آینده مشترک اسلام و غرب: ائتلاف سازی و تفاهم

دیوید میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا طی سخنانی در مرکز مطالعات اسلامی آکسفورد به لزوم درک بهتر از جهان اسلام تاکید کرد و گفت ماموریت اول، درک افکار مردم کشورهای مسلمان است.

سخنرانی وزیر امور خارجه بریتانیا بیست و یکم ماه مه با عنوان "آینده مشترک ما: ائتلاف سازی و تفاهم" انجام گرفت.

آقای میلیبند در سخنان خود گفت: "قابلیت اعتماد به سنت های دموکراتیک ما به شدت تضعیف شده است و نیاز به بازسازی فوری دارد."

به گفته وزیر امور خارجه بریتانیا، مباحث سیاست خارجی که این کشور را با اکثر کشورهای اسلامی مربوط می کند، بر نظریه احترام متقابل متکی است.

آقای میلیبند با اشاره به سخنرانی باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا در ترکیه که گفته بود "آمریکا نه در حال حاضر و نه در آینده هرگز با اسلام در جنگ نخواهد بود" گفت "این سخنان نشاندهنده تفرقه و بی اعتمادی عمیقی است که نسبت به غرب از ایام حوادث یازدهم سپتامبر شکل گرفته است."

وزیر امور خارجه بریتانیا افزود: "متحدین ما بسیار اندکند و تفاهم میان ما دور از دسترس."

دیوید میلیبند در سخنان خود در مرکز مطالعات اسلامی آکسفورد گفت: "ما برای گسترش ائتلاف و دستیابی به همفکری، نیازمند آن هستیم که درک بهتری از جهان اسلام داشته باشیم، در غیر این صورت این خطر برای ما وجود خواهد داشت که توانمندی استدلال هایمان را به تحلیل برده و تضعیف نمائیم."

او افزود "ما نیازمند آنیم که به شدت از ارزشهایمان و از کسانی که در صدد بکارگیری آنها هستند حمایت کنیم چون در غیر این صورت، متهم به ریا کاری خواهیم شد.

به گفته آقای میلیبند "ما نیازمند تلاش مشترک هستیم تا صادقانه ظلم های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را که برای پایین نگه داشتن مسلمانان لحاظ شده، برطرف سازیم. " وزیر امورخارجه بریتانیا به دیدگاه های منفی ناشی از تاریخ بریتانیا، نه فقط در کشورهای اسلامی بلکه در دیگر نقاط اشاره کرد و گفت تصمیماتی که سال ها پیش در وزارت خارجه بریتانیا اتخاذ می شد، هنوز در آرایش سرزمینهای خاورمیانه و آسیای جنوبی احساس می شود.

آقای میلیبند دژهای ویران شده جنگجویان صلیبی، بناهای یادبود خشونت های مذهبی قرون وسطایی، مرزبندی های انجام شده در خاورمیانه توسط قدرت های استعماری، شکست در ایجاد دو کشور مستقل در فلسطین و تهاجم اخیر به عراق را جزء نمونه هایی ذکر کرده که باعث بروز احساس خشم، انزجار و بی اعتمادی میان مردم با شنیدن نام بریتانیا شده است.

آقای میلیبند افزود "این رخدادها با تاریخی از روابط بین اروپا و جهان اسلام همراهند که مشخصه این تاریخ مجموعه ای از فتوحات، کشمکشها و سلطه جویی ها است. ولی در این باره حکایت دیگری نیز وجود دارد. این حکایت منکر وجود کشمکش نیست. اما روایت دیگری ارائه می دهد."

