مشكلات پیش روی لیونی و نتانیاهو برای تشكیل دولت

Image caption رهبران سه حزب کار، لیکود و کادیما

قرائت بیش از 99 درصد آراء انتخابات پارلمانی اسرائیل نشان می‌دهد كه حزب كادیما با كسب 28 كرسی از پارلمان 120 عضوی اسرائیل، با اختلاف یك كرسی حزب لیكود را پشت سر گذاشته است.

حزب كادیما در حالی موفق به پیشی گرفتن از حزب لیكود شد كه نظرسنجی‌های پیش از انتخابات، حكایت از پیشتازی لیكود با اختلاف دو تا پنج كرسی پارلمانی داشت.

از این رو، زیپی لیونی، رهبر حزب كادیما خود را پیروز انتخابات نامیده و از بنیامین نتانیاهو رهبر لیكود خواسته است تا در دولت تحت رهبری وی شركت كند.

در مقابل، آقای نتانیاهو نیز با تاكید بر اینكه احزاب راستگرا در مجموع بیش از نیمی از كرسی‌های مجلس یعنی اكثریت مطلق را به دست آورده‌اند، خواستار تشكیل دولت از سوی خود شده است.

در واقع، رهبران هر دو حزب بزرگ اسرائیل مدعی‌اند كه در صورت درخواست شیمون پرز، رئیس جمهوری اسرائیل از آنها برای تشكیل دولت آینده، موفق به تشكیل دولت ائتلافی خواهند شد.

واقعیت اما این است كه خانم لیونی و آقای نتانیاهو هر دو برای تشكیل دولت ائتلافی با مشكلات بسیار بزرگ و پیچیده‌ای روبرو هستند.

Image caption بنیامین نتانیاهو خواهان تشكیل دولت از سوی خود شده است

در درجه نخست، موفقیت هر یك از رهبران حزب كادیما و لیكود به حمایت آویگدور لیبرمن رهبر حزب "یسرائیل بیتنو" ( اسرائیل خانه ما) از آنها برای تشكیل دولت ائتلافی بستگی دارد.

حزب یسرائیل بیتنو با به دست آوردن 14 كرسی نمایندگی به حزب سوم اسرائیل تبدیل شده و حزب كارگر كه چندین دهه حزب حاكم اسرائیل بوده، با اختلاف یك كرسی در جایگاه بعدی قرار گرفته است.

اعضای حزب كادیما بر این باورند كه حزب یسرائیل بیتنو به حزب آنان نزدیكتر است تا به حزب لیكود، زیرا آقای لیبرمن از تشكیل كشور مستقل فلسطینی حمایت می‌كند.

آقای لیبرمن احتمال ائتلاف با هر دو حزب كادیما و لیكود را رد نكرده است، گر چه به تشكیل دولتی راستگرا در اسرائیل بیشتر تمایل نشان داده است.

به هر حال، اگر خانم لیونی بتواند حمایت حزب یسرائیل بیتنو را به دست آورد، تشكیل دولت از سوی وی با شركت حزب كارگر و حزب مذهبی یهودیت توراتی متحده با 6 كرسی نمایندگی امكانپذیر خواهد بود.

Image caption آویگدور لیبرمن احتمال ائتلاف با هر دو حزب كادیما و لیكود را رد نكرده است

اما مشكل خانم لیونی این است كه حزب یسرائیل بیتنو پیش از این در دولت تحت رهبری كادیما حضور داشت، اما به علت اختلاف بر سر مذاكره با فلسطینی ها در باره سرنوشت بیت‌المقدس از دولت كناره‌گیری كرد.

برای جلوگیری از تكرار این ماجرا، خانم لیونی اگر بخواهد بدون مشاركت حزب یسرائیل بیتنو دولت ائتلافی تشكیل دهد، فقط قادر به تشكیل دولت اقلیت خواهد بود.

