سازمانهای امدادرسانی: سودان با خطر جنگ داخلی روبروست

گارانگ و بشیر
Image caption اجرای یکی از بندهای مهم توافق صلح می تواند به بروز تنش جدید منجر شود

چند سازمان امدادرسانی بین المللی در مورد از سرگیری جنگ داخلی و وقوع یک فاجعه انسانی در سودان هشدار داده اند.

روز پنجشنبه، 7 ژانویه (17 دی)، ده سازمان بین المللی امدادرسانی که در کمک به مردم سودان فعالیت دارند، با انتشار گزارشی اعلام کردند که اگر جامعه جهانی فورا دست به کار "نجات توافق صلح" بین دولت و مخالفان دولت در جنوب این کشور نشود تشدید جنگ داخلی بین دو طرف اجتناب ناپذیر خواهد بود.

این گزارش در آستانه برگزاری همه پرسی در مورد استقلال مناطق جنوبی سودان منتشر می شود که قرار است براساس "توافق جامع صلح" که پنج سال پیش بین نهضت رهایی بخش خلق سودان و دولت مرکزی به امضا رسید به اجرا گذاشته شود.

در گزارش این ده سازمان بین المللی آمده است که با نزدیک شدن پنجمین سالگرد امضای توافق صلح، افزایش خشونت بین دو طرف، فقر کمرشکن و تنش سیاسی این توافقنامه را در معرض شکست قرار داده است.

نویسندگان گزارش در عین حال گفته اند که هنوز هم برای جلوگیری از بروز فاجعه دیر نشده اما سودان، که وسیعترین کشور آفریقایی است، در خلال دوازده ماه آینده با خطرات جدی مواجه خواهد بود.

به گفته آنان، سال گذشته شاهد افزایش خشونت در مناطق جنوبی سودان بود و در سال جاری، این خطر وجود دارد که تشدید این خشونت ها به بروز یکی از بدترین فجایع انسانی در قاره آفریقا مبدل شود.

براساس گزارش های رسیده، در سال گذشته، دست کم دوهزار و پانصد نفر در جریان خشونت های جنوب سودان کشته و بیش از سیصد هزار نفر بی خانمان شدند که از تلفات انسانی جنگ در منطقه آشوب زده دارفور در غرب سودان بیشتر بود اما مورد توجه جهانیان قرار نگرفت.

در سال جاری، سودان با چند واقعه بالقوه تشنج آفرین مواجه است که از آن جمله می توان به برگزاری نخستین انتخابات چند حزبی پس از بیست و چهار سال و شرکت ساکنان مناطق جنوبی این کشور در همه پرسی استقلال اشاره کرد.

سازمان های امدادرسانی از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواسته اند تمهیداتی را پیش بینی کند به نحوی که حفاظت از جان و امنیت غیرنظامیان به اولویت اصلی صلح بانان سازمان ملل تبدیل شود.

همزمان، فقر گسترده و از رشد ماندگی در سودان، به خصوص نواحی جنوبی، زمینه را برای نا آرامی های بیشتر فراهم آورده است در حالیکه سازمان های امدادرسانی به دلیل بدی راههای ارتباطی امکان دسترسی به تمامی نیازمندان ساکن جنوب را ندارند.

اختلاف نظر بین دولت مرکزی و رهبران جنوب بر سر واگذاری نواحی نفت خیز و تقسیم عواید حاصله ای از این منابع یکی از عوامل بروز اختلاف و افزایش تنش در آستانه برگزاری انتخابات پارلمانی ماه آوریل و همه پرسی در جنوب عنوان شده است.

صلح شکننده

سودان، در شمال شرق قاره آفریقا، پس از کسب استقلال از بریتانیا در سال 1956، به جمهوری سودان تغییر نام داد و یک کشور مسلمان محسوب می شود و عضو اتحادیه عرب است.

