معمای 'طالبان' نیجریه

Image caption قوانین اسلامی در سراسر شمال نیجریه برقرار است

طالبان نیجریه در سراسر این کشور دست به حملات هماهنگ زده و تهدید کرده اند حکومت این کشور را ساقط کنند و در آن قوانین اسلامی به اجرا درآورند. اما آنها دقیقا چه کسانی هستند؟

از زمانی که این گروه در سال 2004 ظهور کرد به گروهی "طالبانی" شناخته شده است با این که ظاهرا هیچ ارتباطی با طالبان افغانستان ندارد.

برخی تحلیلگران معتقدند که اعضای این گروه از افغان های تندرو الهام گرفته اند. اما برخی دیگر می گویند که عنوان "طالبان" را مردم میدوگوری، منطقه ای که از آن برخاسته است، به طعنه و کیانه از رفتار اعضای آن باب کرده اند.

افراد محلی یک نام دیگر برای این گروه انتخاب کرده اند -"بوکو حرام". این عنوان یعنی تحصیل علم به سبک غربی گناه است.

عیسی سانوسی، از سرویس خبری هوزای بی بی سی (زبان هوزا به غرب آفریقا تعلق دارد)، می گوید این گروه نام خاصی برای خود انتخاب نکرده و نامهای مختلفی که به آنها داده شده از سوی مردم محلی بوده است.

اگر نام آنها قطعی نیست، ماموریتشان ظاهرا به قدر کافی واضح است: سرنگون کردن حکومت نیجریه، تحمیل "تعبیری افراطی از قوانین اسلامی و ملغی کردن آنچه آنها آموزش به سبک غربی" توصیف کرده اند.

دیدگاهی تعصب آمیز

محمد یوسف، رهبر این گروه، در گفتگویی با بی بی سی گفت آموزش در مدارس به سبک غربی "ایمان انسان به خدا را از بین می برد."

او گفت: "شماری از علمای بانفوذ اسلامی متوجه شده اند آموزش غربی با مسائلی توام است که مغایر اعتقادات اسلامی است."

محمد یوسف گفت: "مثلا باران. ما معتقدیم که باران به همین شکلی که هست از سوی خدا نازل می شود و تابش آفتاب بر دریا و تصاعد بخار آب به هوا نقشی در آن ندارد. مثل این می ماند که بگوییم جهان به شکل کره است. اگر آموزش های غربی مغایر آموزه های پرودگار باشد، ما آن را رد می کنیم."

آقای یوسف خود یک معماست. گفته می شود که او سی و چند ساله است و تحلیلگران می گویند فردی بسیار ثروتمند و تحصیلکرده است.

حسین زکریا، یکی از فرهنگیان نیجریه می گوید که "محمد یوسف فارغ التحصیل از دانشگاه است و زبان انگلیسی را به خوبی می داند."

آقای زکریا می افزاید: " محمد یوسف زندگی لوکسی دارد - مردم می گویند مرسدس بنز دارد و از منظر غربی ها فردی تحصیلکرده تلقی می شود."

"ما انتظار چنین اتفاقی را داشتیم"

به رغم رمز و رازی که این گروه را احاطه کرده است، بسیاری از نیجریه ای ها می گویند از رخ داد حملات اخیر حیرت زده نشده اند.

منیر دان علی، یک خبرنگار در آبوجا، پایتخت نیجریه، می گوید "به نظر می رسد که کل این وضعیت ناشی از ناکارآمدی سرویس های اطلاعاتی و نیروهای امنیتی نیجریه بوده است. آنها نتوانستند پیش از آن که وضعیت این گونه شود، دست به اقدام بزنند."

خبرنگار روزنامه تراست ابوجا می گوید: "ما به وضوح می دیدیم که در چند هفته آینده چه رخ خواهد داد."

نیروهای امنیتی نیجریه به طور گسترده مورد انتقاد بوده اند چون گفته می شود آنها در نظارت بر فعالیت این گروه اهمال کرده اند.

اعضای "بوکو حرام" را عمدتا جوانانی تشکیل می دهند که به دلایل مختلف از عملکرد دولت نیجریه سرخورده شده اند - دانشجویان دانشگاهی و فارغ التحصیلان بیکار از جمله این افرادند.

آمینو ابو بکا، خبرنگار آسوشیتدپرس در منطقه، می گوید به طور گسترده این باور وجود دارد که مقام های نیجریه تمایلی نداشته اند با پیکارجویان در بیافتند چون برخی از آنها به خانواده های ثروتمند نیجریه تعلق دارند و با دولت ارتباط نزدیک دارند.

او می گوید: "مردم معتقدند که دولت نیجریه نمی خواسته است این افراد را سرکوب کند چون والدین آنها خشمگین می شوند."

آقای ابو بکا می گوید: "اکنون این گروه به دیوی تبدیل شده است و دولت متوجه شده اشتباه کرده است. هر چه دولت زودتر با این گروه برخورد کند، بهتر است."

"اعضای گروه اضافه نشده است"

هنوز در باره این که این گروه تا چه حد خطرآفرین است و چطور باید با آن مقابله کرد، اتفاق نظری در نیجریه وجود ندارد.

ساندی در، سخنگوی وزارت اطلاعات نیجریه می گوید پشتیبانی از آرمان این گروه رو به ضعف است.

آقای در می گوید: "ما در کشوری زندگی می کنیم که مردم نسبتا تحصیلکرده هستند و من حدس می زنم که آنها از این که می توانند خودشان درباره پذیرفتن تحصیل به سبک غربی و تاثیر آن بر ارزش های شان تصمیم گیری کنند، راضی اند."

سخنگوی وزارت اطلاعات نیجریه می گوید: "من ندیده ام که اعضای این گروه در حال افزایش باشد."

پاتریک ویلموت، از اساتید سابق دانشگاه جاس، در نیجریه گفت جریان اصلی در میان مسلمانان این کشور طالبان نیجریه را "دیوانگانی می دانند که لازم نیست جدی گرفته شوند. این گروه فقط باید تحت نظر باشد."

کارولین دافل، گزارشگر بی بی سی در لاگوس، می گوید اعضای این گروه خود را از بقیه جامعه مجزا کرده اند. او می گوید در چند مورد گروه های محلی به "طالبان" نیجریه اجازه نداده اند در مساجد تشکیل جلسه بدهند و حمایت از موضع این گروه در گستره جامعه بسیار محدود است.

اما نگرانی از افزایش ناگهانی حملات خشونت بار در نیجریه واقعی است. بیش از صد نفر در موجی از ناآرامی ها که در روز یکشنبه (25 ژوئیه)، از شهر بوچی آغاز و تا روز بعد ایالت های برونو، یوب و کانو را در برگرفته بود، کشته شدند.

به نظر می رسد که هیچکس نمی داند که خطر این گروه، که نام طالبان گرفته است، و همچنین تعداد اعضای آن تا چه حد بزرگ است. هیچکس نیز نمی داند که اقدام بعدی آنها چه خواهد بود.