"این تاریخ، تاریخ کشمکشها و رویارویی ها نیست، حتی تاریخ همزیستی ویا تحمل یکدیگر هم نیست. بلکه تاریخ مبادلات و همکاریهای دو جانبه است. این تاریخ قرن هفدهم ایران است، این تاریخ قرن سیزدهم اندلس، عصر روشنگری در اروپا، یوحان دمشقی، مشاور مسیحی امویان، تاریخ گفتگو میان امپراطوری بیزانس و خلیفه عرب و تاریخ کشف تفکرات یونانی توسط متفکرین و ادیبان باستانی اسلامی است. اینها تاریخ عصر گشودگی، تنوع، و انجام کارهای بزرگ بوده است. تاریخ گردهمایی فرهنگها و آموختن از یکدیگر. "

به گفته آقای میلیبند "وظیفه اصلی سیاست خارجی، ایجاد عرصه های سیاسی ملی و بین المللی است که در آن ارزش ها و دیدگاه های متفاوت بتوانند مورد تبادل قرار گیرند و در طی این روند توسل به تجاوز و تعدی تضعیف شود. "

آقای میلیبند، خطر اصلی شکست در ایجاد این گونه عرصه ها را تقویت متجاوزان دانسته است.

وزیر امور خارجه بریتانیا در سخنان خود در مرکز مطالعات اسلامی آکسفورد گفت: "محور اصلی استدلال من این است که امنیت جهانی را دیگر نمی توان تنها با یک ابرقدرت جهان یا حتی مجموعه ای از قدرت های بزرگ تضمین کرد. تهدیدات ناشی از تغییرات آب و هوایی، تروریسم، شیوع بیماری های مسری و بحران مالی بسیار بزرگ و قابل گسترش هستند."

او در ادامه سخنان خود گفت "امنیت به دو جزء لاینفک بستگی دارد. ما به یک ائتلاف گسترده ممکن میان کشورها و جنبش های سیاسی نیاز داریم. این به معنی آمادگی به پیشبرد مصالحه با سازمان هایی است که ارزش هایشان مطابق با ارزشهای ما نیست، ولی آمادگی اتخاذ منافع مشترک را دارند. همچنین ما نیازمند تفاهم میان ملل مختلف هستیم." به گفته آقای میلیبند، ائتلاف ها می توانند و باید گسترده باشند، ولی تنها می توان آن ها را بر اساس تعهد به چارچوب های سیاسی و دوری از خشونت شکل داد.

روابط غرب و جهان اسلام

آقای میلیبند در سخنان خود در مرکز مطالعات اسلامی گفت: "در طی دهه گذشته تمرکز بر روی روابط بین غرب و جهان اسلام بسیار اندک بوده است. تروریسم موجب بدبینی و انحراف تعهداتمان نسبت به یکدیگر شده است. سازمانهای متعدد با اهداف، ارزشها و روشهای اجرایی متفاوت به یکدیگر گره خورده اند. گاهی اندکی و گاهی هیچ تفاوتی میان آنهایی که درگیر مجاهدات در سرزمینهای ملی خود هستند با آنهایی که پیرو یک سیاست جهانی یا اهداف پان اسلامیست هستند، میان آنانی که می توان آنها را به سمت فرایند سیاسی بومی هدایت کرد و آنانی که اصولاً ضد سیاست و حامی خشونت هستند، در نظر گرفته نشده است."

به گفته آقای میلیبند "بر خلاف آنچه که ما آرزو داشتیم، به جای آنکه به غرب به چشم یک عامل ضد تروریست نگریسته شود به چشم یک عامل ضد اسلام نگاه می شود. اگر می خواهیم این روابط را بازسازی کنیم و یک ائتلاف گسترده تر تشکیل دهیم، لازم است احترام بیشتری بگذاریم. این به معنای کنارگذاشتن کلیشه های ضعیف و حرکت به سوی ماورای تقسیمات دوگانه بین میانه روها و تندروهاست." آقای میلیبند، ترکیه را یک دموکراسی سکولار با اکثریت جمعیت مسلمان خوانده و با معرفی آن به عنوان یک نیروی محرکه به سمت مدرنیزه، یک الگو در منطقه دانست.

او همچنین اندونزی را برهان زنده این حقیقت دانست که تعدد حزبی و سازش بهترین راه فائق آمدن بر تنوع است. آقای میلیبند همچنین در میان کشورهای خلیج {فارس}، از امارات متحده عربی نام برد که فقط در طول دو دهه پیشرفته ترین شهرها را با استفاده از رسوم معماری شرقی و غربی بوجود آورده است. وزیر امور خارجه بریتانیا در سخنان خود تاکید کرد که احترام هرگز به تنهایی کافی نیست. بلکه همیشه یک پیش نیازتلقی می شود. به گفته آقای میلیبند، "یک تغییر لحن باید ما را به یک تغییر اساسی و مفهومی هدایت کند."