Image caption سازمان های امدادرسانی به تمامی نیازمندان دسترسی ندارند

جمعیت این کشور بین بیست و پنج تا سی و هفت میلیون نفر تخمین زده می شود که از اقوام و نژادهای مختلف آفریقایی و عرب تشکیل یافته و به گفته منابع دولتی، حدود هفتاد درصد آنان مسلمان و بقیه مسیحی و پیروان دین های بومی هستند.

در حالیکه بخش شمالی این کشور عمدتا مسلمان نشین و تحت تسلط سودانی های عرب تبار است، اکثر مسیحیان و پیروان ادیان بومی در بخش جنوبی سودان سکونت دارند و تفاوت مذهبی بین این دو گروه یکی از عوامل درگیری های داخلی سودان از زمان استقلال بوده است.

تا قبل از استقلال سودان، بریتانیا بخش های جنوبی و شمالی سودان کنونی را به شکل مناطق جداگانه اداره می کرد اما نزدیک شدن زمان استقلال و اعلام وحدت این دو بخش، با شورشی در جنوب همراه بود که پس از کسب استقلال، با پافشاری برخی رهبران مناطق جنوبی برای جدایی از جمهوری سودان، به جنگ داخلی منجر شد و تا سال 1972 و توافق صلح با دولت مرکزی ادامه یافت.

براساس این توافقنامه، دولت مرکزی خودمختاری مناطق جنوبی در اداره امور فرهنگی و اجتماعی داخلی را پذیرفت و وعده داد تا از نظر اقتصادی نیز از این مناطق حمایت کند.

صلح بین دو بخش سودان مدتی طولانی دوام نیافت و در سال 1983 و با تصمیم دولت مرکزی به اجرای قوانین شریعت اسلامی، از جمله در مناطق غیرمسلمان جنوب، این کشور بار دیگر دستخوش ناآرامی و سرانجام، جنگ داخلی شد.

در طول این سال ها، دو طرف چندین بار بر سر توقف جنگ مذاکره کردند که عموما به نتیجه نرسید در حالیکه درجریان جنگ، به گفته برخی منابع، تا دو میلیون نفر کشته و چند میلیون نفر دیگر آواره شدند.

در ژانویه سال 2005، سرانجام مذاکرات دو طرف به امضای توافقنامه صلح جامع انجامید که براساس آن، قرار شد دولت مرکزی ضمن خارج کردن نیروهای خود از جنوب، به مقامات محلی اختیاراتی را برای اداره امور داخلی این منطقه بدهد و نهضت رهایی بخش خلق سودان نیز در دولت مرکزی مشارکت داشته باشد.

مهمترین بخش این توافقنامه، که محمد عمر البشیر، رئیس جمهوری، و جان گارانگ، رهبر فقید نهضت رهایی بخش خلق سودان آن را امضا کردند، برگزاری همه پرسی "پس از پنج سال" برای تعیین سرنوشت مناطق جنوبی بود تا ساکنان این بخش از سودان نسبت به ادامه تابعیت جمهوری سودان یا استقلال از آن ابراز نظر کنند.

در خلال سال های بعد، بارها دو طرف یکدیگر را به نقض مفاد این توافقنامه متهم کرده اند و در ماه های اخیر، گزارش هایی از تنش به خصوص در مورد تسلط بر برخی نواحی جنوب انتشار یافته است.

علاوه بر بحران در جنوب، دولت مرکزی سودان در خلال چهار سال گذشته با جنگ داخلی در منطقه دارفور، در غرب این کشور، مواجه بوده که اکثر ساکنان آن را آفریقایی تباران مسلمان تشکیل می دهند که دولت مرکزی را به تبعیض به نفع اقلیت عرب تبار و وارد کردن فشار بر خود متهم می کنند.

بحران دارفور هم دهها هزار کشته و صدها هزار آوار برجای گذاشته است و یکی از فجایع بشری دهه های اخیر محسوب می شود که به خاطر آن، رئیس جمهوری و برخی دیگر از مقامات ارشد دولت سودان به ارتکاب جرایم جنگی متهم شده اند.

مطالب مرتبط