آتش بس يكجانبه اسرائيل و آينده حماس

Image caption اعلام آتش بس دائمی و پایدار با اسرائیل در واقع به معنای نفی مبارزه مسلحانه با اسرائیل است

مقام‌های اسرائیلی می‌گویند کابینه امنیتی این کشور برای تصمیم‌گیری در باره اعلام آتش بس یکجانبه در نوار غزه تشکیل جلسه می‌دهد.

این خبر پس از آن انتشار یافت که یک مقام اسرائیلی ادعا کرد که ارتش این کشور به تمام اهداف مورد نظر خود در جنگ علیه حماس در نوار غزه دست یافته است.

سامه حمدان نماینده حماس در لبنان گفته است که اگر شرایط مورد نظر این گروه در آتش بس یکجانبه اسرائیل لحاظ نشود، نیروهای حماس به نبرد خود با اسرائیل ادامه خواهند داد.

حماس خواستار توقف فوری حملات اسرائیل، عقب نشینی ارتش آن کشور از مناطق اشغالی نوار غزه، رفع محاصره و بازگشایی گذرگاههای مرزی به عنوان بخشی از یک توافق آتش بس با اسرائیل است.

در آتش بس مورد نظر اسرائیل اما عقب نشینی سریع از مناطق اشغالی نوار غزه پیش بینی نشده ضمن آنکه دولت عبری ظاهرا طرف مقابل خود را در نوار غزه دولت مصر فرض کرده است.

طبق گزارش رسانه‌های اسرائیلی، دولت مصر پذیرفته است که با به کارگیری تکنولوژی‌های پیشرفته و کمک کارشناسان خارجی، مرز خود را برای جلوگیری از قاچاق سلاح به نوار غزه کنترل کند. قاچاق سلاح از مرز مصر به نوار غزه بزرگترین نگرانی اسرائیل در ارتباط با این منطقه است و از همین رو، دولت اهود اولمرت همه انرژی خود را به کار گرفته است تا آتش بس در نوار غزه به پیشگیری از ورود هر نوع سلاح به گروههای فلسطینی در این منطقه منجر شود.

در همین رابطه، زیپی لیونی وزیر خارجه اسرائیل روز جمعه در واشنگتن توافقنامه‌ای را با کاندولیزا رایس همتای آمریکایی خود به امضا رساند که طبق آن ایالات متحده متعهد شده است که برای جلوگیری از ورود سلاح به نوار غزه، راههای دریایی از خلیج فارس تا دریای غزه در مدیترانه را با کمک متحدان خود به نحوی مورد نظارت قرار دهد.

با این حال، دولت اسرائیل بر این باور است که بدون استقرار یک نیروی ناظر بین‌المللی در مرز مصر و نوار غزه، امکان کنترل کامل ورود سلاح به دست گروههای فلسطینی بخصوص حماس امکانپذیر نیست.

در هر صورت، اعلام آتش بس یکجانبه از طرف اسرائیل، راه را برای دستیابی به یک توافق دقیقتر در باره آینده نوار غزه می‌گشاید و از همین رو، بعید است که حماس به رغم آنچه آقای حمدان گفته است، در شرایط حاضر بخواهد به جنگ با اسرائیل ادامه دهد.

در واقع فشارهای فزاینده بین‌المللی، اسرائیل را به اعلام آتش بس متقاعد کرده است و چنانچه حماس با تاکید بر شرایط خاص خود به حمله علیه مواضع اسرائیلی‌ها ادامه دهد، این خطر که فشارهای بین المللی متوجه این گروه شود، آن را تهدید می‌کند.

مساله اصلی اما در این میان این است که پس از اعلام آتش بس، حماس با چه سرنوشتی در نوار غزه روبرو خواهد شد؟

اسرائیلی‌ها در واقع با تاکید بر یکجانبه بودن آتش بس و تمرکز بر نقش مصر تلاش می‌کنند تا پس از عملیات نوار غزه حماس را به کلی نادیده بگیرند.

طبق ادعای مقام‌های اسرائیلی، حمله به نوار غزه ضربه‌ای بسیار سنگین به بنیان‌های امنیتی و سیاسی حماس وارد کرده و این گروه در حال حاضر از توان بالایی برای ضربه زدن به اسرائیل برخوردار نیست.

بر مبنای همین ادعا، برخی از سران اسرائیل معتقدند که عملیات ارتش این کشور با هدف «نابودی» حماس و یا «تسلیم رسمی» آن نباید ادامه پیدا کند، زیرا ادامه این عملیات نه فقط خطراتی نظیر هدف قرار گرفتن مراکز جمعیتی و افتادن در تله های انفجاری احتمالی را برای ارتش اسرائیل به همراه دارد، بلکه نواز غزه را نیز در هرج و مرج فرو می‌برد.

بر این اساس، برخی وزیران کابینه اسرائیل یک حماس ضعیف شده را بهتر از نابودی حماس می‌دانند و از همین رو، بر اعلام آتش بس به منظور جهت دهی مطلوب تحولات بعدی اصرار می‌ورزند.

در این میان حماس به رغم آنکه حاضر به برقراری تماس رسمی با اسرائیل نیست، اما می‌کوشد تا به عنوان یک طرف بحران از سوی کشورهای منطقه و جهان شناخته شود.

قاعدتا حماس این شناسایی را با تکیه بر حفظ بخشی از هویت خود دنبال می‌کند. هویت حماس در حقیقت تا اندازه زیادی به اصرار این گروه بر اصل مشروعیت «مقاومت» و یا به عبارتی نبرد مسلحانه با اسرائیل پیوند خورده است.

با آنکه اغلب کشورهای جهان با تفسیر خاص خود از قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت سازمان ملل، مبارزه مسلحانه با اسرائیل را بخصوص پس از عقب نشینی این کشور از نوار غزه به رسمیت نمی‌شناسند و حتی آن را مصداق «تروریسم» می‌دانند، اما حماس نمی خواهد با نفی رسمی مبارزه مسلحانه، به هویت خود در بین حامیانش آسیب وارد کند.

اعلام آتش بس دائمی و پایدار با اسرائیل در واقع به معنای نفی مبارزه مسلحانه با اسرائیل است و به همین علت حماس می خواهد که هر نوع آتش بسی همراه با محدودیت زمانی باشد هر چند که این گروه مجبور به تمدید پی در پی آن شود.

بدین ترتیب، حماس یک هدف نمادین را دنبال می‌کند، هدفی که اگر به آن دست یابد، رهبران این گروه در نوار غزه را به تعدیل مواضع خود در برابر تحرک دیپلماتیک احتمالی دولت باراک اوباما رئیس جمهوری منتخب آمریکا سوق خواهد داد هر چند که رهبران تبعیدی مقیم دمشق بر ادامه راه گذشته اصرار داشته باشند.

مطالب مرتبط