فعالیت مجدد تنها کارخانه تولید چینی تاجیکستان

  • 15 ژوئن 2017 - 25 خرداد 1396

تنها کارخانه تولید ظروف چینی در تاجیکستان که در شهر تورسون زاده، در ۶۰ کیلومتری غرب پایتخت این کشور واقع است، در سال‌های اخیر دوباره به فعالیت آغاز کرده و اکنون حدود ۱۰۰ نفر در آن مشغول کار هستند.

این کارخانه که "ویژه" نام دارد، در دوران شوروی ساخته شده بود و در سال ۱۹۸۷ بیش از یک و نیم هزار نفر در آن کار می‌کردند و ۱۶ میلیون دانه ظرف چینی تولید می‌کرد. این زمانی بود که بیشترین میزان تولیدات کارخانه ثبت شده است.

اما در زمان جنگ داخلی تاجیکستان در سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۷ این کارخانه مانند بسیاری دیگر از کارخانه‌ها در این کشور از فعالیت بازماند و بسیاری از تجهیزات آن خراب شد یا حتی به سرقت رفت.

چهار سال پیش پس از خصوصی سازی کارخانه فرایند بازسازی آن شروع شد و اکنون میزان تولیدات اگرچه هنوز به دوران شوروی برابر نشده است، اما بسیاری از کارگران آن خوشحالند که آن دوباره به فعالیت شروع کرده و آنها شغل پیدا کرده‌اند.

رسالت علیمردانوا، مدیر بخش تولیدات کارخانه "ویژه"، بعد از فارغ شدن از دانشکده پلیتکنیک شهر تاشکند از سال ۱۹۸۵ تا زمان جنگ داخلی در این کارخانه کار می‌کرد. بعد از فعال شدن کارخانه دوباره در اینجا به کار آغاز کرد.

ظروف چینی محصول تاجیکستان

او می‌گوید: "ما قبلا برخی از مواد خام را از روسیه و اوکراین می‌آوردیم. اما پس فروپاشی شوروی و آغاز جنگ داخلی کارخانه از کار ماند، تجهیزاتش خراب شد. ما از سال ۲۰۱۳ به بعد روند بازسازی کارخانه را شروع کردیم. مثلا یکی از بخاری‌ها را در ماه سپتامبر گذشته به کار انداختیم. برخی از کارها دستی و برخی اتوماتیک اجرا می‌شوند."

به گفته او، کارخانه تولید ظروف چینی "ویژه" حالا از سه کارگاه چینی، سفال و آجر عبارت است. این کارخانه در سال ۱۵ تا ۲۰ هزار دانه ظرف چینی و سفالی، مانند کاسه، پیاله، چاینیک (قوری) طبق، بشقاب، کوزه، انواع مختلف ارمغان و غیره تولید می‌کند و شمار خریداران محلی این ظروف در حال افزایش است.

خانم علیمردانوا می‌افزاید: "کارخانه برای تولید ظروف به سبک اروپایی ساخته شده بود، ولی ما بعدا ظروفی به سبک محلی و ملی هم تولید کردیم، تا نیازهای بازار داخلی را هم تامین کنیم. ما از نقش و نگار شرقی در ظروفمان استفاده می‌کنیم."

ظروف چینی و سفالی از گل و سنگ و مواد مخصوص دیگر تهیه می‌شوند. فرآیند خرد کردن سنگ‌ها و درهم آمیختن گل در داخل تجهیزات ویژه دارای فرم استوانه‌ای حدود ۲۴ ساعت طول می‌کشد.

بعد از آن ماده تهیه شده به قالب ظرف درآورده می‌شود و در بخاری‌های ویژه گرم می‌کنند. حرارت داخل این بخاری‌ها به بیش از ۱۲۸۰ درجه سلسیوس می‌رسد. در مرحله دیگر ظرف‌ها را آرایش می‌دهند.

ظروف چینی محصول تاجیکستان

مواد خام برای تولید ظروف چینی و سفالی امروزها عمدتا در داخل تاجیکستان از معدن‌هایی که این مواد را دارند، فراهم می‌شود، اما برخی از مواد لازمه را هم از روسیه و چین وارد می‌کنند.

نذرالله ناربایف، از جمله کارمندانی است که مسئولیت گرم کرد ظروف در بخاری‌ها را دارد. وی حدود نیم سال پیش در این مارخانه استخدام شده است. او می‌گوید: "قبلا من برای پیدا کردن کار به روسیه می‌رفتم. حالا خوشحالم که در این کارخانه در وطن و پیش طن و فرزندان کار می‌کنم."

نقاشی بر روی ظروف از مراحل عمده در تولید این ظروف است. نقاشان این جا در روز تا ۱۵۰۰ پیاله، کاسه و قوری را نقاشی می‌کنند. آنها از نقش‌های ملی و سنتی بیشتر استفاده می‌کنند، زیرا مردم محلی این نقش‌ها را دوست دارند.

تولیدات کارخانه هم عمدتا در بازار داخلی به فروش می‌رسد. مسئولان می‌گویند که برای صادر کردن محصولات آن به کشورهای دیگر باید برخی از تجهیزات و دستگاه‌های آن مدرنیزه شوند و کیفیت تولیدات بهتر شود.

رقیه خسنوا، ۲۶ سال دارد، و حدود ۱۰ ماه پیش در کارخانه "ویژه" استحدام شده است. او می‌گوید که تا این زمان او در باره شیوه‌های تهیه ظروف چینی و سفالی هیچ تصوراتی نداشته است.

وی می‌افزاید: "من دسته و دهانه چاینیک‌ها (قوری‌ها) را نصب می‌کنم. من مدت زیادی در جستوجوی کار بودم. بعد از فارغ شدن از صنف (کلاس) ۹ مکتب دیگر در هیچ مؤسسه آموزشی تحصیل نکردم. خیلی می‌خواستم به آموزش در دانشگاه یا دانشکده ادامه بدهم، ولی پدر و مادرم پول کافی نداشتند. در اینجا کار سفال گری و چینی سازی را یاد گرفتم. من از این کار خوشم می‌آید. همکاران با من خوش برخورد می‌کنند."

کارمندان تنها کارخانه تولید ظروف چینی در تاجیکستان امیدوارند که فعالیت آن توسعه یابد و آنها مرد بیشتری به دست آورند. معاشی آنها دریافت می‌کنند، در حال حاضر چندان زیاد نیست. بیشتر آنها کمتر از یکصد دلار معاش می‌گیرند.

موضوعات مرتبط