چرا افغانستان درانتخابات آمریکا نادیده گرفته شد؟

نیروهای آمریکایی مستقر در افغانستان حق نشر عکس AP

برگزاری انتخابات ریاست جمهوری آمریکا همزمان با آن است که ۱۵ سال از حمله‌ این کشور به افغانستان و سرنگونی دولت طالبان می‌گذرد. این جنگ، طولانی‌ترین جنگ آمریکا در تاریخ‌اش است که هنوز ادامه دارد. نزدیک به هشت هزار و چهار صد سرباز آمریکایی همچنان در افغانستان حضور دارند و دولت این کشور متکی به حمایت مالی و نظامی واشنگتن است. بسیاری انتظار داشتند که دو نامزد اصلی ریاست جمهوری، در جریان تبلیغات انتخاباتی یا مناظره‌هایشان، دیدگاه خود را برای پایان دادن به این جنگ، بیان کنند. اما چرا چنین نشد؟

اواخر ماه سپتامبر سال جاری میلادی، احمد خان رحمی افغانِ دارای تابعیت آمریکا خبراول رسانه‌های آمریکا را به خود اختصاص داد. او به طراحی بمبگذاری درشهرهای نیویورک و نیوجرسی آمریکا متهم شد. پیش از آنکه دستگیر شود، با نیروهای امنیتی درگیری مسلحانه داشت. دو مامور پلیس را زخمی کرد و خودش هم مجروح شد.

"از افغانستان خسته شدهاند"

این واقعه تکیه گاهی قرار گرفت برای دونالد ترامپ تا به رقیب دموکرات خود هیلاری کلنتون حمله کند و با لحن تمسخر آمیز قوانین آمریکا را به باد انتقاد بگیرد. او با این مخالفت کرد که چرا پزشکان احمد رحمی را پس از آنکه زخمی شد، درمان می‌کنند و گفت: "این نوع افراد دشمنان ما هستند، پیکارجو هستند، برخورد ما با این‌ها باید سخت باشد."

خانم کلینتون در پاسخ گفت، نامزد جمهوری‌خواه با چنین حرف‌هایی به تروریست‌ها توان می‌بخشد.

اما هیچ یک از این دو، از زادگاه این متهم، افغانستان یا هم از پاکستان دو کشوری که گفته می‌شود، او پس از سفر به آنها تندرو شد، یاد نکردند.

در واقع در سراسر مبارزات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، حتی پیش از آنکه نامزدها رسما معرفی شوند، افغانستان توجه‌ها را جلب نکرد.

وقتی مناظره‌های ریاست جمهوری به راه افتاد انتظار می‌رفت دو نامزد در مورد سرزمینی که تاکنون بیش از ۲۳۰۰ سرباز آمریکایی در آن کشته و هزاران تن دیگر زخمی شده‌اند و صدها ملیارد دلار از پول مالیات دهندگان آمریکایی در آن به مصرف رسیده، صحبت کنند. ولی در هیچ یک از سه مناظره از افغانستان نام گرفته نشد.

حق نشر عکس Getty Images

مایکل سمپل، نویسنده و کارشناس مسایل افغانستان از ایرلند، معتقد است چون نظامیان آمریکایی هنوز در افغانستان سرگرم خدمت هستند، دو نامزد نخواستند از عملکرد آمریکا دراین کشور انتقاد کنند.

اما تا چند سال پیش چنین نبود. یکی از وعده‌های انتخاباتی باراک اوباما رئیس جمهوری کنونی آمریکا در جریان تبلیغات انتخاباتی سال ۲۰۰۸ پایان دادن به جنگ افغانستان بود، که هنوز ادامه دارد.

نه تنها این دو نامزد بلکه گردانندگان این مناظره‌ها هم ظاهرا انگیزه برای سئوال کردن در مورد افغانستان نداشتند.

در باره عراق، سوریه، ایران و داعش پرسیده شد اما نه در مورد افغانستان، یا حتی طالبان که آمریکا دولت‌شان را سرنگون کرد ولی امروز باز قوت گرفته‌اند.