او گفت "به همین منظور بریتانیا، از طریق سفارتخانه هایش در ٣٨کشور با اکثریت جمعیت مسلمان به مناسبات دیپلماتیک خود با کشورهایی مانند ایران، سودان، و ازبکستان که با آنها دارای اختلافات پایه ای بر سر مسائلی چون حقوق بشر و تکثیر سلاح های هسته ای است، ادامه می دهد."

به گفته وزیر امور خارجه بریتانیا "در هر مورد ما بدنبال تاثیر از طریق مناسبات و گفتگو هستیم و به این منظور بر سر حوزه های چالشی مشترک مانند تغییرات جوی، اهداف توسعه ای قرن بیست و یکم، و بحران اقتصادی جهان به بحث و گفتگو می پردازیم."

آقای میلیبند افزود به همین دلیل، بریتانیا قویاً حامی اصلاحات در نظام بین المللی است که روابط سیاسی نزدیک میان غرب و کشورهایی که مسلمانان اکثریت جمعیت آنها را تشکیل میدهند، را نهادینه کند." آقای میلیبند در سخنان خود گفت "چیزی که ما به دنبال آن هستیم عبارتست از یک تعهد مشترک به انجام فرایندی که توسط آن بتوان علیه فضای تهدیدی که توسط القاعده ایجاد شده است فائق آمد." او افزود "من دو عامل عمده را مانع بدست آوردن تفاهم (اجماع) میبینم. اول، وجود این تصور که جایی که جهان اسلام شروع می شود تعهد ما به ارزشهای دموکراتیک متوقف می شود و دوم، چگونگی نگرش ما به درگیری و کشمکش در جهان."

اصلاحات سیاسی

آقای میلیبند در سخنان خود گفت "به موجب نظرسنجی که توسط گالوپ انجام شده، نمایندگان و مسئولان نود درصد از مسلمانان جهان اسلام که جمعیت آنها به بیش از یک میلیارد و سیصد میلیون نفر می رسد، شیفته آزادی سیاسی، آزادی بیان و داشتن دستگاه های قضایی عادلانه در غرب هستند. همچنین به نظر می رسد که این موارد ارزشهای فراگیر جهانی است."

"اما چگونگی اجرای این ارزشها در امریکا و اروپا غالباً همراه با شک و تردید بوده است. داده ها بسیار واضح هستند، ما در اعمال ارزشهای خود بی ثبات تلقی شده ایم و جامه عمل پوشاندن به این موضوع با تردید در خلوص نیت ما همراه شده است. با این وضعیت،تفاهم غیرممکن است."

آقای میلیبند گفت "ماموریت اول ما درک افکارمردم کشورهای مسلمان است. این واضح است که مسلمانان نمی خواهند که ما ضامن یک حرکت فردی برای رساندن آنها به کرسی قدرت باشیم و یا اینکه با یک نقشه از پیش تعیین شده برای بوجود آوردن یک دولت دموکراتیک از راه برسیم."

"به نظر من مسلمانانی که به این نظرسنجی پاسخ داده اند بیان کرده اند که آنها هم دارای همان ارزش های یک کشور آزاد (دموکراتیک) هستند. بنابراین وظیفه جامعه بین المللی تقویت و تایید روش های اداری است به جای تکیه بر متصدی خاص آن." وزیر امور خارجه بریتانیا با اشاره به برگزاری انتخابات در لبنان، ایران، مغرب، تونس و افغانستان گفت" ما همه تلاش خود را در شرایط مناسب برای حمایت ازبرگزاری انتخابات بکار خواهیم برد اما روند انتخابات فقط تا زمانی که ارزشهای مشترکمان محترم واقع شوند نتیجه قانونی خواهد داشت." آقای میلیبند در مورد انتخابات شورای قانونگذاری در سال 2006 که به پیروزی جنبش فلسطینی حماس منجر شد گفت: "ما ادعا نمی کنیم که انتخابات غیر قانونی بوده است اما عدم اعتقاد جنبش حماس به وجود دو دولت {فلسطینی، اسرائیلی} موجب شد تا عملیات سیاسی با شکست روبرو شود."

