آزادی دین؛ جنگ با صلیب در اروپا

"دادگاه عالی حقوق بشر" وابسته به اتحادیه اروپا رأی داده است که آویختن صلیب در کلاس‌های درس با پیمان حقوق بشر مغایرت دارد و اصل "آزادی دین" را نقض می‌کند.

این حکم در جامعه کاتولیک ایتالیا جنجال فراوانی به پا کرده است.

دادگاه حقوق بشر روز سه‌شنبه سوم نوامبر رأی داد که نشان صلیب باید از کلاس مدارس کنار گذاشته شود. بازوی حقوقی اتحادیه اروپا این رأی را در رسیدگی به شکایت یک زن ایتالیایی صادر کرد.

در سال تحصیلی ۲۰۰۱ زنی ایتالیایی با تبار فنلاندی که دو پسر ده و دوازده ساله‌ او دانش‌آموز بودند، از اولیای مدرسه خواست که صلیب را از کلاس درس پسرهای او دور کنند. او استدلال کرده بود که نهاد آموزش و پرورش باید بی‌طرفی کامل را رعایت کند و هیچ مذهبی را به دانش آموزان تحمیل نکند.

این زن شکایت خود را تا بالاترین محاکم قضایی ایتالیا پیش برد. در سال ۲۰۰۶ دادگاه عالی ایتالیا شکایت را با این استدلال رد کرد که "صلیب نماد ارزش‌های فرهنگی" و بخشی از تاریخ و هویت ایتالیاست.

زن از پای ننشست و شکایت را به ارگان حقوق بشر اتحادیه اروپا برد، و این نهاد حق را به او داد.

به نظر دادگاه حقوق بشر "صلیب آشکارا نماد یک دین مشخص است." به نظر این نهاد حقوقی "آویختن نشانی که نماد مذهب کاتولیک به شمار می‌رود" اصل مهم بی‌طرفی آموزش را در جوامع دموکراتیک نقض می‌کند.

به نظر دادگاه حقوق بشر: "دانش‌آموزان حق دارند با آزادی کامل دین خود را انتخاب کنند یا هیچ دینی را انتخاب نکنند." این دادگاه تصریح می‌کند: "عدم اعتقاد به دین نیز یک حق انسانی است و دولتها باید از این حق پاسداری کنند".

به نظر دادگاه، این حق والدین کودکان است که فرزندان خود را مطابق عقاید و باورهای خود تربیت کنند. دادگاه همچنین حکم داد که بابت جبران خسارت باید به زن ۵ هزار یورو پرداخت شود.

واکنش‌ها به رأی دادگاه

Image caption به نظر مراجع کلیسای کاتولیک، نشان صلیب "اهمیت معنوی و تربیتی" دارد

بیشتر محافل سیاسی در اروپای غربی از رأی دادگاه استقبال کردند و آن را نتیجه منطقی آزادی عقاید و بیان دانستند. رسانه‌های جمعی از قول چهره‌های فرهنگی نقل کردند که برتری دادن به یک گرایش دینی در برابر گرایش‌های دیگر قابل قبول نیست.

اصل آزادی دین، یک خانم آموزگار مسلمان را از پوشیدن روسری در کلاس درس منع می‌کند. بر همین قیاس نمی‌توان از دانش‌آموزانی که به ادیان دیگر معتقد هستند انتظار داشت که زیر علامت صلیب درس بخوانند.

در استدلال محافل لیبرال تأکید می‌شود که این بحث در کشورهایی صورت می‌گیرد که در آنها "آموزش اجباری" رواج دارد. به علاوه بحث بر سر "مدارس عمومی یا دولتی" است؛ روشن است که در مدارس پیرو ادیان خاص، اصول دیگری حاکم است.

در بیشتر کشورهای اروپایی اجباری در آویختن صلیب در مدارس وجود ندارد. در آلمان در سال ۱۹۹۵ طی آیین‌نامه‌ای از مدارس خواسته شد که علامت صلیب را از دیوارها بردارند، زیرا مخالف آزادی مذهب، و بنابرین مغایر با قانون اساسی کشور است.

جنجال در ایتالیا

دولت ایتالیا متهم اصلی این دادگاه بود، که آویختن صلیب در کلاس مدارس اجباری است.

در واتیکان فدریکو لومباردی سخنگوی کلیسای کاتولیک در برابر حکم حذف صلیب از مدارس، دیدگاهی ملایم برگزید، اما سایر مقامات کاتولیک به شدت به حکم دادگاه حقوق بشر اعتراض کردند.

به نظر مراجع کلیسای کاتولیک، نشان صلیب "اهمیت معنوی و تربیتی" دارد و بی‌تردید یکی از ریشه‌های همان "حقوق بشر" است که دادگاه به نام آن علیه صلیب حکم صادر کرده است.

یکی از مقامات واتیکان در برابر خبرنگاران با عصبانیت فریاد برداشت: "اجازه نمی‌دهیم گرانبهاترین میراث ما را از فرهنگ ما دور کنند."

آیین کاتولیک، دین اصلی کشور

Image caption در قانون اساسی ایتالیا، کاتولیک، کیش اصلی کشور خوانده شده است

دولت ایتالیا به شدت به رأی دادگاه حقوق بشر مبنی بر حذف صلیب از مدارس حمله کرد. سیلویو برلوسکونی، نخست وزیر ایتالیا گفت: "قضات محکمه حقوق بشر عقل خود را از دست داده‌اند."

ماریاستلا جلمینی وزیر آموزش و پرورش اظهار داشت که "صلیب بخش جدایی‌ناپذیر فرهنگ ماست".

خانم وزیر آموزش و پرورش به جایگاه ویژه‌ مذهب کاتولیک در قانون اساسی اشاره کرد. در قانون اساسی ایتالیا، این مذهب، کیش اصلی کشور خوانده شده است.

در ایتالیا حساسیت در این زمینه بالاست. بنا به یک نظرخواهی که روزنامه "کوریره دلاسرا" منتشر کرده، ۸۴ درصد مردم ایتالیا با حذف نشان صلیب از مدارس مخالف هستند.

حتی ۶۸ درصد از افرادی که هرگز به کلیسا نمی‌روند، با حذف صلیب مخالفت می کنند. به نظر آنها صلیب نماد ریشه‌های فرهنگی هویت ایتالیاست.

دولت ایتالیا اعلام کرده که قصد دارد نسبت به رأی دادگاه تقاضای تجدیدنظر کند. چنانچه این اقدام به نتیجه نرسد، راه دیگری در برابر ایتالیا باقی نمی‌ماند: صلیب باید از مدارس برچیده شود.

مطالب مرتبط