذاشته شود و رای کافی نیاورد، نخست‌وزیر و رهبر حزب بر سر کار خواهد ماند و تا یک سال بعد نمی توان او را با عدم اعتماد به چالش کشید. اما اگر عدم اعتماد رای بیاورد رهبر حزب باید استعفا دهد. در این صورت سوال بعدی این است که چه کسی جای او را بگیرد.

حق نشر عکس HoC
Image caption ترزا می در جلب حمایت کابینه از طرح پیشنهادی او برای خروج از اتحادیه اروپا با دشواری روبرو است

رقابت برای رهبری حزب

اگر حزب محافظه کار رهبر خود را برکنار کند، رقابت بر سر رهبری آغاز خواهد شد که نخست وزیر برکنار شده نمی‌تواند در آن شرکت کند.

معمولا انتظار بر این است که در نهایت نمایندگان دو نامزد را برای رقابت انتخاب کنند. این کار ممکن است هفته‌ها طول بکشد اما در حال حاضر حزب محافظه‌کار به دلیل برگزیت و مهلت ناچیز باقیمانده تا تکمیل روند خروج از اتحادیه اروگا، زیر فشار زمان است.

از طرف دیگر این هم بعید به نظر می‌رسد که با توجه به اختلافات فعلی داخل حزب، حزب محافظه کار بر سر یک نامزد به توافق برسد و حتی ممکن است حزب عملا به دو دسته تقسیم شود.

حق نشر عکس Hoc
Image caption جیکوب ریس ماگ نماینده محافظه کار پارلمان و از طرفداران سرسخت خروج بی‌قید و شرط بریتانیا از اتحادیه اروپا می‌گوید نامه عدم اعتماد به رهبری ترزا می را نوشته است

٢- فشار برای انتخابات سراسری

پارلمان با اعمال فشار برای انتخابات سراسری می‌تواند نخست وزیر را تغییر دهد و لازم نیست که فقط نمایندگان حزب محافظه کار در پارلمان موافق این کار باشند. این کار را به دو طریق می توان انجام داد:

-اگر دو سوم نمایندگان پارلمان از هر حزبی به طرح انتخابات سراسری رای مثبت دهند.

پارلمان ٦٥٠ نماینده دارد بنابراین باید ٤٣٤ نماینده به انتخابات سراسری رای بدهند.

حق نشر عکس Getty Images

-استیضاح دولت

اگر استیضاح دولت به تایید پارلمان برسد، چهارده روز برای تشکیل دولت جدید فرصت هست که اگر به جایی نرسد پارلمان منحل و انتخابات سراسری زودرس برگزار خواهد شد.

اگر دولت محافظه‌کار فعلی سقوط کند تصمیم به اینکه ترزا می به عنوان نخست وزیر استعفا بدهد یا نه با خودش است، او می‌تواند در انتخابات بعدی رقابت کند و فقط در صورتی برکنار خواهد شد که کسی دیگر بتواند اکثریت پارلمان را به دست آورد و نخست وزیر شود.