اتحادیه اروپا در مورد لغو پیمان موشکی آمریکا و روسیه ابراز نگرانی کرد

موگرینی حق نشر عکس Reuters
Image caption موگرینی نزدیک شدن پایان ضرب الاجل آمریکا را باعث نگرانی عمیق اروپاییان دانسته است

اتحادیه اروپا نسبت به احتمال از میان رفتن پیمان امحاء موشک‌های اتمی کوتاه و میان‌برد اتمی ابراز نگرانی کرده است.

روز یکشنبه، ۲۳ تیر (۱۴ ژوئیه)، فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در بیانیه‌ای از تصمیم روسیه برای به تعلیق درآوردن تعهدات خود در چارچوب پیمان برچیدن موشک‌های کوتاه و میان برد ابراز تاسف کرد. خانم موگرینی گفته است که از میان رفتن این پیمان تهدیدی جدی را متوجه امنیت کشورهای اروپایی عضو پیمان آتلانتیک شمالی - ناتو - می‌کند.

اوایل ماه فوریه سال جاری، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، اعلام کرد که از آنجا که روسیه به تعهدات خود برای از میان بردن زرادخانه موشک‌های کوتاه و میان‌برد خود عمل نکرده است، ایالات متحده نیز عمل به تعهدات خود را به حالت تعلیق در می‌آورد. او به روسیه تا اوایل ماه میلادی آینده - دو هفته دیگر - فرصت داد تا به نحوی قابل راستی‌آزمایی به تعهدات خود عمل کند.

دولت روسیه هرگونه تخطی از این پیمان را به شدت انکار کرده و گفته است که اقدام بیشتری در این زمینه ضرورت ندارد. اگر دو طرف نتوانند در مورد راستی‌آزمایی عمل یکدیگر به تعهداتشان به توافق برسند، این پیمان لغو خواهد شد.

حق نشر عکس Getty Images/tass
Image caption انهدام موشک‌های میان برد روسیه درقزاقستان، سال ۱۹۸۹- پیمان امحاء موشک‌های کوتاه ومیان‌برد ممکن است لغو شود

"پیمان فی مابین ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی برای امحاء موشک‌های میان برد و کوتاه برد" در سال ۱۹۸۸ بین اتحاد جماهیر شوروی سابق و ایالات متحده به امضا رسید. در آن زمان، میخاییل گورباچف و دونالد ریگان رهبری این دو کشور را در دست داشتند. پس از فروپاشی اتحاد شوروی، دولت روسیه ضمن در اختیار گرفتن زرادخانه اتمی شوروی، تعهدات اتحاد شوروی به تعهدات بین‌المللی آن را برعهده گرفت.

این معاهده هر دو طرف را از تولید و استقرار موشک‌های بالستیکی زمین به زمین کوتاه‌برد (۵۰۰ تا ۱۰۰۰ کیلومتر) و میان‌برد (۱۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کیلومتر) که قادر به حمل کلاهک هسته‌ای باشد منع کرده است. طبق این پیمان قرار شد که دو طرف "از تولید، انبار کردن و آزمایش" این نوع موشک‌ها و سکوهای پرتاب آنها خودداری ورزند.

پیمان امحاء موشک‌های کوتاه و میان-برد صرفا شامل موشک‌های زمین به زمین است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption پیمان امحاء موشک‌های کوتاه و میان‌برد بین ریگان و گورباچف و در راستای کاهش خطر جنگ امضا شد

اجرای این پیمان باعث از میان بردن چند هزار فروند از این نوع موشک‌ها شد اما در سال ۲۰۱۴، وزارت خارجه آمریکا در گزارش مربوط به عمل روسیه به پیمان‌های نظامی دوجانبه، این کشور را به عدم اجرای تعهدات خود در چارچوب پیمان امحاء موشک‌های کوتاه و میان‌برد متهم کرد. در سال‌های بعد نیز، وزارت خارجه آمریکا این اتهام را تکرار کرد و در مورد واکنش نسبت به آن هشدار داد در حالیکه سیاست خارجی روسیه هر چه بیشتر به سوی چالشجویی نسبت به غرب گرایش می‌یافت.

در سال ۲۰۱۴، روسیه در واکنش به تصمیم پارلمان اوکراین به برکناری رئیس جمهوری طرفدار روسیه در این کشور، شبه‌جزیره کریمه را از اوکراین تجزیه و به خاک خود منضم کرد.

در دسامبر سال ۲۰۱۷، دولت آمریکا "برنامه استراتژیک" برای مقابله با "تخطی روسیه" از این پیمان را منتشر کرد و در اکتبر سال ۲۰۱۸، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری، با متهم کردن روسیه به عمل نکردن به تعهداتش و ابراز نگرانی از برنامه چین برای گسترش زرادخانه موشک‌های میان برد هسته‌ای خود، گفت که در نظر دارد از این پیمان خارج شود.

در ماه فوریه سال جاری، دولت آمریکا رسما گفت که عضویت خود در این پیمان را به حالت تعلیق در می‌آورد و در صورتیکه از عمل روسیه به تعهداتش اطمینان حاصل نکند، ظرف شش ماه از این پیمان خارج خواهد شد. روسیه نیز متقابلا عضویت خود در این پیمان را به حالت تعلیق در آورد. این مهلت هفته اول ماه آینده منقضی خواهد شد و آمریکا و روسیه با ممنوعیتی در مورد تولید، ذخیره و آزمایش این نوع موشک‌ها مواجه نخواهند بود.

خروج روسیه از این پیمان به خصوص برای کشورهای اروپایی عضو ناتو که در تیررس موشک‌های کوتاه و میان‌برد روسیه قرار دارند نگران کننده است.