مرور مهمترین تحولات جهان در سال 2009

باراک اوباما

باراک اوباما و تلاش برای روابط جدید با جهان اسلام

در آغاز سال 2009 چشم ها به ریاست جمهور باراک اوباما دوخته شده بود و این سوال در ذهن بسیاری مطرح بود که رییس جمهوری جدید آمریکا چه تاثیری برکشورخود و دیگر نقاط جهان برجای خواهد گذاشت.

فضای نوید بخش و امیدوار کننده ای با انتخاب رییس جمهوری جدید آمریکا بوجود آمده بود. باراک اوباما مدت کوتاهی پس از روی کار آمدن توجه خود را به خاورمیانه معطوف کرد.

او اعلام کرد که می خواهد روند صلح خاورمیانه را احیا کند و برای تنش زدایی با جهان اسلام وارد گفتگو شود. در ماه ژوئن باراک اوباما به کشورهای خاورمیانه سفر کرد. با رهبران عربستان سعودی و مصر گفتگوهایی انجام داد و آنگاه در دانشگاه قاهره سخنرانی کرد.

باراک اوباما در بخشی از این سخنرانی گفت:

"من در جستجوی آغازی نوین در رابطه آمریکا با مسلمانان به قاهره آمده ام. رابطه ای بر اساس علایق مشترک و احترام متقابل. رابطه ای براساس این واقعیت که آمریکا و جهان اسلام می توانند به جای رقابت و تقابل در کنار هم قرار بگیرند ."

بگفته جرمی بوئن، سردبیر امورخاورمیانه بی بی سی سخنرانی باراک اوباما شور و شوق تازه ای در میان ناظرانی بوجود آورد که منتقدان سرسخت سیاست خارجی جورج بوش، رئیس جمهوری سابق آمریکا بودند. اما در عمل برآوردن انتظار آنها با مشکل روبرو شد. درخواست آمریکا از اسرائیل برای توقف ساخت شهرک های یهودی نشین در اراضی اشغالی با پاسخ مثبتی روبرو نشد و فلسطینیان هم آغاز دوباره مذاکرات را مشروط بر توقف شهرک سازی توسط اسراییل دانستند.

شکست آتش بس و حمله اسراییل به غزه

در نوار غزه سال نو با شکست آتش بس شش ماهه بین اسرائیل و حماس و حمله تهاجمی اسرائیل به غزه آغاز شد. هدف اسرائیل جلوگیری از حملات موشکی شبه نظامیان فلسطینی به شهرهای اسرائیل بود. با ورود تانک و نیروهای اسرائیلی به غزه بیمارستان های این منطقه مملو از مجروحین و کشته شدگان جنگ شد. ده ها هزار نفر در سراسر جهان در اعتراض به حملات اسرائیل دست به تظاهرات زدند.

بان کی مون دبیر کل سازمان ملل متحد خواستار برقراری فوری آتش بس شد:

"من بشدت و با صراحت هرچه تمام حملات موشکی حماس و دیگر شبه نظامیان فلسطینی و هم چنین زیاده روی اسرائیل در توسل به زور را محکوم می کنم. تمامی طرفهای درگیر باید به قوانین بین المللی انسانی احترام بگذارند."

بعد از بیست و دو روز اسرائیل بطور یک جانبه آتش بس اعلام کرد و ساعاتی بعد حماس هم برای یک هفته آتش بس برقرارکرد.

درگزارش سازمان ملل متحد اسرائیل و شبه نظامیان اسرائیلی هر دو به ارتکاب جنایات جنگی متهم شدند.

تحولات جدید در خاورمیانه

سال 2009 همچنین سال انتخاب مجدد بنیامین نتانیاهو به سمت نخست وزیری اسرائیل بود.

در همین حال جناح های حماس و فتح نتوانستند به آشتی برسند و تنش بین آنها همچنان ادامه یافت.

اما در لبنان سعد حریری نخست وزیر این کشور توانست به بن بست سیاسی چند ماهه خاتمه دهد و آنرا اینطور توصیف کرد:

"سرانجام دولت وحدت ملی متولد شد و این یعنی گشایش صفحه ای جدید. ما به هیچ وجه مایل به بازگشت به گذشته نیستیم. امیدواریم که این صفحه جدید سرآغازی برای وحدت لبنان بوده و مثمر ثمر واقع شود."

سعد حریری و جناح او که از حمایت عربستان سعودی و غرب برخوردار بود، درپی موافقت حزب الله برای شرکت در دولت موفق به تشکیل یک دولت وحدت ملی شد.

در سال 2009 سوریه و لبنان مجددا با هم رابطه برقرار کردند و بین سوریه و عربستان سعودی هم مناسبات گرم تری برقرارشد.

درمصر جنبشی برای اصلاحات دمکراتیک شکل گرفت که مخالف با احتمال انتقال قدرت از حسنی مبارک به پسرش بود.

درعراق شش سال پس از هجوم نیروهای تحت رهبری آمریکا به این کشور نیروهای بریتانیایی پایگاه خود در جنوب عراق را ترک کردند و رسما وظایف تامین امنیت شهرها را به نیروهای عراقی سپردند. استفان لانزا یک فرمانده آمریکایی ضمن سخنانی در این مورد گفت:

"تعداد کمی از نیروهای آمریکایی برای مشورت، آموزش و همکاری با نیروهای امنیتی عراقی در شهرها باقی خواهند ماند . ما معتقدیم که نیروهای عراقی قادربه تامین امنیت مردم شهرهای عراق هستند.

بطور کلی درعراق از میزان خشونت ها کاسته شد اما چند بمب گذاری بزرگ در این کشور روی داد.

یک گروه وابسته به شبکه القاعده مسئولیت بمب گذاری های ماه های اکتبر و دسامبر را که بیش از دویست و پنجاه کشته برجای گذاشت بعهده گرفت.

با توجه به اینکه انتخابات عراق اوایل سال آینده برگزار خواهد شد، دکترموفق الربیعی، مشاور امنیتی دولت عراق گفت که هدف بمب گذاران مشخص است:

"هدف از این حملات این است که نشان دهد دولت قادر به حفاظت از شهروندان و مردم خود نیست. بمبگذاران همچنین میخواهند مردم را از رفتن به پای صندوق های رای بازدارند. در اصل این روند سیاسی است که هدف اصلی شبکه القاعده قرار گرفته است ."

مطالب مرتبط