روابط چین و استرالیا: تعارض نفع و ضررهای استراتژیک

Image caption استرالیا با این واقعیت استراتژیک روبروست که چین بدنبال گسترش حوزه نفوذ خود است

سفر باراک اوباما به آسیا که شامل دیدار از کشورهایی مانند ژاپن، چین، سنگاپور و کره جنوبی بود، استرالیا را در بر نگرفت.

قرن حاضر در دیدگاه برخی دوره شکوفایی روابط آسیا و پاسیفیک است و از این منظر، استرالیا در چنین دوره ای پلی خواهد بود بین آمریکا و چین.

انتظار می رفت کوین راد، نخست وزیر استرالیا که به زبان چینی مسلط است رابطه ای نزدیک تر با چین برقرار کند.

اما این رابطه طی ماههای اخیر به تلخی گراییده است.

علت این تلخی در دید برخی ناظران، رفتار زورگویانه چین است و این زورگویی خود را در حوزه های دیپلماتیک، اقتصادی و حتی فرهنگی نشان داده است.

برای درک مشکل موجود در روابط استرالیا و چین باید ماجرای فیلم مستند "ده شرط عشق" را به یاد داشت.

این مستند درباره ربیا کادیر، رهبر ایغورها ساخته شده است.

در این داستان وقتی ربیا کادیر بدنیا آمد و پدرش بر حسب سنت موجود گودالی کند تا پتوی نوزاد تازه متولد شده را در آن گودال دفن کند، کلنگش به طلا رسید! این مستند امسال در فستیوال بین المللی فیلم ملبورن نمایش داده شد اما باید درنظر داشت که ربیا کادیر از نظر دولت حاکم بر پکن یک تروریست است و از همین رو چین تلاش کرد تا از پخش این مستند در استرالیا جلوگیری کند.

ریچارد مور، مدیر فستیول فیلم ملبورن، حاضربه پذیرش خواست چینی ها برای نمایش ندادن فیلم نشد.

آقای مور در تشریح ماجرا می گوید "وب سایت ما در همان نخستین شنبه شروع فستیوال مورد حمله قرار گرفت، درست همان روزی که ما بیشترین بازدید کننده را داشتیم چون خیلی ها می خواستند با مراجعه به سایت بلیط بخرند. صفحه سایت ما پس از حمله ای که به آن شد یک پرچم قرمز چین را نشان می داد و در صفحه ما این جمله هم قرار داده شده بود که ربیا کادیر یک تروریست است و زنده باد جمهوری خلق چین یا جملاتی از این دست. این حمله با هدف کند کردن و مانع تراشی بر سر راه بازدیدکنندگان صورت گرفت و باید گفت که موفق هم شد."

حمله به همین جا متوقف نماند. دستگاه های دریافت فکس آقای مور با تصاویر ارسالی از کانگوروهای مرده بمباران شدند. سیستم تلفن با بار اضافی شدید مواجه شد و وب سایت هم بکلی بهره وری خود را از دست داد.

ریچارد مور درباره این حملات چنین می گوید: "من معتقدم که کسی پشت این حملات بود و می توان حدس زد که دولت چین پشت سر این ماجرا قرار داشت. چینی ها مظنون شماره یک محسوب می شوند."

در گوشه خیابان منتهی به محل برگزاری فستیوال بین المللی فیلم ملبورن، و در کنار یکی از زیباترین کلیساهای شهر، آسمانخراشی قرار دارد که دفتر مرکزی ریو تینتو، شرکت عظیم انگلیسی- استرالیایی را در خود جای داده است.

این شرکت هم از حمله چینی ها بی نصیب نماند. امسال یکی از مدیران این شرکت که در شانگهای مستقر بود؛ یک استرالیایی به نام استرن هو، به ظن دست داشتن در جاسوسی اقتصادی دستگیر شد.

این باور قوی در استرالیا وجود دارد که این دستگیری با شکست در انعقاد قرارداد میان شرکت ریو و یک شرکت دولتی چینی به نام چینالکو بی ارتباط نبوده است.

اگر این قرارداد منعقد می شد، چین صاحب بزرگترین قرارداد سرمایه گذاری خارجی خود می شد.

ماکلولم میدن، یک ستون نویس حوزه اقتصادی در روزنامه ملبورن ایج، در این باره می گوید: "دولت چین شرکت خودش را یک بازوی سیاسی یا یک بازوی شبه سیاسی می بیند. این البته خود یکی از بزرگترین مشکلاتی است که غرب در رفتار چین مشاهده می کند. من فکر می کنم که ماجرای دستگیری استرن هو این نگرانی ها را افزایش داده است. به همین خاطر این یک اتفاق ساده و تصادفی نیست بلکه باعث شده تا همه در استرالیا نسبت به وجود رابطه سیاسی با قراردادهای تجاری احتمالی حساس شوند".

از نظر ماکلولم میدن نیاز فزاینده چین به بستن قراردادهای خارجی جهت دسترسی به دستاوردهای اقتصادی می تواند علتی باشد که چینی ها در رویکرد خود نسبت به استرالیا، رفتاری تهاجمی و زورگویانه در پیش گرفته اند.

کوین راد نخست وزیر استرالیا خود کسی است که در بالاترین سطح ممکن نسبت به وضعیت موجود در روابط استرالیا و چین ابراز نگرانی کرده است.

تسلط آقای راد به زبان چینی به برقراری رابطه ای خوب با پکن منجر نشده است.

سند برنامه ریزی دفاعی دولت استرالیا هم روی مقابله با رفتار تهاجمی چین متمرکز شده است اما در چنین شرایطی یک پارادوکس و تناقض جالب بچشم می خورد. صادرات استرالیا به چین و درآمدهای حاصله از این صادرات، صرف تقویت تدابیر دفاعی در مقابل چین می شود.

هیوز وایت، از موسسه لویی یکی از متفکران طراز اول استرالیایی است. به اعتقاد پروفسور هیوز "در بطن وضعیت پیچیده و خطرناکی که استرالیا با آن مواجه است این مساله را می بینیم که آینده اقتصادی استرالیا کاملا به پیشرفت اقتصادی چین و سهم ما از رشد اقتصادی آن کشور وابسته است. از سوی دیگر، ما همین رشد اقتصادی فزاینده چین را بزرگترین تهدید برای امنیت خود در آینده تلقی می کنیم. از همین روست که امیدهای ما برای داشتن رشد اقتصادی با امیدهای ما در خصوص امنیت در آینده را به دو سوی متعارض می کشند."

استرالیا به این وضع عادت کرده که قاره آسیا در رهگذر تاریخ تحت سلطه دوستان قدیمی این کشور یعنی بریتانیا و بعد آمریکا قرار گرفته است. اما این کشور اکنون با یک واقعیت استراتژیک دیگر دست و پنجه نرم می کند، چینی که معتقد است دامنه نفوذ منطقه ایش باید با قدرت اقتصادی این کشور متناسب باشد.

برخی صاحبنظران نظیر پروفسور هیوز وایت معتقدند که نفع بردن استرالیا از رشد روزافزون اقتصادی چین نباید باعث شود تا آینده امنیت استرالیا درمعرض خطر قرار گیرد.

البته این دیدگاه با قاعده عرفی توانمندی های استراتژیک در تعارض است، چرا که رشد و قدرت اقتصادی کشورها در کنار سایر عوامل قدرت، باعث می شود تا حوزه نفوذ و قدرت هم افزایش یابد. این واقعیتی است که استرالیایی ها باید با آن کنار بیایند.

مطالب مرتبط