رئیس کمیسیون اروپا؛ چه کسی جای ژان-کلود یونکر را خواهد گرفت؟

حق نشر عکس Getty Images

مذاکرات چهار ساعته‌ای که روز ۲۰ ژوئن در خلال اجلاس سران اتحادیه اروپا برای توافق بر سر نامزد جانشینی ژان-کلود یونکر، رئیس کمیسیون اروپا، برگزار شد، بدون هیچ نتیجه‌ای پایان یافت، و رقابت همچنان برقرار است.

آقای یونکر که از سال ۲۰۱۴ در راس امور اتحادیه اروپا بوده است، باید سمتش را در پایان ماه اکتبر میلادی ترک کند. او با خنده می‌گوید "از اینکه پیدا کردن جایگزین برایم راحت نیست احساس خوبی دارم."

شورای اروپایی - متشکل از رهبران دولت‌های عضو اتحادیه اروپا - بار دیگر در روز ۳۰ ژوئن برای رسیدن به توافق بر سر نامزد تلاش خواهد کرد.

انتخابات پارلمان اروپا که در ماه مه برگزار شد، منجر به افزایش چند دستگی در این نهاد شده است، رخدادی که تصمیم‌گیری را پیچیده‌تر می‌کند. نامزد پیشنهادی باید به تایید پارلمان برسد، و نمایندگان منتخب قرار است برای اولین بار روز ۲ ژوئیه تشکیل جلسه دهند.

کمیسیون اروپا وظایف گوناگونی دارد، از جمله ارائه لایحه برای تصویب قوانین جدید، اعمال قوانین این مجموعه، و رسیدگی به قراردادهای تجاری. در ادامه نگاهی خواهیم داشت به نامزدهای احتمالی.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption مارگارت وستاگر

مارگارت وستاگر، فراکسیون لیبرال

خانم وستاگر جایگاه مهمی در سیاست دانمارک دارد، و طی پنج سال گذشته به عنوان کمیسیونر رقابت اتحادیه اروپا ایفای نقش کرده است. از جمله دستاوردهای او می‌توان به جریمه سنگین دو شرکت اپل و گوگل به خاطر فعالیت‌های انحصارطلبانه اشاره کرد. این دستاوردها چنان باعث عصبانیت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، شد که او در پی اعمال این جریمه‌های سنگین به آقای یونکر گفت: "این رئیس امور مالیاتی شما واقعا از ایالات متحده بدش می‌آید."

شکی نیست که خانم وستاگر توجه‌ها را به خود جلب کرده است، و فراکسیون لیبرال هم به خاطر ورود حزب آقای مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، به پارلمان اروپا قدرتمندتر شده است.

با این حال او ممکن است نتواند حمایت بزرگترین فراکسیون پارلمان، یعنی حزب مردم اروپا، را کسب کند. از طرف دیگر، او یکی از سه نامزدی است که از طرف پارلمان اروپا معرفی شده‌اند، و اگر رقابت میان این سه نفر به نتیجه نرسد، ممکن است کلا کنار گذاشته شود. از قول آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، نقل شده است که اگر نامزد حزب مردم اروپا کنار گذاشته شود، نامزدهای فراکسیون لیبرال و فراکسیون سوسیالیست‌های اروپا نیز باید کنار گذاشته شوند.

حق نشر عکس EPA
Image caption مانفرد وبر

مانفرد وبر، فراکسیون حزب مردم اروپا

آقای وبر ۴۶ ساله و اهل بایرن آلمان است، و از سال ۲۰۱۴ رهبری فراکسیون حزب مردم اروپا را به عهده داشته است. در عین حال، نامزدی او هم به تایید خانم مرکل رسیده است.

اما حزب مردم اروپا در انتخابات اخیر تضعیف شد، و به همین خاطر ممکن است که آقای وبر به خواسته‌اش نرسد. فراکسیون‌های لیبرال و سوسیالیست هم اعلام کرده‌اند که از نامزدی او حمایت نخواهند کرد. منتقدان او می‌گویند که او تا به حال هیچ منصبی در دولت نداشته است، و صلاحیت لازم برای این شغل را ندارد.

آقای مکرون در خلال اجلاس سران اتحادیه اروپا گفت که هیچ یک از سه نامزد اصلی "نتوانست اکثریت آرا را به خود اختصاص دهد." از طرف دیگر، الکسیس سیپراس، نخست‌وزیر سوسیالیست یونان، هم گفته است که نامزدی آقای وبر باعث بروز شکاف در اتحادیه اروپا شده است و "محلی از اعراب ندارد".

