گروه بحران: "تاجیکستان در مسیر شکست"

Image caption گروه بهران از پریزیدنت رحمان و اعضاذ کابینه او انتقاد کرده و می نویسد "آنها احساس می کنند که هر گونه اصلاحات می تواند به شکست آنها تمام شود"

گروه بین المللی بحران در گزارشی تازه به عنوان "تاجیکستان در مسیر سقوط" که روز پنجشنبه، 12 فوریه، منتشر شد، از ناتوانی دستگاه رهبری در این کشور هشدار داده است.

گروه بین المللی بحران می گوید، خیلی غیر محتمل است که بهبودی تحت رهبری پرزیدنت رحمان در تاجیکستان صورت بگیرد.

به نوشته این سازمان، "فقدان اصلاحات جدی در زمینه تامین امنیت غذایی، زیربناهای انرژی و مبارزه با فساد رژیم پرزیدنت رحمان را با خطر فروپاشی روبرو کرده است."

این گروه همچنین به کشورهای غربی هشدار داده است که تاجیکستان دولتی ضعیف است و برای ایجاد راههای جایگزین برای انتقال کالاها و مواد غذایی به افغانستان نمی توان به آن اعتماد کرد.

به نوشته این سازمان، تاجیکستان "از یک سنگر در برابر گسترش افراطگرایی و خشونت از افغانستان، بتدریج به همسایه جنوبی خود مانند می شود - یعنی دولتی ضعیف که تن به رهبری ناتوانی داده است."

این گزارش در حالی منتشر می شود که تاجیکستان در این شب و روزها، چون در سال گذشته، با بحران شدید انرژی روبرو است و طبق گزارشها، بخش اعظمی از ساکنان مناطق روستایی این کشور طی یک ماه اخیر به نیروی برق اصلا دست رسی ندارند.

فقر گسترده

گروه بحران در گزارش خود همچنین به اثرات بحران جهانی مالی بر وضع مهاجران تاجیک، عمدتا جوانان در روسیه و قزاقستان اشاره کرده و می نویسد که سردی بازار کار منجر به بازگشت انبوه مهاجران و افزایش نرخ بیکاری در تاجیکستان شده است.

این سازمان همچنین از فقر گسترده در روستاهای تاجیکستان که به گفته آن، به تدریج به شهرهای بزرگ، نظیر خجند- از شهرهای قبلا پیشرفته و از نگاه سیاسی پرنفوذ، سرایت می کند، ابراز نگرانی کرده است.

گروه بین المللی بحران به لحنی تند از پرزیدنت رحمان و اعضای کابینه او انتقاد کرده و از جمله می نویسد، "آنها احساس می کنند که هر گونه اصلاحات می تواند به شکست آنها تمام شود."

به نوشته این سازمان، آقای رحمان درخواستهای مکرر جامعه جهانی در باره اصلاحات کلی در عرصه های مختلف، از جمله تامین امنیت غذایی، متنوع ساختن اقتصاد، پایین دادن به انحصارات دولتی و تاراج خزانه دولت را نادیده گرفته است.

"پیشگیری چشمگیر تحت رهبری پرزیدنت رحمان بسیار بعید است. یاریگران باید به مشکل فساد به طور منسجم رسیدگی کنند، وگرنه این کشور به واماندگی و ورشکستگی دوران پیش باز خواهد گشت."

سرکوب مخالفان

گروه بین المللی بحران همچنین با اشاره به درگیریهای سال 2008 در رشت و کولاب و تظاهرات در بدخشان می نویسد که این حوادث پایداری قدرت آقای رحمان را زیر سوال برده است.

ولی به نوشته این سازمان، احزاب سیاسی در تاجیکستان "از معرکه خارج کرده و یا به همکاری پذیرفته شده اند، رقیبان بالقوه زندانی و یا تبعید شده اند و پرزیدنت رحمان که از بازیگران اصلی جنگ داخلی بود، خود را ضامن صلح و آرامش معرفی می کند."

گروه بحران می نویسد آقای رحمان به جای تاسیس دولتی مدرن و کارآمد که بتواند سدی در برابر گسترش افراط گرایی از افغانستان باشد، با استفاده از روش موثر مجازات یا تحت نفوذ خود درآوردن مخالفان و معاندانش فضا را برای همه گونه انتقادات داخلی و بین المللی خالی کرده است.

نگرانی گروه بحران از وضع تاجیکستان در حالی است که اخیرا روابط این کشور با روسیه، شریک استراتژیک و ازبگستان، کشور همسایه اش، بر سر ذخایر آب و انرژی منطقه به سردی گراییده است.

