رنج مضاعف بیوه های طرد شده عراق

Image caption اغلب زنان بیوه در عراق امنیت شخصی را بزرگترین دغدغه خود توصیف کرده اند

سازمان خیریه آکسفام همزمان با روز جهانی زن (8 مارس)، گفته است که علیرغم بهبود وضعیت امنیتی در عراق در سال 2008، زندگی بسیاری از زنان این کشور - به ویژه زنان بیوه - به طور فزاینده ای رو به وخامت بوده است.

یک نظرسنجی جدید نشان داده که بیش از بیست درصد زنان عراق قربانی خشونت خانگی بوده اند و تقریبا نیمی از آنها گفته اند که فقیرتر شده اند.

آکسفام، که مقر آن در بریتانیاست، همچنین می گوید که هفتاد و شش درصد از زنان بیوه در عراق از دولت کمکی دریافت نمی کنند.

در حالی که یک سوم از تمام زنانی که در این نظرسنجی شرکت کرده اند، گفته اند که اعضای خانوداه خود را در جریان اقدامات خشونت آمیز از دست داده اند اغلب آنها امنیت شخصی را بزرگترین دغدغه خود توصیف کرده اند.

بنا به این نظرسنجی، دومین عامل نگرانی اغلب زنان عراق نامناسب بودن خدمات ابتدایی اجتماعی بوده است. یک چهارم از زنان در عراق گفته اند که هر روز به آب آشامیدنی دسترسی ندارند و تقریبا نیمی از آنها گفته اند که امکانات بهداشتی در سال 2008 در مقایسه با دو سال قبل از آن، در وضعیت بدتری قرار داشته است.

نادیا حسین یکی از زنان بیوه در عراق است که مورد خشونت جنسی و جسمی قرار گرفته است.

او می گوید که بعد از کشته شدن شوهرش، به عنوان مستخدم در خانه ای سرگرم کار شده بود که مردهای آن خانه خواسته اند با او سکس داشته باشند. اما او به آنها اجازه نداده است.

نادیا می گوید برادرزاده اش هم او را دائما کتک می زده است.

نادیا در حال حاضر در خانه امن زنان واقع در مرکز بغداد زندگی می کند. او روزهای خود را با دانه پاشیدن برای کبوترها و آشپزی پر می کند. دست کم در این مکان می تواند از بسیاری از خطرهاییی که بیوه ها در عراق با آن مواجهند، در امان باشد.

او می گوید اکنون ساکنان خانه امن خانواده جدید او هستند اما هنوز هم اگر بخواهد کاری بکند یا جایی برود از خانواده اصلی خود اجازه می گیرد.

داستان نادیا استثنا نیست. هرچند آمار و ارقام دقیق وجود ندارد، حتی پیش از سرنگونی رژیم صدام حسین در سال 2003، عراق صدها هزار زن بیوه داشت. زنانی که شوهران و یا مرد سرپرست خانواده خود را در هشت سال جنگ ایران و عراق از دست داده بودند.

در اوج خشونت های سال های اخیر در عراق، هر روز نزدیک به صد زن بیوه می شدند.

تقریبا هر کجای عراق که بروید، بیوه هایی را می بینید که در تقاطع ترافیک خیابان ها گدایی می کنند. آنها سراپا سیاه پوشند.

دولت متعهد شده است که به زنان بیوه در عراق، روزانه یک دلار پرداخت کند اما نظرسنجی آکسفام نشان داده که کمتر از 25 درصد زنان بیوه این مبلغ را دریافت می کنند.

بسیاری از زنان بیوه مورد خشونت جنسی و جسمی هستند و به برخی از آنها گفته شده که مردهای زن دار ازدواج کنند. صیغه هم رواج داشته است.

شمار معدودی از زنان بیوه به دنبال انجام اقدامات خشونت آمیز بوده اند - اخیرا شمار زیادی حملات انتحاری توسط زنان در عراق صورت گرفته است.

یکی از آنها که از حمله انتحاری منصرف شده است، می گوید: "وقتی شوهرم کشته شد خیلی منزوی شدم. شوهرم همیشه می خواست که من بمبگذار انتحاری بشوم. وقتی کشته شد می خواستم که به میان آنهایی بروم که او را کشته بودند و خودم را منفجر کنم."

اما اغلب بیوه هایی که ما با آنها در بغداد گفتگو کردیم به دنبال انتقام نبوده اند. آنها در برابر سرنوشت خود به عنوان "مشیت الهی"، تسلیم بودند.

حنا ادوار که برای حقوق زنان در عراق فعالیت می کند می گوید که دشوارترین بخش تلاش هایش قانع کردن زنان بیوه بوده که بپذیرند که سزاوار رفتار بهتری از سوی جامعه هستند.

خانم ادوار می گوید: "اغلب زنان بیوه در عراق تصور می کنند که اراده خدا چنین بوده و آنها باید مطیع خانواده خود باشند."

او معتقد است که چهل درصد از زنان روسپی در عراق، در خشونت های چند سال گذشته در این کشور بیوه شده اند.

بهبود امنیت در یک سال اخیر یقینا باعث شده که کلوب های شبانه در بغداد مجددا فعال شوند. این طور مکان ها فرصت کسب درآمد برای برخی از زنانی شده است که شوهر و نان آور خود را از دست داده اند.

یکی از کارکنان یک کلوب شبانه می گوید که این زنان از مردان با مشروب الکی پذیرایی می کنند و برای آنها می رقصند اما مواردی نیز وجود دارد که اگر مردی پول قابل توجهی پرداخت کند، آنها با مشتریان ارتباط جنسی هم برقرار می کنند.

چند مرکز برای کمک به زنان بیوه در عراق راه اندازی شده است. در یکی از این مراکز به آنها مهارت های لازم برای کاریابی، مثلا کار با کامپیوتر آموزش داده می شود. اما بسیاری از آنها بیسوادند و یافتن کار برای آنها دشوار است.

حمایت های دولتی در مقابل ابعاد این مشکل اجتماعی ناچیز است.

فقط به 120 نفر از دهها هزار زنی که از سال 2003 به این سو شوهر خود را از دست داده اند، مکانی برای زندگی داده شده است. آنها در کاروان زندگی می کنند.

یکی از آنها حیفا رحیم است که با مادرش و هفت فرزندش در یکی از این کاروان ها زندگی می کند. نه میزی دارد و نه صندلی؛ فقط چند تکه زیر انداز کف کاروان را پوشانده. کل خانواده وابسته به کمک مردم و همسایگان هستند.

او می گوید: "داخل این کاروان ها در فصل تابستان بسیار گرم است. اما اینجا زندگی کردن بهتر از هیچ مکانی نداشتن است. به دلیل آداب و سنن هم زنان و دخترها هم با آسودگی نمی توانند رفت و آمد کنند."

مقامات عراق می گویند درصدد وضع قوانین جدید و پرداخت کمک نقدی بیشتر برای صدها هزار زن بیوه در عراق هستند.

اما مدافعان حقوق زنان می گویند آنچه زنان بیوه در عراق بیش از هر چیز دیگر به آنها نیاز دارند، احترام جامعه به آنهاست.

حنا ادوار می گوید: "مشکل فقط کمبود قوانین نیست بلکه نگرش جامعه به زنان بیوه است. مشکل طرز رفتار مردم در داخل خانواده است. باید رفتارها و نگرش ها به این زنان را تغییر داد."

مطالب مرتبط