بریتانیا سفیران خود را چطور انتخاب می‌کند؟

دونالد ترامپ و فاراژ حق نشر عکس Reuters
Image caption نایجل فاراژ و دونالد ترامپ

کیم داروک، سفیر بریتانیا در آمریکا که در گزارش‌هایی محرمانه به وزارت امور خارجه کشورش، دولت دونالد ترامپ را "بی‌منطق، متزلزل و ناکارآمد" توصیف کرده بود، از سمت خود کناره‌گیری کرده است.

آقای داروک در نامه استعفای خود گفت که ادامه کار با توجه به شرایط موجود برای او "غیرممکن" است.

مشخص نیست جانشین او را ترزا می، نخست‌وزیر فعلی بریتانیا انتخاب خواهد کرد یا نخست‌وزیر بعدی که به احتمال قوی بوریس جانسون، وزیر امور خارجه سابق بریتانیا خواهد بود.

قرار است به زودی اعضای حزب محافظه‌کار بریتانیا بین جرمی هانت، وزیر امور خارجه فعلی و بوریس جانسون، یکی را برای رهبری حزب انتخاب کنند که هر فردی که به عنوان رهبر انتخاب شود، به احتمال قوی از سوی ملکه بریتانیا مامور تشکیل دولت جدید خواهد شد.

اما سئوالی که این روزها ذهن‌ها را به خود مشغول کرده این است که چه کسی سفیر خواهد شد؟

دونالد ترامپ پس از پیروزی در انتخابات سال ۲۰۱۶ و پیش از آن که کار خود را به طور رسمی آغاز کند، پیشنهاد کرده بود که نایجل فاراژ رهبر فعلی حزب تازه تاسیس برگزیت و رهبر سابق حزب استقلال به عنوان سفیر آیندهٔ بریتانیا در واشنگتن انتخاب شود.

عجیب‌ترین نکته در پیشنهاد آقای ترامپ این بود که آقای فاراژ، یک سیاستمدار است و نه یک دیپلمات.

اما دیپلمات‌های برجسته بریتانیا چطور انتخاب می‌شوند؟

سفیر بریتانیا در واشنگتن، در کنار عهده‌دار شدن سمت‌هایی مشابه در سازمان ملل متحد، فرانسه و اتحادیهٔ اروپا از پرطرفدارترین پست‌های دیپلماتیک به شمار می‌رود.

آمریکا و بریتانیا (البته بیشتر از سوی مقام‌های بریتانیا ) بر "روابط ویژه" میان دو کشور تاکید می‌کنند و سفیر در چنین وضعیتی، نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند.

زندگی سفیر بریتانیا در واشنگتن بر مدار شرکت در مهمانی‌ها و مناسبت‌ها و دیدار با مقامات بلندپایه و بازدید از کاخ سفید می‌چرخد. حقوقش هم سالانه نزدیک ۲۰۰ هزار پوند است.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption سر کریستوفر مایر، سفیر بریتانیا در آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری جورج دبلیو بوش

سر کریستوفر مایر، سفیر بریتانیا در واشنگتن از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۳، می‌گوید:"در آمریکا بسیاری از سفیران از میان حامیان رئیس‌جمهوری و کسانی انتخاب می‌شوند که در کمپین انتخاباتی رئیس‌جمهور فعالیت داشتند. در آمریکا این امری طبیعی است اما در بریتانیا اینطور نیست".

انجمن خدمات خارجی آمریکا می‌گوید که سفیران آمریکا در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما، شامل ۶۹.۷ درصد از میان دیپلمات‌های رسمی و باقی ۳۰.۳ درصد از میان شخصیت‌های سیاسی انتخاب شدند. بیشتر افراد گروه دوم کسانی بودند که به دنبال مقام "پر‌درآمدی" بودند.

سفیر پیشین ایالات متحده در لندن، ماتیو برزون، یک کارآفرین اینترنتی بود که به عنوان رئیس امور مالی در کمپین انتخاب دوبارهٔ آقای اوباما در سال ۲۰۱۲ فعالیت می‌کرد.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption جوزف کندی، پدر جان اف. کندی، سفیر ایالات متحده در لندن در دههٔ ۱۹۳۰ بود

سر کریستوفر می‌گوید: "من کاملاً مخالف انتصاب‌های سیاسی در بریتانیا هم نیستم، اغلب افرادی با‌هوش با ایده‌هایی تازه هستند. تا جایی که کارمندان خوبی داشته باشند و سیستم را به خوبی دریابند، کار به خوبی پیش می‌رود".

هیچ قانونی در بریتانیا علیه انتصاب‌ سیاستمداران به عنوان سفیر وجود ندارد. دیوید اورمسبی گور، وزیر سابق محافظه‌کار از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۵ سفیر بریتانیا در واشنگتن بود. جان فریمن، از هواداران حزب کارگر و سردبیر نشریه نیو‌استیتسمن هم از سال ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۱ همین سمت را عهده‌دار بود.

در سال ۱۹۷۷، پس از آنکه پیتر جی، گزارشگر تلویزیون و ستون‌نویس روزنامه تایمز، سفیر بریتانیا در واشنگتن شد، نگرانی‌ها از خویشاوند‌سالاری و تبار‌گماری بالا گرفت. او داماد نخست‌وزیر وقت، جیمز کالاهان بود.

حق نشر عکس Getty Images
Image caption انتصاب پیتر جی ملاحظات فراوانی در پی داشت. او داماد نخست‌وزیر وقت بریتانیا، جیمز کالاهان بود

در بریتانیا، سفیران، که بیشتر آنها دیپلمات‌های رسمی هستند از سوی وزرات خارجه معرفی می‌شوند و باید به تأئید کاخ باکینگهام برسند، چون آنها وظیفهٔ دو‌گانه‌ٔ نمایندگی کشور و پادشاهی بریتانیا را بر عهده دارند.

ریچارد ویتمن، از موسسه تحقیقاتی چتم‌هاوس می‌گوید: "آنچه برای چنین سمتی به عنوان سفیر بریتانیا در واشنگتن نیاز داریم، هم یک دیپلمات حرفه‌ای خیلی خوب است و هم فردی که از زیر و بم سیاسی باخبر باشد."

پروفسور ویتمن اضافه می‌کند: "این به معنای ارسال مخفی اطلاعاتی است که معمولاً در روزنامه‌ها دیده نمی‌شود و از دیدار‌های رسمی و گفتگو‌های غیر‌رسمی به دست می‌آید. سفیران باید اصول سطح‌بالای مخفی‌کاری و امور امنیتی را بلد باشند."

هر چند انتصاب‌های سیاسی در ایالات متحده مرسوم است، اما مجلس سنا هم باید آن افراد را تأئید کند. این امر باعث شده در انتصاب سفیران تاخیرهایی صورت گیرد.

پروفسور ویتمن بر این باور است که سیستم بریتانیا به طور مشخص کمتر بحث‌برانگیز است. او می‌گوید:"دولت فردی که دربار نپذیرد و انتخاب نکند را اصلاً پیشنهاد نمی‌کند."

حق نشر عکس Getty Images
Image caption کیم داروک در نامه استعفای خود گفت که ادامه کار با توجه به شرایط موجود برای او "غیرممکن" است

ایالات متحده عادت دارد که افراد مشهور را به عنوان سفیر انتخاب کند. پس از پیروزی آقای ترامپ، ایوانا ترامپ، همسر اول آقای ترامپ پیشنهاد داد او را به عنوان سفیر آمریکا در جمهوری چک انتخاب کند، جایی که او به دنیا آمده و بزرگ شده است. میلوش زمان، رئیس‌جمهور چک در آن زمان در بیانیه‌ای گفت که " سفیری بهتر از او را نمی‌شود به پراگ فرستاد".

شرلی تمپل، ستارهٔ سابق و کودکی که از طرف فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهوری آمریکا به دلیل کمک به حفظ روحیهٔ مردم در دوران رکود بزرگ اقتصادی لقب " خانم کوچولوی معجزه‌گر" گرفته بود، از سال ۱۹۷۴ تا ۱۹۷۶ سفیر آمریکا در کشور غنا بود.

اما سر کریستوفر مایر معتقد است که یک دیپلمات خوب باید" ذهنی سریع، اراده‌ای قوی، جسمی سالم و لبخندی گرم و نگاهی سرد داشته باشد."

سر کریستوفر اضافه می‌کند:"برخلاف پیوند‌های نزدیک میان بریتانیا و ایالات متحده، ما بیشتر اوقات ناچار باید جدی و محکم رفتار کنیم. انتصاب سیاسی امکان‌پذیر است اما نمی‌توانیم اجازه دهیم که یک دولت خارجی تعیین کند که چه کسی باید سفیر ما باشد، چنین چیزی پذیرفتنی نیست".