صوفی گری در پاکستان

پاکستان از جمله کشورهایی است که به داشتن اسلام افراطی شهرت دارد. اما اغلب پاکستانی ها دنباله روی صوفی گری عرفانی هستند که فرقه ای ملایم تر و مداراتر است.

وزیر خارجه پاکستان که خودش از صوفیان این کشور است، اخیرا پیشنهاد داده برای مقابله با بنیادگرایی اسلامی در کشورش می توان از فرقه او استفاده کرد.

نوازندگان و خوانندگان در معبدی در لاهور برای اجرای موسیقی قوالی گرد هم می آیند، موسیقی ای که بیان اصلی اسلام صوفی در جنوب آسیا است.

به نظر می رسد این موسیقی مانند کلید بخشی از سیر و سلوک عرفانی است، که صوفی ها آن را یادآوری پی در پی خدا می نامند.

علیرضا که به نسل چهارم خوانندگان صوفی در این خانواده تعلق دارد آن را این طور توصیف می کند: "همیشه حرکتی وجود دارد، چه رقص و چه آهنگ، برای اینکه جهان در حرکات مربوط به یادآوری خداوند بی نقص است."

او در ادامه می افزاید:"وقتی به موسقی های دیگر گوش می کنید برای مدت کوتاهی آنها را گوش خواهید داد، اما موسیقی قوالی مستقیم به درون می رود، حتی اگر شما نتوانید جملات آن را بفهمید، اما می توانید معجزه آن را احساس کنید. این موسیقی روحانی یا معنوی نامیده می شود که مستقیما روح و ذهن شما را به خوبی لمس می کند. اما تصوف بیش از موسیقی است. در یکی از خانه های حومه شهر لاهور، زنان به طور هفتگی دور هم جمع می شوند تا اصول صوفی گری را تمرین کنند، به این معنی که ذهن را پاک و قلب را به سمت خدا باز کنند. شفق حسین به مدت نوزده سال به عنوان معلم، تدریس صوفی گری می کند و دراین باره می گوید:"در تصوف دو یا سه چیز وجود دارد که ما باید بیش از فقط دعا کردن انجام دهیم، یکی ذکر است که به صورت مناجات خوانده می شود و بعد مدیتیشن. این از اصولی است که ما اینجا انجام می دهیم. ذکر می گوییم و مردم سالهاست که به اینجا می آیند." آیدا نقوی، دختر شفق و همچنین معلم تصوف اسلامی است. او می گوید صوفی گری در مناطق اسلامی جنوب آسیا رواج دارد و می افزاید:"اسلام به این قسمت دنیا از طریق صوفی گری آمده است و این تصوف بود که دینی را با پیام عشق، هماهنگی و زیبایی گسترش داد. نه جنگی و نه شمشیری در این پیام ها وجود نداشت. اسلام ما خیلی متفاوت تر از اسلام افراطی خاورمیانه است. شما نمی توانید این را از فرهنگ ما جدا کنید، این در موسیقی و در افسانه های ما وجود دارد. ما یک کشور صوفی گرا هستیم و در حال حاضر در پاکستان کشمکش زیادی برای رسیدن به جوهر و روح اسلام وجود دارد." این کشمکش، بین صوفی گرایان با وهابیون افراط گرای اسلامی طالبان و القاعده، وجود دارد. طرز فکری که در مناطق قبیله ای نشین شمال غربی پاکستان موجود است و در دهه های هشتاد و نود توسط آمریکا و عربستان سعودی تقویت شد. این حمایت ها برای کمک به سربازان اسلامی در زمان جنگ، مقابل شوروی در افغانستان بود. اما این طرز تفکر برای صوفیان پاکستان بیگانه است. سردار آصف علی، از وزرای کابینه و همچنین یکی از صوفیان پاکستان در این باره می گوید:"وهابیت از یکی از قبایل اسلام گرا، از بیابانهای ماسه ای عربستان سعودی می آید. این می تواند برای قبایل حاشیه مرزی خیلی جذاب باشد، اما هیچگاه جایگاهی در جامعه پاکستان پیدا نخواهد کرد." آیدا نقوی از سوی دیگر معتقد است صوفی گری می تواند نقشی سیاسی بازی کند اما او همچنین نسبت به خطرات حمایت های غربی هشدار می دهد و می گوید:" من فکر می کنم اگرقرار است این اتفاق بیفتد باید خیلی سریع باشد چرا که خیلی مردم در اینجا نسبت به مداخله غرب حساسیت دارند. بنابراین اگر نیت خوبی وجود دارد آنها باید مخفیانه آن را انجام دهند. برای اینکه نباید این برچسب به صوفی گری خورده شود که جنبشی است که غرب، توسط آن می خواهد اسلام خشکه مقدس وهابیون را تحت الشعاع قرار دهد." معبد شجاع جمال جایی است که به خاطر مراسم طبل زنی سه شنبه شب هایش معروف است. محلی بسیار شلوغ و پرجمعیت. مردان جوان و تعدادی کمی از افراد سالخورده مانند قوطی پر از ساردین به هم چسبیده اند. بعضی نشسته اند و برخی ایستاده، بعضی تاب می خورند و برخی دیگر از حرکات خود در خلسه فرو رفته اند و فضا انباشته از ابری از عود و مخدر است. و این آن تصویری نیست که غرب از اسلام در پاکستان دارد. تصوف در بین مردم مقبولیت بیشتری از تفسیر طالبانی دارد. تصوف نیرویی آمیخته از عرفان، فرهنگ عامیانه و لذت جویی است.

مطالب مرتبط