"حرفهای انگشتی!"

Image caption واکین فینیکس (Joaquin phoenix) در فیلم «گلادیاتورها» در نقش امپراتور کومودوس (Emperor Commodus)، در حال نشان دادن "بیلاخ سر پایین"، یا فرمان کشتن گلادیاتور مغلوب (مفتوح!) به دست گلادیاتور غالب (فاتح!).

در عهد نوجوانیِ نسل من که شصت سالی ازش می گذرد، بدترین کاری که می توانستیم با انگشت شستمان بکنیم، این بود که آن را بالا بگیریم و حوالۀ کسی بکنیم که به یک یا هزار دلیل آبمان با او توی یک جو نمی رود. بعضی وقتها هم برای اینکه این علامت "بصری" برای طرف مُعانده "سمعی" هم بشود، با صدای بلند می گفتیم "بیلاخ!" آنوقت مثل اینکه فرشتۀ نامرئی اخلاق یواشکی توی گوشمان گفته باشد "ای بی ادب!"، سرمان را می انداختیم پایین.

بعدها توی یکی دوتا فیلم سینمایی دیدیم که امپراتور "روم" وسط درباریها نشسته است و دارد جنگ تن به تن دو تا گلادیاتور را تماشا می کند. وقتی یکی از آنها شکست می خورد و آن یکی پایش را می گذاشت روی سینه او، همه انتظار می کشیدند ببینند امپراتور با شستش بیلاخ سربالا نشان می دهد یا بیلاخ سرپایین. البته مردم با هلهله امپراتور را تشویق می کردند که بیلاخش را سرپایین کند، چون آنوقت گلادیاتور فاتح می توانست با افتخار نیزه اش را فرو کند توی قلب گلادیاتور شکست خورده و مردم از تماشای این صحنه حالی به حالی بشوند و از شدّت کیف هوا را بغل کنند!

Image caption خود وینستون چرچیل، مبتکر علامت دو انگشتی پیروزی (V as Victory) هم اوّلها فرق بین "ویلاخ" و "بیلاخ" را نمی دانست.

از نوجوانی درآمدیم و بی ادبی را بر شستمان اکیداً ممنوع کردیم تا اینکه آمدیم اینجا ساکن لندن شدیم و دیدیم مردم، زن و مرد، پیر و جوان و بچه، با کمال ادب و احترام به همدیگر بیلاخ سربالا حواله می کنند و دریافت کننده بیلاخ چشمهاش از خوشحالی به برق می افتد! پرس و جو کردیم، معلوم شد که بیلاخ سربالا برای انگلیسیها یک علامت «بصری» برای تصدیق و تأیید است که اگر بخوهند آن را «سمعی» بکنند، به تناسب موقعیت باید چیزهایی بگویند مثل "باشد... فهمیدم... قبول است... آفرین... عالی بود..." و چیزهای دیگری از این قبیل.

از انگشت شست گذشته، کم کم فهمیدیم که اینجا اگر کسی چهار تا انگشتش را مشت کند و فقط انگشت وسطی را ببرد بالا و با تکان دادن آن را حواله کسی بکند، بدترین فحشها را به او داده است. خلاصه آن قدر چشممان از شایست و ناشایست حرکت انگشتها ترسید که استفاده از علامت بین المللی انگشت اشاره را هم بر خودمان حرام کردیم! انگار گرفتیم که با کورها طرفیم و در ارتباطمان با آنها فقط می توانیم از صدامان استفاده کنیم.

Image caption جورج بوش، رئیس جمهوری سابق آمریکا، در حال نشان دادن "انگشت بیلاخ"! نپرسید به کی! این را اگر خدا نداند، همه بندگانش می دانند!

می بینیم که معنی علامتهای انگشتی ملتها با هم تفاوت دارد و گاهی وقتها بی اطلاعی از این تفاوتها باعث درد سر آدم می شود. امّا از بابت یک علامت می توانیم خاطر جمع باشیم، چون با اینکه می گویند مبتکرش وینستون چرچیل، نخست وزیر بریتانیا بوده است و آن را بعد از پیروزی بر هیتلر به مردم نشان داده است، حالا دیگر بین المللی شده است و حتی بچه های دو وجبی هر جای دنیا هم وقتی با مشت می کوبند تو سینه همدیگر، آنی که مشت را کوبیده به آنی که روی زمین افتاده با دوتا انگشتش علامت پیروزی حواله می کند، بدون اینکه بداند که این علامتِ هفت مانند همان حرف "V"، یعنی حرف اول کلمه انگلیسی "Victory" است، که فارسیش می شود «پیروزی".

البته خود چرچیل هم اوّلها برای نشان دادن این علامت گاهی پشت دستش را طرف مردم می گرفت، گاهی کف دستش را، تا اینکه اطرافیهاش حالیش کردند که اگرپشت دستش را طرف مردم بگیرد، معنیش این است که به آنها می گوید: "بروید گورتان را گم کنید، لعنتیهای مادر به خطا!" و حالا ما هم باید یادمان باشد که "ویلاخ" (V as Victory)، علامت "پیروزی حق بر باطل" را اشتباهاً برای "غلبه باطل بر حق" به کار نبریم! ان شاءالله!