مرور مهمترین تحولات جهان در سال 2009

حامد کرزی

انتخابات و ادامه حضور نظامی در افغانستان

در سال 2009 افغانستان جای عراق را در کانون سیاست خارجی غرب گرفت.

رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا افغانستان را محک مهمی برای دولت جدید آمریکا توصیف کرد و در حالیکه وضع امنیتی افغانستان روبه وخامت می گذاشت، تجدید نظر در استراتژی و شمار نیروهای آمریکایی، سایر مسائل مورد بحث را تحت الشعاع قرارداده بود.

با افزایش شمار کشته شدگان بسیاری از آمریکایی ها ادامه حضور نیروهای کشورشان را زیر سوال بردند.

در همین حال در افغانستان در انتخاباتی که ادعای تقلب و فساد در دستگاه دولتی آنرا خدشه دار کرده بود، حامد کرزی بار دیگر به مقام ریاست جمهوری برگزیده شد و درجهان غرب ادامه حضور نیروهای خارجی در افغانستان بیش از پیش بزیر سوال برده شد.

آندرس راسموسن، دبیرکل سازمان آتلانتیک شمالی ناتو شرط ادامه تلاشهای بین المللی را اینطور توصیف کرد:

"من فکر میکنم که باید پیمان جامعه جهانی با دولت افغانستان تمدید شود اما با زبانی بسیار صریح به مقامات افغانستان گفته شود که ادامه تعهدات جامعه بین المللی مشروط به آن است که دولت افغانستان کارایی بیشتر در اداره امور نشان دهد و قاطعانه با فساد مبارزه کند."

اوایل ماه دسامبر باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا خبر اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان که بسیاری مدتها در انتظار آن بودند را اعلام کرد. بر اساس این تصمیم قرار شد 30 هزار سرباز جدید به جمع نیروهای آمریکایی در افغانستان اضافه شوند.

در پی اعلام این موضوع طالبان هشدار دادند که با افزایش نیروهای خارجی در افغانستان بر تعداد تلفات هم افزوده خواهد شد.

در پاکستان، کشور همسایه افغانستان بیم و نگرانی های زیادی وجود داشت که ممکن است با افزایش نیروهای نظامی بیشتر، دامنه جنگ به داخل پاکستان کشیده شود.

اورلا گرین خبرنگار بی بی سی در اسلام آباد می گوید که پاکستان در سال 2009 شاهد خشونت های زیادی بود. این خبرنگار بی بی سی در ادامه می افزاید:

"بسیاری ازحملات به مقرهای امنیتی نظیر پاسگاه ها و ایستگاه های پلیس انجام میگرفت. ما همچنین شاهد حمله به اماکن عمومی از جمله بازار بودیم که نشان میدهد شبه نظامیان تاکتیک های مختلفی بکار می برند و طبق شرایط حملات خود را تنظیم میکنند. بدین ترتیب که اگر تدابیر امنیتی در اطراف هدف های نظامی شدید باشد به هدف های غیرنظامی حمله میکنند".

از دیگر وقایع مهم سال 2009 شورش در استان شین جیان چین بود.

درماه ژوئیه بین ایغورهای مسلمان و چینی های هان درگیری هایی روی داد که چند روز آشوب در پی داشت و حدود 200 کشته که اکثرا چینی های هان بودند برجای گذاشت. دولت چین مقررات رفت و آمد اعلام کرد و 21 نفر در این رابطه تحت بازداشت در آمدند که اکثر آنها به اعدام محکوم شده اند.

ادامه نگرانی های غرب از پرونده هسته ای ایران

در سال 2009 کشورهای غربی در یک نگرانی شدید سهیم بودند و آن برنامه هسته ای ایران بود.

در ماه سپتامبر مشخص شد که ایران بدون اطلاع آژانس بین المللی اتمی تاسیسات غنی سازی اورانیوم جدیدی را در نزدیکی شهر قم ساخته است. بگفته آژانس بین الملی انرژی اتمی این مورد دیگری از نقض مقررات آژانس بود و دریک اقدام بی سابقه قطعنامه ای را علیه ایران به تصویب رساند که برخلاف انتظار، روسیه و چین هم از آن حمایت کردند.

