مناقشه بر سر آناپوليس؛ نتانياهو در برابر اوباما؟

پس از تاکید باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا بر لزوم تعهد اسرائیل و دولت خودگردان فلسطینی به تفاهنامه‌های بین دو طرف، از جمله توافقات کنفرانس آناپولیس، یک وزیر کابینه بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل اعلام کرد که کشور یهود از رئیس جمهور آمریکا دستور نمی‌گیرد.

گلعاد اردان وزیر محیط زیست اسرائیل از حزب راستگرای لیکود در واکنش به سخنان آقای اوباما در پارلمان ترکیه گفت: مردم اسرائیل با انتخاب نتانیاهو نشان دادند که ایالت پنجاه و یکم آمریکا نیستند.

گلعاد اردان که نقش رابط بین مجلس اسرائیل و کابینه این کشور را نیز به عهده دارد، از اظهارات اخیر آویگدور لیبرمن وزیر خارجه اسرائیل مبنی بر عدم تعهد دولت جدید اسرائیل به توافقات آناپولیس نیز قدردانی کرد.

آقای لیبرمن که رهبری حزب راست افراطی اسرائیل خانه ما را به عهده دارد، بلافاصله پس از انتصابش به وزرات خارجه اسرائیل گفت که دولت جدید فقط به طرح «نقشه راه» پایبند است و تعهدی نسبت به توافقات کنفرانس آناپولیس که به تصویب کابینه نرسیده، ندارد.

طرح نقشه راه که به تصویب کمیته چهار جانبه بین‌المللی ( شامل آمریکا، روسیه، سازمان ملل و اتحادیه اروپا) رسیده بر توقف گسترش شهرک‌های یهودی نشین در سرزمین‌های اشغال شده فلسطینی و برچیدن شهرک‌های غیر قانونی پس از سال ۲۰۰۱ ، در برابر مقابله دولت خودگردان با زیرساخت‌های «تروریسم» تاکید می‌کند.

طرح نقشه راه آغاز مذاکرات دو طرف بر سر مسائل اصلی از جمله سرنوشت بیت‌المقدس، آوارگان فلسطینی، مرزهای نهایی کشور فلسطین و شهرک‌های یهودی نشین را پس از انجام تعهدات فوق توصیه می‌کند.

دولت‌های قبلی اسرائیل عملا از قبول تهعدات خود، بویژه آغاز مذاکرات نهایی بر سر مسائل اصلی بین دو طرف، سرباز می‌زدند.

این روند اما در کنفرانس آناپولیس که در آخر سال ۲۰۰۷ به ابتکار جرج بوش رئیس جمهور سابق آمریکا برگزار شد، تغییر کرد به طوری که اهود اولمرت نخست وزیر سابق اسرائیل متعهد شد که مذاکرات مربوط به وضعیت نهایی را به منظور تاسیس کشور مستقل فلسطینی تا پایان سال گذشته میلادی آغاز کند.

مذاکرات مربوط به وضعیت نهایی در مدت زمان تعیین شده به نتیجه نرسید و اکنون دولت تحت رهبری بنیامین نتانیاهو با رد تعهدات کنفرانس آناپولیس قصد دارد از پی گیری مذاکرات شانه خالی کند.

آنچه آویگدور لیبرمن در واقع از طریق رد تعهدات کنفرانس آناپولیس نفی کرده، ادامه مذاکره بر سر وضعیت نهایی است که فلسطینی ها و جامعه جهانی بر آن تاکید دارند. حمایت آقای اوباما از لزوم پایبندی به توافقات آناپولیس، قاعدتا دولت ائتلافی آقای نتانیاهو را در موقعیت سختی قرار می‌دهد. او اگر بخواهد از بار تعهدات کنفرانس آناپولیس شانه خالی کند، در مقابل آمریکا قرار خواهد گرفت و این مساله به نوبه خود اعتراض احزاب اپوزیسیون و حتی حزب کارگر را که در دولت شریک است، بر خواهد انگیخت.

در عین حال، اگر نخست وزیر بخواهد مذاکرات وضعیت نهایی با فلسطینی ها را از سر گیرد، ممکن است با اعتراض حزب افراطی اسرائیل خانه ما و حزب مذهبی شاس که هر دو شریک دولت اویند و یکی از آنها به علت آغاز مذاکرات دولت آقای اولمرت با فلسطینی‌ها بر سر بیت‌المقدس از دولت او خارج شده و دیگری دائما تهدید به خروج می‌کرد، روبرو شود.

در این وضعیت پر تناقض و پیچیده، بنیامین نتایناهو قصد دارد برنامه خود را در مورد روند صلح طی هفته‌های آینده اعلام کند.

آنچه مهم است میزان انعطاف اسرائیل در مورد مرزهای نهایی کشور فلسطین و جدول زمانی تاسیس چنین کشوری است که به طور حتم، آقای نتانیاهو هر دو موضوع را در ابهام نگه خواهد داشت تا مرور زمان از مشکلات و پیچیدگی‌های وضعیت پیش روی او بکاهد.

مطالب مرتبط