آتش‌بس سوریه؛ حرف ترکیه به کرسی می‌نشیند یا روسیه؟

حق نشر عکس AP
Image caption ترکیه و روسیه گفته‌اند که اجرای توافق امضاشده برای آتش‌بس را تضمین می‌کنند

توافق آتش بس سراسرى در سوريه در حالى اعلام مى‌شود كه دولت بشار اسد بعد از پيروزى در حلب حالا با اعتماد به نفس بيشترى مى‌داند كه دست بالا را در نبرد پنج ساله دارد.

سرنوشت حلب سبب شده كه بيشتر گروه‌هاى مسلح مخالف دولت احساس كنند که يكباره در ميان زمين و آسمان از سوى غرب و به ويژه آمريكا رها شده‌اند، گروه‌هايى كه غالبا توسط تركيه و كشورهايى مانند عربستان سعودى و قطر هم حمايت و تغذيه مى‌شدند.

براى آنها تركيه شريان اصلى بود اما اين كشور هم با شرايطى مواجه شد كه انگار همه اين گروه‌ها علاوه بر چند ميليون پناهجوى سورى روى دستش مانده‌اند آن هم در حالى كه ايران و روسيه همچنان در جبهه "پيروز" مى‌تازند.

+ بیشتر بخوانید: توافقنامه آتش‌بس سراسری سوریه بین دولت اسد و مخالفان مسلح امضا شد

+ بیشتر بخوانید: وزیر خارجه ترکیه: مشخص نیست ایران از تضمین‌ کنندگان آتش‌بس سوریه باشد

از طرفى اعتراض‌هاى اين كشور به آمريكا درباره حمايت از يگان‌هاى مدافع خلق، نيروهاى كرد مسلح سورى كه تركيه آنها را شاخه‌اى از پ‌ک‌ک مى‌داند، همچنان راه به جايى نمی‌برد.

ترور سفير روسيه در آنكارا توسط یک پليس هم به جمع اين معضل‌ها اضافه شد.

روسيه و ايران این وضعیت را غنيمت شمردند تا از ناخشنودى تركيه استفاده كنند و اين كشور را در روند حل مشكل سوريه همراه کنند. تركيه هم خسته از بن بست‌هايى كه در معركه سوريه با آن مواجه شده بود تصميم گرفت حداقل در اين مقطع ابتكار عمل را در دست بگيرد تا لااقل نامش به عنوان بازنده اصلى نبرد سوريه ثبت نشود.

به اين ترتيب با کنترل نیروهای وفاداران به بشار اسد بر حلب و شكل گرفتن مثلث روسيه، تركيه و ايران روند مذاكرات براى حل بحران سوريه وارد فصل ديگرى شد. فصلى كه البته همه طرف‌هاى اصلى جنگ فارغ از برنده و بازنده به خستگى مفرط رسيده‌اند.

همه نیروهایی كه در جبهه‌ها مى جنگند، هوادارانشان و افرادی که طرف هيچ سویی نيستند اما ميان آتش جنگ مانده‌اند در يك چيز مشتركند. همه آنها افرادی هستند كه ميزان مقاومت‌شان در برابر گرسنگى، سرما، بيكارى، نبود برق و حداقل امكانات زندگى در نهايت كمابيش مشابه هم است و اين همان چيزى است كه بسیاری را به نقطه انزجار از ادامه اين نبرد فرسايشى رسانده است.

آتش‌بسى كه از فردا قرار است به اجرا در آید، تلفيقى است از مذاكرات، صف بندي‌هاى جديد و شرايط انسانى.

با اين حال نبرد پنج ساله سوريه امكان خوشبينى زياد به هر نوع توافقى را هم از همه گرفته است.

حق نشر عکس Reuters
Image caption پنج سال جنگ در سوریه باعث آوارگی میلیون‌ها نفر از مردم این کشور شده

حتى خود آقاى پوتين بعد از اعلام خبر امضاى سه توافق در چارچوب آتش بس و روند مذاكرات سياسى، همچنان هشدار داده كه اين توافق مى تواند شكننده باشد و حياتش بسته به حوصله و صبر طرفين است.

نكته اينجاست كه در اين توافق هم باز همان اشكالاتى وجود دارد كه در توافق قبلى آمريكا و روسيه مطرح بود و آن اينكه اين آتش بس شامل حال جبهه فتح شام (جبهه نصرت) نمى‌شود. گروهى كه بسيارى از گروه‌هاى مسلح مخالف حتى اگر رويكرد آن را قبول نداشتند اما همچنان آن را متحد خود اعلام می‌كردند و سر توافق قبلى گفتند كه نمى‌توانند بين خود و "برادرانشان" در جبهه فتح شام خط كشى كنند.

هرچند شايد اين بار تصميم تركيه براى خط و نشان كشيدن برای اين گروه‌ها كارساز باشد، چون در نهايت روى زمين اين تركيه است كه از لحاظ لجستيک کانال كمک‌رسانى به آنها محسوب مى‌شود.

اما مهمتر از این سرنوشت بشار اسد است كه هنوز معلوم نيست در اين توافق چه برايش نوشته شده است. وزير امور خارجه تركيه بعد از اعلام خبر آتش بس و البته با زبان نرم‌تر از قبل گفت كه ادامه روند با وجود بشار اسد معقول نيست اما روسيه به عنوان حامى پر و پا قرص آقاى اسد در اينباره سكوت کرده است.

كليد موفقيت يا شكست اين توافق هم در نهايت به نظر در همين نکته است كه حرف كدام طرف به كرسى می‌نشیند. بشار اسد بماند يا برود؟

مطالب مرتبط