انتخابات پارلمان اروپا: کاهش قدرت احزاب عمده؛ موفقیت سبزها و ملی‌گراها

حق نشر عکس EPA
Image caption فرانس تیمرمانس

فرانس تیمرمانس، فراکسیون سوسیالیست‌های اروپا

او توانست در جریان انتخابات پارلمان اروپا حزب کارگر هلند را به یک پیروزی غیرمنتظره برساند، و با گرفتن موضعی در حمایت از این اتحادیه رای ۱۹ درصد شرکت‌کنندگان را کسب کند. آقای تیمرمانس نایب‌رئیس اول کمیسیون اروپا است. قانون منع استفاده از نی‌های پلاستیکی از دستاوردهای او به شمار می‌رود، و توافق سال ۲۰۱۶ اتحادیه اروپا با ترکیه بر سر کاهش مهاجران ورودی به این مجموعه در پی مذاکرات او حاصل شد.

مخالفانش به او مدام حمله کرده‌اند، اما چنین حملاتی موثر واقع نشده، و رهبر چندزبانه حزب کارگر از فرصت به دست آمده برای رسیدن به نامزدی ریاست کمیسیون اروپا استفاده کرد. چیزی که ممکن است مانع رسیدن او به این مقام شود بی‌علاقگی کشورهایی مثل لهستان، مجارستان، و رومانی است؛ او با انتقاد از وضعیت حاکمیت قانون در این کشورها باعث عصبانیت آن‌ها شده.

حق نشر عکس EPA
Image caption اسکا کلر

اسکا کلر، فراکسیون سبزها

احزاب سبز در انتخابات ماه مه پیشرفت عمده‌ای داشتند، و فراکسیون سبزها حالا به چهارمین فراکسیون بزرگ پارلمان تبدیل شده است. مسائل زیست‌محیطی طی پنج سال آینده در بطن مباحث اتحادیه اروپا جای خواهد گرفت. از طرف دیگر، حزب سبز در کشور او آلمان هم در صدر نظرسنجی‌ها قرار دارد.

اسکا کلر نامزد اصلی سبزها در سال ۲۰۱۴ بود، و به حقوق مهاجران به اندازه مسائل زیست‌محیطی بها می‌دهد. وقتی در سال ۲۰۰۹ برای نخستین بار به پارلمان اروپا راه یافت، تنها ۲۷ سال داشت، و با اینکه می‌گوید هدفش نمایندگی همه اقشار اجتماعی است، ولی صدای جوان‌های اتحادیه اروپا باید بیشتر به گوش برسد.

اما او احتمالا در یافتن حامی میان کشورهای عضو اتحادیه با مشکل مواجه خواهد شد. لهستان، جمهوری چک، و مجارستان وابستگی زیادی به زغال‌سنگ دارند و از خود در برابر برنامه‌های زیست‌محیطی خیلی از کشورهای عضو مقاومت نشان می‌دهند.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption میشل بارنیه

میشل بارنیه، مذاکره‌کننده ارشد اتحادیه اروپا

او شاید نامزد نباشد، ولی در بین شخصیت‌های اتحادیه اروپا کمتر کسی پیدا می‌شود که نقشی به اهمیت این وزیر خارجه سابق فرانسه ایفا کرده باشد. مهمترین دستاورد او حفظ اتحاد ۲۷ عضو اتحادیه اروپا در زمان مذاکرات با بریتانیا بر سر خروج آن کشور از این مجموعه بوده است

در بین علاقه‌مندان به او می‌توان به امانوئل مکرون اشاره کرد که در جایی گفته بود که او "یکی از رهبران اروپایی است که خصوصیات برجسته‌ای دارد و می‌تواند در فهرست نامزدها قرار بگیرد".

اما او شاید کاریزمای لازم برای رسیدن به ریاست کمیسیون اروپا را نداشته باشد، و معروف است که شدیدا مراقب صحبت‌هایش است، و هنگام صحبت با رهبران رفتار دقیقی از خود نشان می‌دهد و نگاه ترسناکی دارد. او خود را از پیروان سیاسی شارل دو گل می‌داند، و همانند او به اقتصادی متمرکز، نهاد ریاستی قوی، و سیاست خارجی مستقل اعتقاد دارد.

حق نشر عکس EPA
Image caption مارک روته

مارک روته، نخست‌وزیر هلند

مقام او به عنوان رئیس دولت یکی از کشورهای عضو اتحادیه قطعا مزیت محسوب می‌شود، و می‌تواند سکوی پرشی برای رسیدن به ریاست کمیسیون اروپا یا ریاست شورای اروپایی باشد. او در عین حال به احزاب لیبرال اروپایی تعلق دارد، و فراکسیون این احزاب در پی انتخابات اخیر قویتر شده است.

