احتمالات پیش روی حماس و اسرائیل در جنگ غزه

تانک های اسرائیلی در مرز غزه
Image caption یکی از احتمالات موجود این است که اسرائیل به غزه حمله زمینی کند

در حالی که حملات هوایی ارتش اسرائیل به مواضع حماس در نوار غزه ادامه دارد، رهبران حماس همچنان بر ادامه «مقاومت» در برابر اسرائیل تاکید می کنند.

در حقیقت اسرائیل و حماس هر دو قاطعانه می گویند تا دستیابی به اهداف خود، جنگ و مقاومت را ادامه خواهند داد.

مقام‌های اسرائیلی در باره اهداف خود در جنگ علیه نوار غزه، سخنان متفاوتی گفته اند. برخی از آنان هدف نهایی جنگ را سرنگونی حکومت حماس در نوار غزه و یا فروپاشی سازمان حماس می‌دانند و برخی دیگر تلویحا نابودی توان موشکی حماس و وادار کردن آن به امضای یک آتش بس مستحکم با دولت عبری را هدف اصلی جنگ اعلام می‌کنند.

بدین ترتیب، دولت اسرائیل ظاهرا دو هدف حداکثری و حداقلی را در جنگ با حماس دنبال می‌کند، هدف حداکثری نابودی حماس و هدف حداقلی تحمیل شرایط یک آتش بس سفت و سخت به این سازمان است.

در مقابل، حماس که در موضع تدافعی قرار گرفته است، پیروزی خود را در ناکامی ارتش اسرائیل در دستیابی به اهدافش در مقابل این گروه تعریف می‌کند.

به عبارت دیگر، حماس در مقابله با اسرائیل هدفی سلبی را دنبال می‌کند و آن عدم پیروزی اسرائیل در نوار غزه است. این تقریبا همان استراتژی حزب‌الله لبنان در جنگ ۳۳ روزه تابستان ۲۰۰۶ با اسرائیل است.

احتمال ها

بدین ترتیب، سناریوهای مختلفی در مورد نتیجه جنگ نوار غزه بر حماس و اسرائیل قابل فرض است که می‌توان در باره برخی از آنها گمانه زنی کرد.

سناریوی نخست این است که ارتش اسرائیل به حملات هوایی خود تا زمان اعلام آمادگی حماس برای پایان دادن به شلیک موشک های قسام به شهرک‌های اسرائیلی و پذیرش آتش بس ادامه دهد.

Image caption غیرنظامیان در حملات هوایی اسرائیل آسیب می بینند

تحقق این سناریو محتمل است، اما قطعی نیست چرا که از یک طرف، حماس در برابر حملات هوایی صرف، امکان مقاومت دارد و از طرف دیگر کشته شدن غیرنظامیان در این حملات، افکار عمومی جهان را علیه اسرائیل بر می انگیزد و ادامه نامحدود حملات هوایی را برای دولت عبری بسیار مشکل می‌کند.

با این حال، اگر این سناریو صورت عملی به خود بگیرد، آن را می‌توان پیروزی اسرائیل و تسلیم حماس به شمار آورد.

سناریوی دوم این است که اسرائیل ادامه حملات هوایی علیه نوار غزه را بی‌ثمر ببیند و اقدام به حمله زمینی به نوار غزه کند.

حمله زمینی به نوار غزه برای هر دو طرف مشکل ساز اما برای طرف اسرائیلی با مخاطرات بیشتر همراه است.

اگر ارتش اسرائیل بتواند در یک حمله زمینی احتمالی، حکومت حماس در نوار غزه را به کلی برچیند و این منطقه را به دولت خودگردان فلسطین به رهبری محمود عباس تحویل دهد، در آن صورت طرف پیروز جنگ خواهد بود، اما میزان تلفات ارتش اسرائیل در چنین جنگی بر داوری در باره نتیجه جنگ تاثیر بسزایی خواهد گذاشت.

به عبارت روشن تر، اگر اسرائیل بدون تحمل تلفات سنگین، نوار غزه را به اشغال دوباره خود در آورد، می‌تواند اعلام پیروزی کند، اما اگر این اشغال با تلفات قابل توجه همراه باشد، در آن صورت، حماس حتی به رغم از دست دادن حکومت خود، پیروزی نمادین را نصیب خود خواهد کرد.

با این حال، حمله زمینی احتمالی ارتش اسرائیل به نوار غزه، ممکن است فرصتی برای قدرت‌نمایی حماس پدید آورد و ارتش اسرائیل را در گرداب این منطقه منزوی اما با جمعیت بسیار متراکم فرو ببرد.

قاعدتا حمله زمینی ارتش اسرائیل بدون دستیابی به هدف سرنگونی حکومت حماس، به معنای شکست اسرائیل و پیروزی حماس تلقی می‌شود و در چنین شرایطی، موقعیت حماس در بین فلسطینی‌ها بسیار تقویت می‌شود.

Image caption تداوم حملات اسرائیل به غزه می تواند خشم افکار عمومی جهان را بیشتر برانگیزد

بر این اساس، اسرائیل با توجه به تجربه عملیات زمینی علیه حزب‌الله در جنگ ۳۳ روزه، بعید است به سادگی وارد جنگ زمینی با حماس در نوار غزه شود، مگر آنکه به پیروزی قطعی خود مطمئن باشد.

سناریوی سوم اما این است که جنگ نتیجه قاطعی در بر نداشته باشد و سرانجام دیپلماسی سرنوشت منازعه بین حماس و اسرائیل را تعیین کند.

دو سازمانی که می‌توانند بر سرنوشت جنگ در نوار غزه تاثیر بگذارند، اتحادیه عرب و شورای امنیت سازمان ملل هستند.

هنوز مشخص نیست که اتحادیه عرب تا چه اندازه علاقمند است که برای پایان جنگ در نوار غزه وارد عمل شود و یا در این باره راه حلی ارائه دهد، اما این اتحادیه می‌تواند از طریق رایزنی نهان و آشکار با اعضای شورای امنیت سازمان ملل، این شورا را به صدور قطعنامه الزوم‌آوری در باره نوار غزه متقاعد سازد، نکته‌ای که قاعدتا قدرت‌های بزرگ جهانی نیز به آن می‌اندیشند.

قطعنامه احتمالی شورای امنیت به احتمال زیاد شامل توقف همزمان حملات متقابل اسرائیل و حماس، ضرورت فوری آغاز مذاکرات مربوط به آتش بس و استقرار نیروهای بین‌المللی در مرزهای نوار غزه و اسرائیل به منظور نظارت بر اجرای آتش بس خواهد بود.

با توجه به ضربات وارد آمده به حماس در حملات چند روز گذشته ارتش اسرائیل، بعید است این گروه قطعنامه احتمالی شورای امنیت را نپذیرد، اما پذیرش آن را به معنای پذیرش شکست تلقی نخواهد کرد چرا که می‌تواند اعلام کند ماشین نظامی اسرائیل قادر به تعیین سرنوشت منازعه نشد و در نهایت شورای امنیت در این باره تصمیم گرفت.

مطالب مرتبط