راه حل مخاصمه

وزیر امور خارجه بریتانیا در سخنان خود گفت: "ما متعهد به بکارگیری فرایند سیاسی از طریق مذاکره هستیم تا بکار بردن نیروی قهریه و این بدان معنی است که هر کس سلاحهایش را زمین بگذارد و به میز مذاکره ملحق شود خوش آمده است."

به گفته آقای میلیبند، تقابل بین مسلمانان و غیر مسلمانان در بوسنی و کوزوو، در عراق و افغانستان، در جنوب شرقی آسیا و خاورمیانه فجایع بشری وحشتناکی به همراه داشته است و این رنجها روابط بین المللی را مسموم کرده اند. وزیر خارجه بریتانیا افزود "یکی از زمینه های که به نظر، تفاهم همه جانبه درباره آن وجود ندارد و نیازمند فعالیتهای بیشتر سیاسی و اقدامات دیپلماتیک است، مساله دنباله روی از سیاست یک بام و دو هوا در خاورمیانه است. برای عموم مردم با هر نوع اعتقاد و یا بی اعتقاد این امر بصورت مساله ای باقی مانده که موجب غلیان شدید حس بی عدالتی و انزجار شده است.

به گفته آقای میلیبند "نیازمند آن هستیم که هر کس به طریق خویش به سرعت و هر چه سریعتر اقدام کند و از انفجار نهایی و نابود کننده ای که تمام تلاش های مصالحه را به خطر می اندازد جلوگیری کند." وزیر امور خارجه بریتانیا گفت: "فتح و حماس بجای اقدامات خشونت بار باید در سمت تغییرات سیاسی گام بردارند. این امر نیازمند یک دولت جدید در اسرائیل است که شهرک سازی ها را متوقف نموده و طرح ایجاد یک دولت فلسطینی در مرزهای سال ١٩٦٧را بپذیرد. این امر نیازمند آن است که ٢٢ کشور عضو اتحادیه عرب در همزیستی با اسرائیل پیشقدم شوند."

اتئلاف و تفاهم

آقای میلیبند در ادامه سخنان خود با نقل قول از "مارکس وبر" گفت "در سیاست فقط دو گناه نابخشودنی وجود دارد، یکی فقدان واقع بینی و آن وقتی است که سیاستمداران پیش از آنکه در خدمت یک هدف باشند، در جهت منافع خود گام بردارند. دومی فقدان مسئولیت پذیری است و آن وقتی است که شخص پیش از آنکه مسئولیت عواقب اعمال خود را بپذیرد، تمایل داشته باشد که از خود تایید خوبی بر جای بگذارد."

وزیر امور خارجه بریتانیا گفت مصالحات و معاهدات نباید دستاویزی برای به فراموشی سپردن مسئولیت اخلاقی باشند.

آقای میلیبند افزود "تاریخ بریتانیا بدین معناست که ما کوله بارهایی داریم که به هنگام ایجاد ائتلاف ها و شکل دهی تفاهمات باید از آنها اطلاع داشته باشیم.

وزیر امور خارجه بریتانیا گفت "طی نسلها این کشور محلی برای اجلاس و دیدارها بوده است. کشوری که در آن بیش از یک میلیون مسلمان، و در حال حاضر دو میلیون، از سراسر جهان به آن آمده و زندگی های خود را بنا نهاده اند. آنها اصلیت خود را فراموش نمی کنند. آنها در این خاک مستقر شده اند و این امر زمینی که بر آن ایستاده ایم غنی می کنند."

به گفته آقای میلیبند،" آنها به ائتلاف ملت ملحق می شوند، ملتی که همه ما، اگرچه پیرو عقاید بسیار پراهمیت خود هستیم، ضامن تفاهم آن می باشیم. آنان بهترین حامیان مطلبی هستند که امروز ارائه کردم، این پیشرفت از طریق ائتلاف و بر پایه تفاهم میسر خواهد بود."

مطالب مرتبط

لینک های اینترنتی مرتبط

بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست