قانون جدید زبان دولتی تاجیکستان تصویب شد

Image caption اعضای مجلس نمایندگان از کلیه پیشنهادها برای اصلاح طرح پیشنهادیی دولت صرف نظر کرده اند

پارلمان تاحیکستان قانون جدید این کشور در باره زبان دولتی را تصویب کرده است.

هم اکنون کاربرد زبان تاجیکی به عنوان زبان دولتی در این کشور در کلیه موسسات و در عرصه های مختلف قطعی شده است.

اما برخی معتقدند زبان روسی که بر اساس قانون اساسی تاجیکستان به عنوان زبان معاشرت میان ملتها مقرر شده است، این موقعیت را به تدریج از دست خواهد داد.

موضوع تهیه لایحه قانون جدید زبان دولتی در تاجیکستان بار نخست در بهار سال جاری در دیدار پرزیدنت امامعلی رحمان با ضیاییان (روشنفکران) تاجیک مطرح شده بود.

رئیس جمهور تاجیکستان آن زمان اظهار داشته بود که قانون زبان تاجیکی که 20 سال قبل، در زمان شوروی سابق، تصویب شده بود، کهنه شده و به تصویب قانون جدیدی نیاز هست.

وی همچنین گفته بود که "بدون تهیه قانون نو زبان دولتی، ما نمی توانیم استقلال کامل به دست بیاوریم."

انتشار متن پیشنویس این قانون که از سوی ریاست جمهوری تاجیکستان تهیه شده است، حدود دو ماه پیش واکنش های شدیدی را در رسانه های روسیه به دنبال داشت. ولی امروز دادخدا سید محی الدینف، زبانشناس و عضو پارلمان تاچیکستان که این لایحه را به پارلمان معرفی می کرد، گفت که در این قانون برای استفاده از زبان های غیر، هیچ محدودیتی در نظر گرفته نشده است.

به گفته وی، قبول قانون جدید زبان دولتی در تاجیکستان، برای رشد این زبان زمینه های حقوقی فراهم می کند.

Image caption پیشنهاد آقای کبیری برای تاکید بر این که زبان تاجیکی و فارسی یکی است از حمایت اعضای پارلمان برخوردار نشد.

دادخدا سید محی الدینف معتقد است که تصویب این قانون "عامل اساسی دولتداری تاجیکان و وحدت مردم خواهد بود."

بسیاری از اعضای پارلمان حامی تصویب این قانون بودند ولی در میان آنها نفرانی هم بودند که خواستار اصلاح آن پیش از تصویب شده بودند که درخواست آنها در نهایت پذیرفته نشد.

ازجمله محی الدین کبیری، رهبر حزب نهضت اسلامی تاجیکستان، پیشنهاد کرد که در یکی از مواد این قانون باید اشاره شود که "زبان تاجیکی ادامه منطقی زبان فارسی است."

این حزب پیشتر هم در بیانیه ای از پارلمان خواسته بود که در متن لایحه قانون زبان، بر یگانگی فارسی و تاجیکی که برخی ها آن را دو زبان می دانند، تاکید شود.

به اعتقاد آقای کبیری "زبان فعلی تاجیکان تنها در دهه 1930 اسم تاجیکی را به خود کسب کرده، ولی در اصل این همان زبان فارسی است."

ضمنا، در متن قانون زبان تاجیکی که سال 1989 تصویب شد، نام این زبان "تاجیکی (فارسی)" ثبت شده بود. ولی در زمان جنگ داخلی، در سال 1994 به پیشنهاد نمایندگان دولت، واژه "فارسی" از متن قانون برانداخته شد.

در جلسه امروز پارلمان نمایندگان دولت همچنین اظهار داشتند که "به دلیل ناامنی در دهه 1990 در تاجیکستان مفاد بیشتر این قانون اجرا نشده است."

طبق قانون سابق انتظار می رفت که تا سال 1998 زبان کارگذاری در کلیه موسسان و کارخانه های تاجیکستان زبان تاجیکی شود. ولی تا حال، در برخی از موسسات و شرکتهای خصوصی زبان روسی زبان کارگذاری است.

Image caption شادی شاه عبدلف: "قانون زبان دولتی با قانون اساسی مغایرت دارد"

شادی شاه عبدلف رهبر حزب کمونیست تاجیکستان، در جریان بررسی قانون جدید زبان دولتی در پارلمان اظهار داشت که "متاسفانه این لایحه با مفاد قانون اساسی تاجیکستان مغایرت دارد."

به گفته وی، در بند دوم قانون اساسی، زبان روسی مقام زبان معاشرت میان ملتها را دارد. ولی در این لایحه استفاده از این زبان محدود شده است.

گذشته از این، آقای شاه عبدلف از بند "اطلاعات و ارتباطات" این قانون شدیدا انتقاد کرد. در این بند آمده است که زبان عرصه اطلاعات و ارتباطات باید زبان تاجیکی باشد.

آقای شاه عبدلف گفت "چگونه در شبکه اینترنت، مخابرات و یا هوانوردی می توان به استفاده از زبان تاجیکی اولویت داد، در حالی که در این بخشها معمولا استفاده از زبان انگلیسی یا زبان دیگر بین المللی بیشتر رایج است."

اعضای پارلمان تاجیکستان از پیشنهادهای او صرف نظر کردند، هرچند که وی گفته بود اجرای این مقررات به کوچ کادرهای حرفه ای عرصه ارتباطات از تاجیکستان منجر خواهد شد، چرا که بیشتر آنها زبان ادبی تاجیکی را در سطح ضروری بلد نیستند.

انتقاد برخی از نمایندگان دیگر هم، مبنی بر اینکه بعد از قبول قانون جدید کلیه موسسات و شرکتها و کارخانه ها باید سریعا مهر، لوحه و اسناد اداری خود را به زبان تاجیکی تبدیل دهند، واقعی نیست، نتیجه ای در پی نداشت.

این در حالیست که برخی از روشنفکران تاجیک نیز از لایحه قانون جدید انتقاد کرده اند. از جمله به اعتقاد آکادمسین محمدجان شکوری، طرح قانون جدید از قانون قبلی چندان تفاوتی ندارد و به رشد زبان دولتی چندان مساعدت نخواهد کرد.