مشکل اقلیت کرد ترکیه

Image caption ملی گرایان ترکیه با دادن امتیاز به کردها مخالفند

در ترکیه در پی ممنوعیت فعالیت حزب جامعه دموکراتیک توسط دادگاه قانون اساسی این کشور،رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه ضمن سخنانی در پارلمان از این اقدام انتقاد کرد و گفت که دولت او با انحلال احزاب مخالف است و به اعتقاد او باید با افراد برخورد شود و نه احزاب.

تصمیم دادگاه قانون اساسی ترکیه بار دیگر آتش زیر خاکستر بحران کردهای این کشور را شعله ور کرد. در شهرهای کردنشین مردم دست به تظاهرات زدند و با پلیس ضد شورش درگیرشدند.

دادستان کل ترکیه گفته است که حزب جامعه دموکراتیک از شورشیان جدایی طلب حزب کارگران کرد ترکیه، پ ک ک، حمایت می کند. از این روی فعالیت این حزب را ممنوع اعلام کرد. اما تصمیم دادگاه قانون اساسی آیا صرفا به این دلیل اتخاذ شده است ؟

گل برنا ازچان، استاد اقتصاد و علوم سیاسی در لندن،در پاسخ به این سوال می گوید که حزب جامعه دمکراتیک هزگز خود را از پ ک ک به دور نداشته و حتی برای مدتهای زیاد رهبران این حزب در سخنرانی ها و در مبارزات انتخاباتی خود عبدالله اوجالان، رهبرزندانی پ ک ک را رهبر خود می نامیدند. مردم ترکیه هم از روشی که حزب جامعه دمکراتیک در پیش گرفته بود نگران بودند بخصوص بعد از وقایع خشونت باری که در اثر اعمال خشونت بار گروهک های وابسته به پ ک ک روی داد از جمله به آتش کشاندن یک اتوبوس که منجر به کشته شدن یک دختر نوجوان مسافر شد.

گل برنا ازچان در ادامه می گوید:

" انحلال حزب را ه حل نیست . متاسفانه در ترکیه سابقه منحل شدن چندین حزب وجود داشته است و با آنکه در میان سیاستمداران و قشرهایی از مردم در مورد روش حزب جامعه دمکراتیک نگرانی هایی وجود داشت اما در نهایت این حزب وسیله ای برای پیشرفت صلح بود و کسی نمی خواهد که به این روند لطمه وارد آید ."

احمد ترک، رهبر حزب جامعه دمکراتیک گفت که تعطیل حزب تنها می تواند موجب احساس سرخوردگی و نومیدی بیشتر در میان جامعه کرد ترکیه شود. به اعتقاد او حل مسئله کردها از طریق مسالمت آمیز حتی با داشتن حزب برای ترک ها قابل قبول نیست.

دولت ترکیه پیشنهاد کرده است که محدودیت هایی که در مورد زبان کردی اعمال می شود لغو گردد و کمیسیونی برای رسیدگی به اتهامات شکنجه در مورد کردها دایر شود.

ولی به گفته بعضی از تحلیلگران نمی توان تلاش ملی گرایان ترکیه را برای خدشه وارد کردن به روند اصلاحات و دادن حقوق بیشتر به اقلیت کرد نادیده گرفت.

محمد مشتاق خبرنگار آزاد در ترکیه که از نزدیک تحولات مربوط به بحران جاری را دنبال کرده است می گوید عناصری هستند که نمی خواهند جنگ و اعمال خشونت بار پایان پیدا کند . محمد مشتاق می گوید :

"در منطقه جنوب شرق ترکیه که دستخوش نا آرامی و اعمال خشونت بار است طی بیست سال گذشته بیش از سیصد میلیارد دلار صرف مبارزه با گروه های پبکارجو شده است . هستند اربابانی که به طرق مختلف با فروش اسلحه و یا به بهانه های مختلف پول به جیب زده اند . به همین دلیل هستند دستهایی پشت پرده که نمی خواهند مسئله کردها حل بشود. از آن گذشته موجودیت پ ک ک به مبارزه مسلحانه وابسته است."

محمد مشتاق در ادامه می افزاید که نهادهای مدنی منظقه کردنشین شرق ترکیه سعی دارند که از اعمال خشونت بار افراطیون جلوگیری کنند.

