تصمیم ترامپ درمورد بیت‌المقدس برای تلاش‌های ضد تروریستی خطرناک است

جنگنده آمریکایی روی ناو هواپیما بر حق نشر عکس Getty Images
Image caption حضور ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در منطقه خلیج فارس، وزنه تعادلی در برابر ایران است اما به نظر می‌رسد متحدان واشنگتن در مورد سیاست‌های آمریکا محتاط تر شده‌اند

تصمیم دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا در به رسمیت شناختن بیت‌المقدس به عنوان پایتخت اسرائیل، واکنشی فراتر از انتقاد از طرف متحدان واشنگتن را در پی داشت.

در بحرین و در جریان کنفرانس سالانه امنیتی منامه، یک نگرانی همگانی این است که اقدام آقای ترامپ، هدیه‌ای به رقیبان منطقه‌ای، ایران و جهادی‌های القاعده و داعش خواهد بود.

الیزابت مارتو از موسسه مطالعات استراتژیک جهانی می‌گوید: "رئیس جمهوری آمریکا، آتشی را برافروخت و متحدان عربش را با شعله‌هایش تنها گذاشت."

یکی از اعضای سابق نیروهای ویژه بریتانیا هم که خواست نامش برده نشود اقدام آقای ترامپ را اینطور توصیف کرد: " مثل این است که ضامن یک نارنجک را بکشید و پرتابش کنید داخل یک اتاق."

بیشتر بخوانید:

از موضع رسمی، کشورهای عرب خلیج فارس همیشه از حق فلسطینیان برای داشتن یک سرزمین حمایت کرده‌اند، و آن را به عنوان منشاء دیرین نارضایتی در منطقه و دلیل محبوبیت حرکت‌های ملی گرایانه عرب و اسلامی می‌دانند.

با این حال، اعضای مسن‌تر خاندان‌های حاکم، هرگز حمایت مقام‌های فلسطینی را از حمله صدام حسین به کویت در سال ۱۹۹۰ نبخشیدند.

آن زمان، کمی بعد از آزادی کویت، روی دیواری در شهر کویت نقشی را دیدم که نوشته بود "بیت‌المقدس، خانه جاودان یهودیان است و کسی که این را نوشته یک کویتی است."

حق نشر عکس AFP
Image caption دونالد ترامپ در ریاض

البته این در سال ۱۹۹۱ بود و امروز شرایط فرق می‌کند. بیشتر جمعیت کشورهای عرب، جوانتر از آن هستند که آن روزها را به یاد بیاورند یا اصلا تهاجم سال ۱۹۹۰ برایشان اهمیتی داشته باشد، اما برای آنان بیت‌المقدس اهمیت دارد.

مسجد الاقصی، بعد از مکه و مدینه، سومین مکان مقدس مسلمانان جهان است و در قلب بسیاری از مومنان جایگاه ویژه‌ای دارد.

اما این اقدام برای تلاش‌های ضد تروریستی دو مفهوم دارد.

اول، این خطر وجود دارد که مردمی که تمایل چندانی به غرب ندارند، اما در عین حال این بی‌علاقگی برایشان به معنی اقدامات خشونت آمیز هم نیست، در تفکراتشان تجدید نظر کنند.

هدیه فتح‌الله، یک از کارشناسان خاورمیانه و مقام سابق در حکومت بحرین می‌گوید: "کسانی با تفکرات جهادی خفته‌ کناری نشسته‌اند و نظاره می‌کنند. در حال حاضر عملیاتی نیستند اما احساسات جهادی دارند، سوال این است که آیا چنین اقداماتی آنها را به حرکت می‌اندازد؟"

خطر دوم، در آن سوی معادله است. کسانی که سابقا با دولت آمریکا همکاری می‌کردند، ممکن است حالا علاقه چندانی به ادامه همکاری نداشته باشند.

آنها ممکن است که روابط کاری بسیار خوبی با همکارانشان در سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا داشته باشند، اما در ذهنشان این تردید ایجاد شود که دولت آمریکا که چنین اقداماتی می‌کند، آیا توجهی به خواسته‌ها و منافع آنان دارد؟

حتی در رده‌های بالای کشور، در خاندان حاکم عربستان سعودی، باید این نگرانی‌ها وجود داشته باشد که عربستان انتخاب کرده با کاخ سفیدی همکاری کند که در جهان عرب تا این حد دخالت می‌کند.

حق نشر عکس AFP
Image caption نیروهای حزب الله لبنان در جریان یک مراسم بزرگداشت اعضای کشته شده این گروه در سوریه

و بعد هم مسئله ایران است.

جمهوری اسلامی، به رقابت با عربستان برسر قدرت و مقبولیت در منطقه ادامه می‌دهد. این کشور سال‌ها است که دو جریان مسلح ضد اسرائیلی را حمایت کرده است. حزب الله لبنان و حماس در مناطق فلسطینی. نیروی برون مرزی سپاه پاسداران ایران هم، سپاه قدس نام دارد.

هدیه فتح‌الله می‌گوید: "ایران همیشه برای تحریک توده‌های عرب از مسئله بیت‌المقدس استفاده می‌کند. همین مسئله به ایران کمک کرد با حماس متحد شود... بنابراین به نظر من این ماجرا بی‌تردید به نفع ایران تمام می‌شود."

الیزابت مارتو هم اعتقاد دارد که این سیاست واشنگتن به نفع ایران تمام می‌شود: "این امتیاز بزرگی برای ایران خواهد بود که در تلاش است بعد از جنگ در سوریه و عراق، چهره خود را ترمیم کند."

در طول زمان، آسیبی که به روابط آمریکا و متحدانش در خلیج فارس وارد شده، ترمیم خواهد شد. واشنگتن، بزرگتر و قدرتمندتر از آن است که متحدانش نادیده‌اش بگیرند.

ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در منطقه حضور دارد و نوعی توازن را در برابر ایران ایجاد کرده است و تسلیحات پیچیده آمریکایی، بیشتر زاردخانه‌های منطقه را پر کرده است.

اما این اقدام آمریکا، به حاکمان منطقه یادآوری می‌کند که دولت آمریکا این توانایی را دارد که مایه شرمساری‌های بیشتری برایشان باشد.