اتحادیه اروپا در عین حال نگران پیامدهای اقتصادی خروج بریتانیا از این مجموعه است، و هلند یکی از نزدیکترین شرکای این کشور به شمار می‌رود. همین مساله شاید برای آقای روته یک امتیاز سیاسی محسوب شود. او هشدار داده است که خروج از اتحادیه اروپا جایگاه بین‌المللی بریتانیا را "تقلیل" خواهد داد.

با این حال او از خانم وستاگر حمایت کرده است که به عنوان زنی لیبرال که اهل یکی از کشورهای کوچکتر اتحادیه است بخت زیادی برای رسیدن به نامزدی دارد. آقای روته هیچ ابراز علاقه‌ای برای رسیدن به ریاست کمیسیون اروپا نکرده است، و در حال حاضر نیز یک هلندی شاخص دیگر به عنوان نامزد اصلی در رقابت حضور دارد - فرانس تیمرمانس.

حق نشر عکس AFP
Image caption دالیا گریبائوسکایته

دالیا گریبائوسکایته، رئیس‌جمهور لیتوانی

او ۶۳ سال دارد و به عنوان نامزدی مستقل دو دوره پیاپی به ریاست‌جمهوری لیتوانی رسیده است. او بین سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۹ کمیسیونر بودجه اتحادیه اروپا بود و تجربه زیادی در امور اتحادیه اروپا دارد. دوره ریاست‌جمهوری او در ماه ژوئیه به پایان می‌رسد و زمان مناسبی برای رفتن به بروکسل خواهد بود.

اگر تلاش‌های اتحادیه اروپا برای رسیدن به توازن جغرافیایی و جنسیتی را در نظر بگیریم، زنی که اهل کشور کوچکی در اروپای شرقی است می‌تواند بخت زیادی داشته باشد. در عین حال، عدم عضویت او در هیچ حزبی می‌تواند او را به نامزد مصالحه تبدیل کند.

اما چیزی که شاید مانع نامزدی او شود موضع سرسختانه او نسبت به روسیه است. خانم گریبائوسکایته به خاطر مبارزه جدی با فساد، و برخورد سرسختانه با روسیه به "مگنولیای فولادی" مشهور است. با اینکه اتحادیه اروپا تحریم‌هایی علیه روسیه اعمال کرده است و الحاق کریمه را محکوم می‌کند، خیلی از اعضای اتحادیه به گاز روسیه وابستگی دارند، و موضع خانم گریبائوسکایته بعید است به کاهش تنش با این همسایه بزرگ منجر شود.

حق نشر عکس EPA
Image caption آنگلا مرکل

آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان

خانم مرکل همچنان در صدر فهرست قویترین زنان جهان مجله فوربس قرار دارد، و قرار است در سال ۲۰۲۱ از صدراعظمی آلمان کنار برود. آقای یونکر خود از علاقه‌مندان به خانم مرکل محسوب می‌شود، و به رسانه‌های آلمانی گفته است که او "نه تنها شخصیتی محترم است، بلکه یک اثر هنری کامل و عزیز است".

اگر شورا و نمایندگان پارلمان نتوانند به نتیجه برسند، شاید او نامزد مصالحه مناسبی باشد. آقای مکرون گفته است که "فکر می‌کنم خصوصیات و توانایی‌های لازم را دارد، و می‌تواند رئیس خیلی خوبی برای کمیسیون باشد. اما خواسته‌اش این نیست و من به آن احترام می‌گذارم."

شاید او در مخیله اصحاب بروکسل نامزد جذابی باشد، ولی روز ۲۱ ژوئن اعلام کرد که هیچ علاقه‌ای به این منصب ندارد. از طرف دیگر، با اینکه تجربه سیاسی فراوانی دارد، ولی سال‌ها حضور در لبه تیز قدرت به نظر می‌رسد که او را فرسوده کرده است، مساله‌ای که در دیدار اخیرش با ولادیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، به خوبی مشخص بود.


روزهای مهم

۳۰ ژوئن: تلاش جدید برای انتخاب رهبران اتحادیه اروپا

ژوئیه: پارلمان اروپا در باره نامزد کمیسیون اروپا رای‌گیری می‌کند

اول نوامبر: رئیس جدید کمیسیون اروپا فعالیت خود را آغاز می‌کند