تحلیلگران می گویند که برکناری وزیر کشور و مقامهای دیگر پلیس تاجیکستان نیز حاکی از آشفتگیهای سیاسی و بی اعتمادی امنیتی در داخل کابینه آقای رحمان است.

شریک "نامناسب"

این سازمان می نویسد هرچند هیچ نشانه ای از تهدیدهای خارجی و یا شورشهای سازمان یافته داخلی در تاجیکستان وجود ندارد، اما نشانه هایی از رخنه و شکافهایی در داخل رژیم به مشاهده می رسد.

مقامات تاجیکستان با ادعاهای این گروه البته موافق نیستند و از جمله امامعلی رحمان، رئیس جمهور، در سفر خود به بروکسل گفته است که از اعتماد گسترده مردم برخوردار است و به همین دلیل سفری طولانی به اروپا را به خود اجازه داده است.

ضمنا، گزارش گروه بحران پس از دیدار آقای رحمان با مقامات ارشد اتحادیه اروپا و ناتو منتشر می شود. به این دلیل، این گزارش می تواند هشداری به رهبران کشورهای غربی باشد که زیاد به حکومت تاجیکستان اعتماد نکنند.

هرچند آمریکا و غرب اخیرا از تاجیکستان به عنوان شریکی عمده برای ایجاد راههای جایگزین انتقال مواد غیرنظامی به افغانستان نام می برند، ولی به گفته گروه بحران، حکومت این کشور نمی تواند برای اولویتهای امنیتی غرب خدمتی مناسب کند.

تقویت مبارزه با فساد

گروه بین المللی بحران در پایان گزارش خود به یاریگران خارجی و دولت تاجیکستان، جامعه بین المللی، بویژه اتحادیه اروپا و کشورهای آسیای مرکزی توصیه هایی برای جلوگیری از تشدید وضعیت بحرانی در این کشور ارائه داده است.

این سازمان از یاریگران خواسته است مقررات تازه ای در مورد ارائه کمکهای مالی به تاجیکستان اعمال کنند، نظارت بر فساد را تقویت بدهند و صدور روادید به مقامات تاجیکی را که در تصرف کمکهای مالی دست دارند، ممنوع سازند.

گروه بحران به دولت تاجیکستان پیشنهاد کرده که شفافیت در اقتصاد این کشور را تامین کند و بویژه در باره فعالیت روزمره و وضعیت مالی کارخانه های بزرگ دولتی، مانند شرکت آلومینیوم، به مردم گزارش بدهد.

این گروه همچنین از دولت تاجیکستان خواسته است مقاماتی را که در فساد دست دارند، برکنار کند، فاسدان را مجازات نماید، برای تعداد زیادی از مردم جایهای کاری ایجاد کند و وضع فاجعه بار بهداشت و آموزش و پرورش را بهبود بخشد.

گروه بین المللی بحران از جامعه جهانی، بویژه اتحادیه اروپا، خواسته است، در ازای کمکهای خود شرایطی مانند چند اندیشی سیاسی و اصلاحات اداری را با دولت تاجیکستان در پیش نهد، از تهدید رفتارش برای امنیت منطقه هشدار دهد و از پرزیدنت رحمان بخواهد که فضای سیاسی را برای توسعه احزاب مخالف و مستقل باز کند.

ضمانتهای امنیتی

این گروه از جامعه جهانی همچنین خواسته است که برای بررسی و حمایت از ضمانتهای امنیتی برای رهبران فعلی تاجیکستان و اعضای خانواده های آنها که ممکن است در انتخابات آزاد و منصفانه با شکست مواجه شوند، آماده باشد.

کارشناسان گروه بحران از تاجیکستان و ازبکستان و کشورهای دیگر آسیای مرکزی خواسته اند که در مورد استفاده موثر و بخردانه از منابع انرژی به مشاوره و رایزنیهای منطقه ای پردازند.

گروه بین المللی بحران یک سازمان مستقل کارشناسی بوده و توصیه های آن در زمینه جلو گیری از بحرانهای خشونت آمیز برای کشورها و سازمانهای عمده بین المللی، نظیر سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و بانک جهانی، بسیار معتمد و معتبر محسوب می شوند.

گروه بحران در سال 1995 تاسیس شده و شخصیتهای معروف جهانی، مانند کوفی انان، دبیر کل سابق سازمان ملل متحد، جورج سوروس، رئیس صندوق سوروس، لخدر براهیمی، مشاور سابق دبیر کل سازمان ملل متحد، زبیگنو بژیژینسکی، کشاور امنیت ملی سابق رئیس جمهوری آمریکا، اگور گیدر، نخست وزیر سابق روسیه، اسما جهانگیر، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور آزادی ادین، مارتی اهتساری، رئیس جمهور سابق فنلاند و غیره از اعضای هیات مدیره این سازمان هستند.