شورش اویغورها و نظام چند قومیتی چین

Image caption نیروهای امنیتی در چین کنترل شهر اورومچی را در دست گرفته اند.

گستردگی شورش های اخیر در شهر اورومچی، و پیش از آن در لهاسا (تبت)، نشانه بارزی از غلط بودن تصور موجود در خصوص "یکپارچگی" چین است.

بسیاری از خارجیها، و خود مردم چین، بر این تصور غلط هستند که اکثریت قاطع ساکنان چین از نژاد "هان" هستند و در برخی مناطق مرزی آن کشور هم اقلیتهایی زندگی می کنند.

این در حالی است که مردم از 56 قوم و نژاد مختلف در چین زندگی می کنند و این گروههای متکثر تمایزات گویشی و فرهنگی کاملا جدی با اکثریت چینی "هان" دارند.

استان سین کیانگ چین که حدودا یک ششم مساحت آن کشور را تشکیل می دهد، شامل 45 در صد جمعیت اویغور ( که عمدتا مسلمان هستند) و حدود 40 در صد چینی "هان" است.

درگیری ها در شهر اورومچی هنگامی رخ داد که مسلمانان در واکنش به کشته شدن دو کارگر اویغور در جنوب چین و عدم جدیت مقامات چینی در پیگیری قضیه به خیابانها آمدند.

حد اقل 156 نفر در درگیریها جان خود را از دست دادند و بیش از یکهزار نفر مجروح شدند. نیروهای امنیتی در ادامه سرکوب، به بازداشت گسترده مردم پرداختند.

تحولات اخیر می تواند نشانه ای از آن باشد که حکومت چین با مشکل بزرگتر احساس ناامنی از سوی قومیتهای متفاوت و عدم یکپارچگی ملی روبروست.

خروج زودهنگام هو جینتائو، رییس جمهور چین، از اجلاس سران گروه 8 کشور صنعتی در ایتالیا و بازگشت او به کشورش برای رسیدگی به مسائل قومی در استان سین کیانگ، نشانگر درجه اهمیتی است که چین برای این مسئله قائل است.

بموجب نتایج رسمی سرشماری ملی چین در سال 2000، چینیهای اکثریت "هان" 91 در صد جمعیت آن کشور بودند و نه در صد باقی جمعیت، شامل 104 میلیون نفر از 55 گروه قومی و نژادی دیگر هستند.

چین در طول چند قرن گذشته کشوری چند فرهنگی شامل همه این گروههای قومی و نژادی در یک "دولت ملی" بوده است اما دولت نگران است که گسست های فرهنگی و زبانی با تضعیف شدن دولت مرکزی افزایش یابند. درگیریهای داخلی، رکود اقتصادی، رشد ناموزون و یا اختلافات سیاسی می توانند از جمله دلایل تضعیف دولت مرکزی تلقی شوند.

کمونیست ها هنگام بدست آوردن کنترل بر چین در سال 1949، با تاکید بر تمایز میان "هان"ها و اقلیتهای قومی و نژادی می خواسته اند که اختلافات میان خود هان ها را کم اهمیت جلوه دهند.

در ایدئولوژی کمونیست ها، قومیت "هان" در صدر حرکت توسعه و تمدن قرار داشته و اقلیتها "عقب مانده" و" ضد مدرن" تلقی می شدند که مانع پیشرفت خود و کشور بودند.

اما واقعیت این است که هان های به اصطلاح یکپارچه، خود به هشت زبان کاملا متمایز از هم صحبت می کنند و زیر گروه های مختلف آنان نیز تفاوتهای فرهنگی و گویشی بارزی با هم دارند.

از سوی دیگر، با این که مجموعه اقلیتها تنها نه در صد از جمعیت کل چین هستند، عموما در مناطقی مستقرند که دارای منابع طبیعی غنی هستند.

مطالب مرتبط