به عبارت دیگر، حزب كادیما می تواند با احزاب كارگر، یهودیت توراتی متحده و حزب مرتص كه در این دور از انتخابات تنها توانسته سه كرسی نمایندگی كسب كند، دولتی را با حمایت 50 نماینده پارلمان تشكیل دهد، به طوری كه 11 نماینده سه حزب عرب اسرائیلی نیز در خارج از دولت از آن حمایت كنند.

چنین دولتی اما قادر به تصمیم‌گیری در باره مسائل اساسی اسرائیل بخصوص در مورد مذاكرات صلح با فلسطینی‌ها نخواهد بود. از این رو بعید است كه كادیما علاقه‌ای به تشكیل دولت اقلیت داشته باشد.

این در حالی است كه موفقیت آقای نتانیاهو برای تشكیل دولت كاملا به حمایت حزب بیتینو گره خورده است.

اگر حزب بیتینو از حزب لیكود حمایت كند، آقای نتانیاهو می تواند با جلب نظر حزب مذهبی شاس، با 11 كرسی نمایندگی و نیز حزب یهودت توراتی متحد و اتحاد ملی، با سه كرسی نمایندگی و یك حزب كوچك افراطی دیگر دولت ائتلافی خود را تشكیل دهد.

Image caption زیپی لیونی، رهبر حزب كادیما خود را پیروز انتخابات نامیده است

فارغ از مشكلاتی كه بر سر راه حضور همزمان حزب به شدت سكولار بیتینو و حزب مذهبی شاس در دولت آقای نتانیاهو وجود دارد، دولتی با تركیب فوق، یك دولت راست افراطی و در گروگان احزاب بسیار كوچك خواهد بود و از همین رو، نه فقط پایداری و ثبات آن بسیار مشكل است، بلكه به علت رویكرد افراطی خود در مقابل روند صلح با اعراب، به سرعت با دولت باراك اوباما رئیس جمهور آمریكا اصطكاك جدی پیدا خواهد كرد.

با این حال، اگر حزب بیتینو حاضر به ائتلاف با حزب لیكود نشود، آقای نتانیاهو شانسی برای تشكیل دولت نخواهد داشت مگر آنكه بخواهد حزب كارگر را به عنوان شریك اصلی خود در دولت قرار دهد.

حزب كارگر اما به فرض نشان دادن علاقه به حضور در جمع احزاب راستگرای ملی و مذهبی، چنان شرطهای سختی برای آقای نتانیاهو خواهد گذاشت كه پذیرش آنها از سوی رهبر لیكود نقض غرض خواهد بود.

بدین ترتیب، به نظر می‌رسد كه هم خانم لیونی و هم آقای نتانیاهو برای تشكل دولت با مشكلات و پیچیدگی‌های بسیاری روبرو خواهند بود و حتی در صورت موفقیت، دولت تحت رهبری آنها با ثبات نخواهد بود.

با این همه، یك راه دیگر هم پیش روی لیكود و كادیما وجود دارد و آن تشكیل كابینه ائتلافی با یكدیگر و حضور سایر احزاب خواهد بود.

چنین دولتی قاعدتا پایه‌ای فراگیر خواهد داشت، اما پیش از اندیشیدن در باره آن دو موضوع باید از طرف رهبران دو حزب حل شود. موضوع نخست اینكه رهبر كدامیك از دو حزب رهبری دولت را به عهده بگیرد و موضوع دوم اینكه آیا لیكود و كادیما می‌توانند بر سر راه حلی برای مساله فلسطین به توافق برسند؟

اگر دو حزب لیكود و كادیما در مورد این دو مساله به توافق نرسند دوره بی سابقه‌ای از بی ثباتی دولت در اسرائیل آغاز خواهد شد كه عبور از آن ممكن است جز از طریق یك انتخابات پارلمانی زود هنگام دیگر امكانپذیر نباشد.

اما انتخابات پارلمانی زودهنگام دیگری نیز احتمالا چاره ساز بی ثباتی دولت در اسرائیل نخواهد بود مگر آنكه قانون انتخابات در آن كشور به طور ریشه‌ای تغییر كند.

مطالب مرتبط