میلاد مسیح در لبنان

مسیحیان لبنان از فرقه های مختلف کاتولیک و ارتدوکس همگی میلاد مسیح را روز 25 دسامبر جشن می گیرند و تنها اقلیت ارامنه اند که این عید را همزمان با دیگر ارمنیان جهان در هفتم ژانویه گرامی می دارند.

مسیحیان لبنان از نخستین گروندگان به این دینند، پیشینه مسیحیت در این کشور به نخستین سده های میلادی باز می گردد و مسیحیان اروپا و دیگر نقاط جهان عموماً قرنها پس از لبنانیها به مسحیت رو آوردند، با اینکه بیشتر مورخان اعتقاد دارند که شیوه گرامیداشت عید میلاد میان مسیحیان ریشه در باورها و سنتهای آنان، پیش از گرویدن به مسیحیت دارد و عمدتاً برگرفته از سنتهای آریایی است اما مسیحیان لبنان که به تیره آریایی تعلق ندارند هم مراسم کریسمس را همچون غربیان برگزار می کنند و تفاوت چندانی میان کریسمس لبنانی و کریسمس اروپایی وجود ندارد.

در بخش مذهبی مراسم کریسمس، معمولاً مسیحیان لبنان شب عید میلاد به کلیسا می روند و تا ساعتی پس از نیمه شب به دعا و نیایش می پردازند و سپس به خانه باز می گردند، عده ای در روز کریسمس هم به کلیسا می روند.

صبح روز عید معمولاً اعضای فامیل نزد بزرگتر خانواده جمع می شوند، غذای سنتی می خورند و شراب (نبیذ) سرخ می نوشند، واژه نبیذ به معنی شراب در زبان عربی هم ریشه در زبان پارسی باستان دارد و به باور زبانشناسان، هم ریشه واژه انگلیسی "بوز" به معنی مشروب الکلی نیز هست، هر چند در ادب فارسی نبیذ به معنی شرابی که از چیزی غیر از انگور، بويژه خرما عمل آمده باشد دارد:

این کار نه ازبهر ستمکاران کردند انگور نه از بهر نبیذ است به چرخشت

رودکی

مسیحیان لبنان نیز همچون مسیحیان غرب در خانه های خود درخت کریسمس می گذارند، هرچند باور بیشتر مورخان این است که درخت کاج کریسمس به تقلید از مسیحیان اروپا در لبنان رایج شده است.

باور عامه مسیحیان لبنان این است که درخت کریسمس در قرن سیزدهم میلادی به کشورشان آورده شده و رواج یافته اما مورخان اعتقاد دارند که این درخت تا پیش از دوران جدید و نفوذ فرانسه در لبنان به صورت جدی مرسوم نبوده و عمدتاً در یک سده اخیر اهمیت یافته است.

مهمتر و سنتی تر از درخت کریسمس برای مسیحیان لبنان، بازآفرینی صحنه ولادت حضرت عیسی است.

هر خانواده لبنانی در خانه خود این صحنه را با استفاده از عروسکهای کوچک و دیگر تزئینات بازآفرینی می کند و معمولاً بسته به ذوق و سلیقه افراد، حتی نوعی رقابت در خلق صحنه ای زیباتر میان خانواده ها به چشم می خورد.

این صحنه را مغاره می نامند، با اینکه باور مسیحیان این است که عیسی مسیح در آغل به دنیا آمد اما مسیحیان لبنان محل این آغل را درون غار می دانند.

در مغاره، مسیح نوزاد در گهواره است، مادرش مریم و یوسف صدیق (یوسف نجار) ایستاده اند که مسیحیان اعتقاد دارند او پس از زایش مسیح با حضرت مریم ازدواج کرد؛ در دو سوی مسیح نوزاد یک الاغ و یک گاو نشسته اند که مسیحیان معتقدند چون عیسی در زمستان به دنیا آمد و هوا سرد بود، آنها با نفس خود این طفل نوزاد را گرم می کردند.

البته این شخصیتها که در قالب عروسک در مغار دیده می شوند در دید مسیحیان لبنان، شخصیت نمادین نیز دارند: مریم و یوسف نمادی از آدم و حوا، والدین بشریتند؛ الاغ نماد کار و زحمتکشی و رنج زندگی است و گاو نماد فراهم آوردن امکان حیات برای بشریت است.

در گوشه مغاره سه موبد زردشتی (مجوس) ایستاده اند که به باور مسیحیان از پیش ولادت مسیح را خبردار بودند و با هدایت متون مذهبی خود در جستجوی منجی موعود خود به فلسطین رفته بودند و همراه با هدایایشان بر گهواره مسیح حاضر شدند.

اطراف مغاره با گیاهان و رستنیهایی آراسته می شود که مسیحیان لبنان از چند هفته پیش از عید میلاد در خانه های خود سبز می کنند، همچون رسم سبز ریختن ایرانیان پیش از نوروز.

مغاره را علاوه بر خانه ها در کلیساها و گوشه و کنار بعضی خیابانهای محلات مسیحی نشین نیز برپا می کنند، در مورد درخت کریسمس هم همین طور، در کنار مسجد بزرگ محمد امین در مرکز شهر بیروت درخت کریسمس بسیار بزرگی برپاست، یادآور آنکه لبنان کشور همزیستی ادیان است.

درخت کریسمس در سالهای اخیر بتدریج در فرهنگ لایه هایی از جوامع غیرمسیحی نیز خودنمایی می کند، حتی از ایران گزارش می شود که خرید درخت کریسمس و تزئینات مربوط به آن، که هیچگاه میان ایرانیان مسلمان رایج نبوده، به پدیده تازه وپرطرفداری تبدیل شده است.

اما در لبنان با وجود حضور دیرینه مسیحیان و با اینکه مردم آن، از مذاهب مختلف، بیش از دیگر اعراب با فرهنگ غرب آمیخته اند، درخت کریسمس و بابا نوئل و چیزهایی از این قبیل، خاص مسیحیان است، اگر چنین چیزهایی در مغازه ای دیده شود حاکی از مسیحی بودن مغازه دار است.

مطالب مرتبط