دلایل تعویق بررسی گزارش جنگ غزه

Image caption فلسطینی ها می گویند که 1400 نفر از آنان در غزه کشته شدند

قاضی ریچارد گلدستون، دادستان ارشد پیشین دادگاه بین الملی رسیدگی به جنایات جنگی در یوگسلاوی سابق که از برجسته ترین حقوقدانان بین المللی است، دلیل پذیرش ریاست کمیته حقیقت یابی که از سوی سازمان ملل متحد به او محول شده بود را این طور بیان کرده است:

"ما این ماموریت را به این دلیل پذیرفتیم که عمیقا به حکومت قانون، حقوق انسانی، حقوق بشر معتقدیم و همچنین به این اصل پایبندیم که در دوران جنگ تا جای ممکن از تلفات در بین غیر نظامیان باید جلوگیری شود".

او این سخنان را پس از انتشار گزارش کمیته حقیقت یاب بیان کرد که در آن به موارد آشکار نقض حقوق بشر درعملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه اشاره داشت و آن را جنایات جنگی و حملات موشکی فلسطینیان را نیز ناقض قوانین بین الملی پرهیز از کشتار غیر نظامیان و به مثابه جنایت جنگی خوانده بود .

گزارش این کمیته با انتقادهای شدید اسرائیل روبرو شد که قاضی گلدستون را متهم به جهت گیری سیاسی کرده است.

کمیته حقیقت یاب فلسطینیان و اسرائیل را ملزم کرد که ظرف شش ماه درباره این موارد تحقیق و نتایج آن را به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد گزارش دهند.

اما تصمیم شورای حقوق بشر به ویژه موافقت فلسطینیان با به تعویق انداختن آن پرسش های زیادی را مطرح می کند.

به باور اکثر تحلیلگران، فشار آمریکا و اسرائیل دلیل اصلی تصمیم شورای حقوق بشر بوده است. آمریکا نیز از اعضای جدید این شوراست.

دکتر منصور فرهنگ، استاد دانشگاه در آمریکا می گوید که انگیزه اصلی فشار آمریکا، تسریع در آغاز مجدد مذاکرات صلح خاورمیانه بوده است.

به گفته او: "آمریکا برای آن که بتواند زمینه گفتگوهای صلح اسرائیل و فلسطینیان را فراهم آورد با درخواست اسرائیل که نمی خواست فعلا این گزارش مطرح شود موافقت کرد و تمامی 47 عضو شورای حقوق بشر نیز با آن موافقت کردند و جالب این جاست که پاکستان به نمایندگی کشورهای مسلمان درخواست تعویق را به رای گذاشت".

گزارش کمیته حقیقت یاب اسرائیل و فلسطینان را ملزم به تحقیق درباره موارد نقض حقوق بشر و جنایات جنگی و ارائه آن به شورای امنیت سازمان ملل متحد ظرف شش ماه کرده است و می گوید که در غیر این صورت احتمالا بررسی توصیه های آن را به دادگاه بین المللی کیفری ارجاع خواهد داد.

اما پرسشی که پیش می آید این است که آیا فشار و دخالت های سیاسی مانع از پیشبرد روند پیگرد مرتکبین به جنایات جنگی در دادگاه بین الملی نخواهد شد؟

دکتر فرهاد آملی، حقوقدان و استاد دانشگاه در پاریس، می گوید که دیوان کیفری باید در مورد مسائلی تصمیم بگیرد که عواقب کیفری دارد از این نظر پروسه طولانی خواهد داشت.

او می گوید: "در مورد غزه دیوان بین الملی کیفری باید پی ببرد که آیا در این منطقه سه مورد از جنایت جنگی، جنایت علیه بشریت و کشتار جمعی صورت گرفته است و اگر چنین باشد مجازات های سنگینی برای مرتکبین آن در برخواهد داشت از این روی است که مسائل مورد بررسی در دادگاه های کیفری بیشتر و شدیدتر تحت مسائل سیاسی قرار می گیرد".

حقوقدانانی که در زمینه حقوق بشر فعالیت دارند به این موضوع اشاره می کنند که سال ها طول کشید تا رئیس جمهوری یوگسلاوی سابق در دادگاه بین الملی کیفری مورد محاکمه قرار بگیرد.

این ها موارد جدی جنایات جنگی است که روندی طولانی و پیچیده دارد. اما آیا حقوق بشر اغلب فدای مصلحت های سیاسی یا منافع اقتصادی و امنیتی کشورها نمی شود؟

منصور فرهنگ در اینباره می گوید: "صد در صد چنین است. حتی پیشرفته ترین کشورهای جهان که بهترین کارنامه را در زمینه حقوق بشر دارند وقتی تضادی بین منافع اقتصادی و منافع امنیتی آن ها از یک سوی و تعهد شان به حقوق بشر پیش میاید هیچ گاه منافع اقتصادی و امنیتی خود را فدای حقوق بشر نمی کنند".

مطالب مرتبط