رحمان: "هر خانواده ای باید سهمیه های "راغون" را بخرد"

رحمان
Image caption رحمان: "دولت بازپرداخت سهمیه های راغون را تظمین می کند"

رئیس جمهوری تاجیکستان در یک سخنرانی گفت که هر خانواده تاجیکستانی باید بخشی از "سهام نیروگاه راغون" را خریداری کند.

در این صورت، به گفته وی، برای اجرای مرحله نخست ایجاد این نیروگاه 600 میلیون دلار جمع آوری خواهد شد.

این مطلب را آقای رحمان بعد از ظهر روز سه شنبه، اول دسامبر، در جریان دیدارش از ولایت شمالی سغد اعلام کرد. انتظار می رود که از روزهای نخست سال جدید میلادی این سهام به فروش گذاشته شوند.

آنگونه که در سایت ریاست جمهوری تاجیکستان آمده، آقای رحمان گفته است: "هر عائله (خانواده) تاجیکستانی، غیر از عائله های کم بضاعت، باید دست کم تا 3 هزار سامانی (حدود 750 دلار) از سهام (این نیروگاه )خریداری کند."

همچنین، رئیس جمهوری تاجیکستان تاکید کرده است که "صاحبکاران (بازرگانها) و ثروتمندان کشور یابد با مبلغهای کلان (تعداد بیشتری) از این سهام بخرند."

در همین حال، روز سه شنبه شرکت "راه آهن تاجیکستان" اعلام کرد که به مبلغ 10 میلیون دلار از سهام این نیروگاه را خریداری خواهد کرد و همچنین به عنوان کمک، یک میلیون سامانی به حساب بانکی این طرح انتقال داده است.

در همین حال، صاحب نظران می گویند که بیش از 60 درصد مردم تاجیکستان زیر خط فقر به سر می برند و حقوق متوسط در این کشور حدود 260 سامانی یا 60 دلار است و با چنین سرمایه ای خریداری سهمیه های "راغون" به مبلع سه هزار سامانی برای خانواده ها دشوار خواهد بود.

راغون، مالکیت ملی؟

با توجه به سخنان آقای رحمان، برخی از فعالان حقوق بشر از احتمال توزیع اجباری سهام نیروگاه راغون به مردم هشدار داده و می گویند که چنین نحوه تامین هزینه این طرح با مبانی حقوق بشر سازگار نیست.

از سوی دیگر، کارشناسان می گویند که حتی با در نظرداشت کمبود شدید نیروی برق در فصل سرما مردم تاجیکستان به سودآور بودن چنین سهمیه ها در آینده اعتماد ندارند.

به گفته این کارشناسان در سال 1996 تعداد زیادی از مردم به شیوه مشابهی سهمیه های نیروگاه سنگتوده-1 را خریداری کردند و تا کنون سرنوشت این سهمیه ها ناروشن باقی مانده است.

ولی اخیرا تلویزیونهای دولتی تاجیکستان با پخش برنامه هایی ادعا دارند که قیمت فعلی سهمیه های نیروگاه سنگتوده-1 در مقایسه با ارزش اولیه آنها دهها مرتبه افزایش یافته و دولت تاجیکستان در صدد است مکانیسمهای پرداخت سود آنها را بررسی کند.

این در حالی است که به گفته کارشناسان، تا حال طرح مالی نیروگاه راغون مشخص نشده است، زیرا اجرای آن هم اکنون از روی طرحی انجام می شود که در زمان شوروی تهیه شده بود. به این دلیل ارزش کلی این طرح چندان دقیق نیست.

Image caption به گفته پریزدنت رحمان برای ساختمان مرحله نخست طرح نیروگاه راغون 600 میلیون دلار باید از مردم جمعاوری شود

برخی اقتصاد دانها این موضوع را مورد پرسش قرار می دهند که در صورتی که هزینه کلی این طرح مشخص نشده باشد، پس چگونه فروش سهمیه های نیروگاه راغون ممکن است؟

طبق تجربه جهانی بازار سهام، هر سهمیه باید ارزش دقیقی از هزینه کلی مؤسسه، شرکت یا طرحی را بازتاب بدهد.

از سوی دیگر، چنین به نظر می رسد که دولت تاجیکستان با فروش حتمی سهمیه های نیروگاه راغون به مردم قصد دارد این طرح را به یک "مالکیت ملی یا همگانی" تبدیل دهد و از این راه همگان را به حمایت از آن وا دارد.

ولی به اعتقاد صاحب نظران، رسیدن به این هدف از راه اجباری آسان نخواهد بود.

ضمانت بازپرداخت سهمیه ها

با این وجود، رئیس جمهوری تاجیکستان ضمن سخنرانی خود تاکید داشت که سهمیه های نیروگاه راغون تنها به شهروندان تاجیکستان فروخته می شوند، تا "این انشائات (پروژه های) دارای اهمیت استراتژیک فقط مالکیت دولت و مردم تاجیکستان عزیز باشد."

وی افزود که دولت تاجیکستان بازپرداخت قیمت سهمیه های نیروگاه راغون را به مردم ضمانت می دهد.

اجرای طرح نیروگاه راغون در دهه 1980 یعنی در زمان اتحاد شوروی آغاز شده بود، ولی با فروپاشی دولت شوروی به تعویق افتاد.

بعد از استقلال تاجیکستان دولت این کشور چند بار تلاش به ازسرگیری ساختمان آن کرد.

از جمله طبق توافقات دولتهای تاجیکستان و روسیه در سال 2004 می بایست این طرح را شرکت روسی "روسال" اجرا کند. ولی اختلاف نظرها بر سر سهام این نیروگاه و سد آب انبار آن منجر به لغو این قرارداد شد.

طی سالهای اخیر دولت تاجیکستان نتوانسته است برای اجرای این طرح سرمایه خارجی جلب کند و ناچار شده است آن را با منابع داخلی، و از جمله با پول مردم، احداث کند.

برخی از کشورهای همسایه، بویژه ازبکستان، با ساختمان نیروگاه راغون در جنوب تاجیکستان بشدت مخالفت کرده اند.

دولت ازبکستان اجرای این طرح را برای وضع محیط زیست و عرصه کشاورزی آسیای میانه مضر می داند، ولی مقامات تاجیک این ادعا ها را رد می کنند.

مطالب مرتبط