سوریه؛ نزدیکی به عربستان و دوری از ایران؟

بشار اسد رئیس جمهور سوریه امروز در ریاض با ملک عبدالله پادشاه عربستان سعودی دیدار کرده است.

همزمان با دیدار آقای اسد از عربستان، حسنی مبارک رئیس جمهور مصر نیز به این کشور سفر کرده است.

برخی منابع خبری نیز از احتمال سفر سران قطر و کویت به عربستان و اجلاس سران پنج کشور عرب در ریاض خبر داده‌اند.

پس از ترور رفیق حریری نخست وزیر فقید لبنان در سال ۲۰۰۵ روابط عربستان و سوریه به شدت تیره شد، اما در ماههای اخیر دولت سعودی برای بهبود رابطه خود با سوریه تلاش می‌کند.

هدف عربستان از بهبود رابطه‌اش با سوریه، رفع اختلاف در بین کشورهای عرب و محدود کردن نفوذ ایران در خاورمیانه اعلام شده است.

سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان در اجلاس اخیر وزیران خارجه عرب در قاهره، خواستار اتحاد اعراب برای مقابله با چالش ایران شد.

ظاهرا از نگاه مقام‌های عربستان، بدون همکاری سوریه که متحد نزدیک ایران و پل ارتباطی آن کشور با گروههای اسلامگرای فلسطینی و لبنانی است، امکان انزوای ایران و کاهش نفوذ آن در خاورمیانه وجود ندارد و به همین علت، پادشاهی سعودی در آستانه برگزاری اجلاس سران عرب تصمیم گرفته است تا از طریق رفع اختلافات خود با سوریه، سبب فاصله گرفتن آن از جمهوری اسلامی شود.

عربستان سعودی در حالی سیاست تنش زدایی با سوریه را در پیش گرفته است که از یک سو دادگاه بین‌المللی مسئول رسیدگی به قتل رفیق حریری از اول ماه مارس جاری در نزدیکی لاهه آغاز به کار کرده و از سوی دیگر، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موضوع برنامه محرمانه هسته‌ای این کشور را که ظاهرا توسط جنگنده‌های اسرائیلی نابود شده، در دستور کار خود قرار داده است.

با توجه به این دو مساله که به صورت دو اهرم فشار بین‌المللی علیه سوریه عمل می‌کنند، دولت عربستان امیدوار است که سوریه برای رفع اختلافات خود با کشورهای میانه‌رو عرب انعطاف بیشتری از خود نشان دهد و برای رها شدن از فشارهای بین‌المللی سیاست همکاری با ایران را کنار بگذارد.

در واقع، همین شرایط دولت‌ آمریکا را نیز ترغیب کرده است که به منظور همراه کردن سوریه با روند صلح خاورمیانه و دوری از ایران، دست به ابتکار بزند و با فرستادن دیپلمات‌های خود به این کشور، بشار اسد را در برابر گزینه‌های تازه‌ای قرار دهد.

دیپلمات‌های بلندپایه آمریکا که با ولید معلم وزیر خارجه سوریه در دمشق دیدار کرده‌اند، مذاکرات خود با وی را بسیار سازنده توصیف کرده‌اند.

در مقابل، آقای اسد نیز در مصاحبه اخیر خود با روزنامه الخلیج چاپ امارات متحده عربی، صلح با اسرائیل را ممکن دانسته و تاکید کرده بود که از نقطه نظر منافع اعراب، بین دولت های راست و چپ اسرائیل تفاوتی وجود ندارد و اعراب نباید امید خود را برای صلح به ایدئولوژی احزاب اسرائیلی پیوند دهند.

منظور آقای اسد ظاهرا امکان ادامه مذاکرات صلح با اسرائیل تحت رهبری بنیامین نتانیاهو، رهبر حزب راستگرای لیکود بوده است. با این حال، نکته مهمتر سخنان آقای اسد در گفتگو با الخلیج حمایت او از ادعای امارات متحده عربی نسبت به سه جزیره تنب‌های کوچک و بزرگ و ابوموسی در خلیج فارس بود.

رئیس جمهور سوریه ضمن موافقت با موضع امارات در باره جزایر سه گانه خواستار حل مسالمت‌آمیز این موضوع شده و وعده داده بود که از دوستی خود با ایران و امارات در این جهت استفاده خواهد کرد.

هر چند که سوریه همواره پای بیانیه‌های جمعی کشورهای عرب در مورد حمایت از ادعای امارات نسبت به سه جزیره خلیج فارس را امضا کرده، اما تا کنون حمایت خاص این کشور از ادعای امارات به ندرت صورت گرفته است.

از این رو، اشاره آقای اسد به موافقتش با موضع امارات در باره جزایر سه گانه را می‌توان به عنوان نشانه‌ای از آمادگی وی برای پیوستن به آنچه محور میانه‌روی در خاور میانه خوانده می‌شود، تفسیر کرد.

به هر حال، دیدار اسد از ریاض که در پی دیدار چند مقام بلندپایه سعودی از این کشور انجام می‌شود، در نزدیکی سوریه به عربستان و دوری از ایران بی‌تاثیر نیست، اما تاثیر عملی آن پس از اجلاس سران عرب و در صحنه لبنان و سرزمین های فلسطینی بروز خواهد کرد.

ظاهرا اسد جوان هم می خواهد به همان راهی برود که پدرش حافظ اسد رفت و آن قرار گرفتن در ضلع مثلثی است که سران عربستان و مصر اضلاع دیگر آن محسوب می‌شوند.

مطالب مرتبط