بحران کردهای ترکیه از سال های دهه ۸۰ میلادی و به دنبال تلاش برخی گروه های کرد برای تشکیل یک کردستان مستقل آغاز شد. نزدیک به چهل هزار نفر تا کنون در این درگیری ها کشته شده اند.

به گفته گل برنا ازچان، یکی از مهمترین عوامل جلوگیری از تنش و مبارزه مسلحانه برآوردن خواسته هایی است که سالهاست مردم کرد ترکیه خواهان آنند ازجمله داشتن هویت دمکراتیک و فرهنگی و آموزش زبان کردی در کنار زبان ترکی و همچنین شرکت در روند سیاسی که داشتن حزب و نماینده در پارلمان لازمه آن است .

به اعتقاد گل برنا جزب جامعه دمکراتیک موفقیت زیادی در انتخابات محلی مناطق مناطق کردنشین داشت و به طور کلی منحل کردن یک حزب به منزله ضربه به دمکراسی است.

دولت رجب طیب اردوغان بیش از دولتهای پیشین برای بهبود وضع اقلیت کردها که عمدتا در شرق ترکیه مستقر هستند و حدود بیست درصد جمعیت این کشور را تشکیل می دهند،اصلاحاتی را در دست انجام دارد که بیشتر تحت فشار اتحادیه اروپا به انجام آن ملزم است با وجود این احزاب ملی گرا با اصلاحات محدود هم مخالفند و از آن بیم دارند. اما دولت ترکیه تا کنون چه اقداماتی در زمینه اصلاحات انجام داده است؟ گل برنا ازچان در پاسخ به این سوال گفت :

" در واقع تحولات خیلی مهمی روی داده است از جمله اینکه دیگر محدودیتی بر سر زبان کردی وجود ندارد و آموزش زبان کردی در آموزش و پرورش آزاد است و اخیرا شورای آموزش عالی ترکیه تصمیم گرفته است که رشته ادبیات و تاریخ کردی را در دانشگاه های این کشور دائر کند که گرچه می شود آن را به صورت یک اقدام نمادین در نظر گرفت ولی اهمیت بسیار زیادی دارد چون این اولین بار است که تاریخ و ادبیات کرد تدریس می شود. شناسایی فرهنگ، تاریخ و هم چنین بیان آن برای هویت کردها بسیار حائز اهمیت است."

با وجود این به گفته گل برنا ازچان دولت نتوانسته است به توسعه اقتصادی و عمرانی مناطق کردنشین بپردازد زیرا فاقد منابع کافی برای پیشبرد عمران در این مناطق است و این موضوع سبب جلوگیری از صنعتی شدن و رشد اقصادی منطقه کردنشین جنوب شرق می شود.

منحل کردن حزب جامعه دمکراتیک مورد انتقاد اتحادیه اروپا و آمریکا بوده است . در داخل ترکیه هم بر نگرانی از بابت برخوردهای خشونت بار افزایش پیدا کرده است. اما چگونه می شود به مشکل کردها در ترکیه که سابقه بسیار طولانی دارد خاتمه داد؟

گل برنا ازچان می گوید راه حل های زیادی را می شود پیشنهاد کرد و می افزاید:

" یکی از این راه حل ها این است که هفت استان از منطقه جنوب شرق را تبدیل به منطقه کردستان ترکیه کرد . دیگر اینکه اختیارات بیشتری به دولت های محلی در زمینه فرهنگی داد تا آموزش هردو زبان ترکی و کردی در مدارس ابتدایی و آموزش عالی تدریس شود و مردم به واسطه اینکه در اکثریتند بتوانند در محیطی آزاد و با داشتن خود مختاری آداب و رسوم خود را به جا آورند و خود مختاری بیشتری با توجه به هویت قومی خود داشته باشند و با تشکیل احزاب از طریق قانونی در پارلمان ترکیه حضور داشته و در سیاست ترکیه نقش داشته باشند."

با ادامه تنش در مناطق کردنشین ترکیه، تلاشهای زیادی در جریان است تا حزب کرد دیگری به زودی تشکیل شود و فعالیت خود را آغاز کند.

مطالب مرتبط