جان لاین خبرنگاربی بی سی درایران میگوید:

"ایران اعلام کرده است که از پیمان منع توسعه سلاح های هسته ای خارج نخواهد شد اما همکاری خود با آژانس را به حداقل خواهد رساند. قطعنامه نه تنها ایران را به مذاکره ترغیب نخواهد کرد، بلکه بربدبینی این کشور درباره غرب خواهد افزود."

از انتخابات جنجال برانگیز در ایران تا درگذشت آیت الله منتظری

در داخل ایران نا آرامی هایی روی داد که طی 30 سال گذشته سابقه نداشته است. انتخابات ریاست جمهوری ایران با شور و شوق بسیاری از شرکت کنند گان برگزار شد اما برخلاف انتظار بسیاری از مردم، محمود احمدی نژاد برای یک دوره دیگر به مقام ریاست جمهوری انتخاب شد. نامزدهای دیگر ریاست جمهوری اعلام کردند که در انتخابات تقلب شده است و در پی آن مردم معترض به خیابانها ریختند .

تظاهرات مردم ایران با سرکوب شدید نیروهای امنیتی روبرو شد که طی آن 33 نفر و بنا به آمار غیردولتی 77 نفر کشته شدند.

10 روز مانده به پایان سال 2009 میلادی، واقعه دیگری این کشور را تکان داد.

آیت الله حسینعلی منتظری از مراجع تقلید شیعیان شنبه شب، بیست و هشتم آذرماه در هشتاد و هفت سالگی در شهر قم درگذشت.

آقای منتظری از مهم ترین روحانیون منتقد دولت ایران به شمار می رفت که در حوادث پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر به صراحت موضعگیری کرد و از رفتار حکومت در قبال معترضان انتقاد کرد.

در دوران پس از انتخابات ریاست جمهوری اخیر، آقای منتظری با انتقاد از عملکرد مسئولان جمهوری اسلامی نسبت به بی اعتماد شدن مردم نسبت به حاکمیت هشدار داده بود.

مراسم خاکسپاری آیت الله حسینعلی منتظری با حضور جمعیت بزرگی از هوادارانش و شخصیت های مذهبی و سیاسی ایران در قم برگزار شد. دهها هزار نفر از نقاط مختلف برای شرکت در مراسم خاکسپاری به شهر قم رفتند که ضمن این مراسم شعارهای غیردولتی هم داده شد.

بهبود روابط آمریکا و روسیه

روسیه در سال 2009 روابط گرمتری با آمریکا برقرارکرد. رهبران روسیه و آمریکا هر دو درمورد کاهش زراد خانه هسته ای خود به توافق رسیدند. چند ماه پس از این توافقنامه، دیمتری مدودف، رییس جمهوری روسیه از تصمیم آمریکا مبنی بر صرفنظر کردن از استقرار سیستم دفاع موشکی در خاک لهستان و جمهوری چک استقبال کرد و ضمن سخنانی گفت:

"ما برای کاهش خطر توسعه هسته ای تدابیر موثری را به اجرا خواهیم گذاشت که در آن نگرانیها و منافع تمام طرفین و امنیت تمام کشورهای اروپایی درنظر گرفته خواهد شد. ما از روشی آگاهانه که رییس جمهوری آمریکا درقبال این موافقت نامه در پیش گرفته است قدردانی می کنیم و من آماده ادامه گفتگو با آمریکا هستم."

از وقایع دیگر در رابطه با روسیه قتل "ناتالیا استه میروا"، فعال حقوق بشر این کشور بود که جسدش در گروژنی، پایتخت چچن یافت شد.

تغییرات اقلیمی؛ چالشی حل نشده

از آخرین وقایع مهم سال 2009 برگزاری کنفرانس تغییرات اقلیمی در کپنهاگ، پایتخت دانمارک بود که بعد از حدود دو هفته بحث و گفتگوها بین نمایندگان 193 کشور شرکت کننده، روز شنبه (19 دسامبر)، پایان یافت و از دید بسیاری نتیجه چشم گیری نداشته است.

اکثر کشورهای شرکت کننده در کنفرانس دانمارک درباره این پیمان غیر الزام آور موسوم به پیمان کپنهاگ که تنها بین آمریکا، چین، هند، برزیل و آفریقای جنوبی به امضا رسید به اتفاق نظر نرسیدند و تنها اعلام کردند که نکاتی را درباره آن مد نظر قرار خواهند داد.

بنابر این توافق از جمله افزایش دمای کره زمین به میزان کمتر از دو درجه سانتیگراد محدود خواهد شد.

مطالب مرتبط