شیعیان عربستان به دنبال چه هستند؟

تنش میان پیروان شیعه و سنی در چند سال گذشته در کشورهایی چون عراق، لبنان، بحرین و اخیرا عربستان سعودی به بحرانی تمام عیار تبدیل شده است.

گرچه فقط 15 درصد از جمعیت 25 میلیونی عربستان سعودی پیرو مذهب شیعه هستند، اما بر اساس گزارش گروه بین المللی بحران، شیعیان، غالب جمعیت شهرهای نفت خیز و مهمی چون قطیف، دمام و حساء (محل بزرگترین میادین نفتی و پالایشگاه های عربستان) را تشکیل می دهند.

ماه گذشته درگیری میان شیعیان و نیروهای پلیس در شهر مدینه موجی از نا آرامی به راه انداخت که منجر به بازداشت ده ها نفر شد.

این نا آرامی ها با دستور ملک عبدالله در خصوص آزادی بازداشت شدگان فروکش کرد، اما شرایط همچنان تنش آلود است.

بسیاری از شیعیان عربستان خود را به پیروان اين مذهب در عراق، ایران و لبنان نزدیکتر می بینند تا به سعودی ها که اکثرا وهابی هستند. وهابی ها معمولا شیعیان را رافضی و حتی گاهی مرتد لقب می دهند.

زمانی که بسیاری از مقامهای کشورهای عرب، ایران را که بیشترین جمعیت شیعه را در جهان دارد، تهدیدی برای امنیت منطقه خواندند، این نظریه در رسانه های عرب زبان به وجود آمد که ایران در راستای برنامه هایش از شیعیان عربستان حمایت می کند.

اما شیعیان عربستان اين نظر را رد می کنند و معتقدند که مورد تبعیض واقع شده اند.

اتهام تبعیض در قبال شیعیان عربستان از سوی بسیاری از کشورهای غربی به رهبری آمریکا مطرح شده که بارها نگرانی خود را در خصوص نبودن آزادی مذهب در عربستان سعودی ابراز کرده اند.

ملک عبدالعزیز بن سعود، بنیانگذار پادشاهی عربستان سعودی در سال 1913 در قبال به رسمیت شناخت شدن حکومتش از سوی رهبران شیعیان عربستان، وعده داد بود که امنیت و آزادی برای عبادت شیعیان را تامین خواهد کرد.

اما توفیق السیف، فعال سیاسی در عربستان به بی بی سی گفت که به نظرش هیچ کدام از این وعده ها عملی نشده است.

او گفت: "مشکلات زیادی وجود دارد که می تواند موجب نا آرامی شود. بسیاری از رهبران سنی و شیعه در تلاشند که به این آشفتگی پایان دهند."

Image caption این باور وجود دارد که ملک عبدالله پیشرو بیشتر دخالت دادن شیعیان در جامعه بوده است

اما به اعتقاد آقای سیف فقط با معرفی اصلاحات سیاسی و اجتماعی از سوی دولت، دستیابی به ثباتی بلند مدت امکان پذیر است.

شیعیان عربستان خواهان برخورداری از امکان حضور مساوی در دولت و ارتش و همچین داشتن آزادی برای برگزاری مراسم مذهبی شان هستند.

آنها می خواهند که مساجد خود را داشته باشند و اجازه داشته باشند که کتابهای مذهبی شان را چاپ کنند.

در سال 1979 با وقوع انقلاب در ایران، رهبران انقلاب اسلامی خواهان تغییر در تمام منطقه شدند که اعتراضهای شیعیان و کشته شدن دهها نفر را در شهر قطیف در پی داشت.

درگیری های فرقه ای در عربستان سعودی در سالهای 1980 به اخراج بسیاری از شیعیان انجامید که عمدتا در ایران، سوریه، بریتانیا و آمریکا سکنی گزیدند.

با آنکه گروه های میانه رو شیعیان عربستان از جمله روشنفکران چپگرا، اقلیت کم جمعیتی در جامعه شیعیان این کشور محسوب می شوند و نسبت به اسلامگرایان بسیار کمتر سازمان یافته هستند، اما فعالان مذهبی برای رسیدن به حقوق شان در عربستان، با آنها و همچنین صوفی ها هم مسیر شده اند.

در گزارشی که از سوی گروه بین المللی بحران منتشر شده آمده است: ملک عبدالله که گفته می شود پیشرو بیشتر دخالت دادن شیعیان در جامعه بوده، اکنون در موقعیتی است که می تواند تغییرات بیشتری در این زمینه ایجاد کند.

اما رهبران جنبش تازه تاسیس مخالفان دولت موسوم به "خلاص" می گویند که در 15 سال گذشته دولت فرصتهای زیادی برای اصلاح سیاست هایش در قبال شیعیان داشته که از هیچکدام استفاده نکرده است.

مطالب مرتبط