11:49 گرينويچ - 29 مارس 2009 - 09 فروردین 1388

نوروز و سیاست ورزی دولت تاجیکستان

در چند سال اخیر مردم تاجیکستان نوروز را چهار روز جشن می گیرند و این روزها تعطیل اعلام شده است. بدین ترتیب، ساکنان کشور یک هفته تعطیل دارند که مشابه است به تعطیلات کریسمس در کشورهای غربی.

ضمنا، در زمان شوروی که کمونیستها بر سر قدرت بودند، از نوروز تنها به عنوان جشن مردمی و فرارسی فصل بهار تجلیل می شد و این روز برای کشورهای آسیای میانه تعطیل نبود.

ولی بعد از کسب استقلال در سال 1992، دولت تاجیکستان تصمیم گرفت که در نوروز باید مردم دو روز تعطیل داشته باشند. پنج سال قبل رئیس جمهوری تاجیکستان این تعطیل را تا چهار روز تمدید کرد.

گذشته از این، در آستانه تجلیل از سال جدید میلادی در ماه دسامبر سال گذشته سر و صداهایی بلند شد که دولت تاجیکستان در صدد است تعطیل روز اول ژانویه را لغو کند و فرا رسیدن سال نو را بدون مراسم باشکوهی برگزار کند.

گزارش رادیویی اسکندر فیروز

شما نسخه مناسب فلش را ندارید .فایل پخش نمی شود

تازه ترین نسخه فلش را دانلود کنید

پخش فرمت های دیگر صوت و تصویر

یک مقام فرهنگی به بی بی سی گفته بود که "جناب عالی (رییس جمهوری) تاکید کردند که باید توجه بیشتر به جشنهای ملی مبذول داریم." ولی در نهایت از فرارسیدن سال نو میلادی به گونه سالهای قبلی تجلیل شد.

به هر حال، با وجود اختلافاتی در تجلیل از دو سال نو در تاجیکستان مشاهده می شود، به نظر می رسد که برخی آیینها و مراسم این دو جشن را به هم شبیه کرده اند.

حالا از چهره های اصلی جشن نوروز در تاجیکستان "ملیکه نوروزی" و "بابای دهقان" به "بابای برفی" و ملیکه برفی" سال نو مسیحی شبیه است. هرچند به گفته پژوهشگران، این سنت در نوروز قدیمی تاجیکان وجود نداشت.

صاحب نظران می گویند که در چند سال اخیر دولت تاجیکستان، بویژه رئیس جمهوری این کشور برای فاصله گرفتن از جشنهای زمان شوروی اقداماتی انجام می دهد.

اخیرا با فرمان پرزیدنت رحمان روز بین المللی زنان، یعنی روز 8 مارس به "روز مادران" تبدیل شد و آقای رحمان این روز را با روز "مژده گیران" که از سنن قدیمی بوده است، ارتباط داد.

برخی از صاحب نظران می گویند که مقامات تاجیک از راه احیای سنن قدیمی مردم، تفکر جامعه را از عقاید زمان شوروی تازه کرده و در کنار راه اندازی رسم و مراسم قدیمی، به تبلیغ اهداف سیاسی خود مشغولند.

عالمجان سلیمزاده، رئیس کمیته فرهنگ و روابط بین المللی پارلمان تاجیکستان، بر این نظر است که برای احیا و حفظ نوروز نیازی برای به رسمیت درآوردن جشن، ازجمله مقام جشن ملی دادن به آن وجود داشت و دولت به این دلیل چنین اقدام کرد.

به اعتقاد آقای سلیمزاده، تجلیل باشکوه از نوروز راهی برای بالا بردن هویت و خود شناسی مردم تاجیک و افتخار از گذشته این ملت است. وی افزود که "این امر در ذهن مردم تاجیک احساس وطنداری را تربیت می کند."

ولی شادی شبدالف، رهبر حزب کمونیست تاجیکستان می گوید که کمونیستها در گذشته تلاش کرده اند از نوروز تنها به عنوان جشن مردمی حفظ کنند، ولی حالا "متاسفانه این جشن به خود انگیزه های سیاسی کسب کرده است."

وی افزود که جشنهایی مثل نوروز از جمله مقدساتی است که نباید با سیاست آمیخت. به گفته آقای شبدالف، "در طول صدها سال ساخت دولتداری چند مرتبه عوض شد، ولی نوروز باقی ماند. نوروز را باید به عنوان مقدسات مردم تاجیک حفظ کرد."

محی الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان نیز به این عقده است که تاجیکستان نه تنها نوروز، بلکه سایر سنن ملی "تابشها و جامه سیاسی به خود کسب می کنند و این لباس به آنها به طور مصنوعی پوشانده می شود."

به اعتقاد آقای کبیری، ارزشهای ملی و مذهبی که خود استوار هستند، باید بالاتر از خواسته ها و انگیزه های سیاسی قرار داده شوند. و نباید این ارزشها "به بازیچه دست سیاستمداران و یا گروههای سیاسی تبدیل شوند."

آقای کبیری افزود که در طول صد ها سال نوروز با فشارها و بازیهای سیاسی روبرو شده بود و بزرگی این جشن در آن است که از این همه مشکلات گذشت و پابرجا ماند.

در همین حال، محی الدین کبیری تاکید کرد که نوروز همچنین توانست با دین اسلام همزیستی مسالمت آمیز داشته باشد. و اسلام نیز توانست نوروز را " در بستر عقیدتی خود حفظ کند، پرورش دهد و به ما به میراث گذارد."

به اعتقاد محی الدین کبیری، دین اسلام در ظرف یک هزار و چهار صد سال کلیه ارزشهای ملی تاجیکان را از غربیل گذراند و آن عده از جشن و مراسمی که با مذهب ما سازگار نبودند، از بین رفت و مراسمی به مثل نوروز از سوی اسلام پذیرفته شد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.