برخی تحلیل‌گران این بی‌اعتنایی را نشانه‌ای از بی‌علاقگی آمریکایی‌ها به افغانستان، به طور کل، قلمداد می‌کنند.

هوشنگ حسن یاری استاد کالج نظامی سلطنتی در کانادا می‌گوید، "افغانستان یک جنگ فراموش شده است. دو نامزد ترجیح می‌دهند که در مورد مسائل داخلی صحبت بکنند تا افغانستان. اگر هم در جریان تبلیغات انتخاباتی در مورد مسائل خارجی بحث شده، بیشتر برای حمله به جانب مقابل بوده و تلاش برای بی اعتبار ساختن او."

"تجربه ی ناکام"؛ میراث مشترک

همین است که عده‌ای معتقدند، جنگ افغانستان و حتی تجربه‌ی دولت سازی دراین کشور ناکام بوده و هر دو حزب جمهوری‌خواه و دمکرات در این ناکامی سهم دارند شاید به همین دلیل بود که دونالد ترامپ از سیاست دولت آمریکا در برابر افغانستان انتقاد نکرد. چون جنگ افغانستان را جورج بوش از حزب جمهوری‌خواه به راه انداخت.

به باور آقای حسن یاری، در بعد امنیتی و مبارزه با تروریسم با این نظر صدق می‌کند. "چون پس از گذشت ۱۵ سال از جنگ افغانستان، آمریکا به اهداف واقعی خود دست نیافته است. طالبان اگر چه در قدرت نیستند اما بخشی‌های مهمی از افغانستان را در کنترل خود دارند. از همین روی، دو نامزد چیزی ندارد که در مورد افغانستان ارائه کنند و از بحث در مورد افغانستان خودداری می‌کنند."

مایکل سمپل می‌پذیرد که بسیاری از انتظارات برآورده نشده، اما از دید او آمریکا همزمان دستاوردهای چشمگیری در افغانستان داشته است و تجربه‌ای دولت سازی در این کشور هنوز کامل نشده است تا در مورد ناکامی یا موفقیت آن داوری کرد. او می‌گوید : " ثبات نسبی افغانستان این زمینه را فراهم کرد که افغان‌ها چند انتخابات نسبتا آزاد برگزارکنند و یک نوع نظام مردم سالار داشته باشند. با این حال، افغانستان همچنان با مشکلات زیادی روبرو است از جمله اینکه این کشور هنوز قادر نیست که به تنهایی به پای خود با‌یستد و نمی‌تواند بودجه خود را از طریق عواید داخلی فراهم کند."

از همین منظراست که هردو کارشناس در این اتفاق نظر دارند که نادیده گرفتن افغانستان در جریان تبلیغات انتخاباتی به این معنا نیست که آمریکا افغانستان را به حال خود رها خواهد کرد.

ادامه حمایت از ناچاری؟

روشن‌ترین دلیلش این است که با بی‌ثبات شدن افغانستان و تضعیف دولت این کشور گروه‌های شبه نظامی مخالف آمریکا با جای گرفتن درخاک افغانستان می‌توانند منافع آمریکا را مجددا تهدید کنند. باز هم افرادی مثل احمد خان از چنین گروه‌ها الهام خواهند گرفت. دراین صورت نه تنها افغانستان که منطقه به طور کل ممکن است کل دچار بی‌ثباتی شود و این چیزی است که آمریکا و جامعه بین‌المللی تا امروز برای جلوگیری ازآن تلاش کرده‌اند.

به باور آقای سمپل آمریکایی‌ها این را درک می‌کنند که اگر افغانستان را به حال خود رها کنند، دولت این کشورسرنگون خواهد شد. این نه تنها مایه‌ شرمساری برای آمریکا که جامعه‌ی جهانی هم است.

امروزاما افغانستان عملا با چالش‌های جدی امنیتی و اختلافات عمیق سیاسی دست و پنجه نرم می‌کند که ثبات این کشور را با تهدید روبرو کرده است. سئوال این است که رئیس جمهوری آینده آمریکا چه کاری برای بیرون رفت از وضعیت کنونی انجام خواهد داد یا اینکه اصلا کاری خواهد کرد پیش از آنکه وضعیت در افغانستان از این هم بحرانی‌تر شود؟