بانک جهانی سوخت هسته ای در قزاقستان

بانک جهانی سوخت هسته ای
Image caption کشورهای غربی نگران تکرار تجربه ایران و کره شمالی در مورد پرونده هسته ای این کشورها هستند

در سال ۱۹۵۳ یعنی هشت سال پس از بمباران اتمی ژاپن توسط آمریکا، دوایت آیزنهاور رئیس جمهوری وقت آمریکا پایه گذار طرحی شد که آن را "اتم برای صلح" نامید.

او در این طرح پیشنهاد داده بود که آمریکا و شوروی باید مشترکا با اختصاص بخش هایی از ذخایر هسته ای خود به پیشبرد اهداف صلح آمیز بشری کمک کنند.

چنین طرحی برای دوره ای که در آن جنگ سرد در حال اوج گیری بود، بیش از حد آرمان گرایانه به نظر می رسید. در این دوره رقابت شدید بر سر افزایش توان زرادخانه های اتمی بالا گرفته بود و نگرانی های شدیدی در مورد عواقب فاجعه بار یک درگیری اتمی که به حذف هر دو طرف منجر می شد وجود داشت.

اما اکنون با گذشت بیش از پنجاه سال از آن دوره، نگرانی ها در مورد برنامه هسته ای ایران سبب افزایش تلاش ها برای واقعیت بخشیدن به رویای آیزنهاور شده است.

در ماه نوامبر سال گذشته میلادی، آژانس بین المللی انرژی اتمی با روسیه به توافقی برای ذخیره کردن ۱۲۰ تن سوخت اتمی در نیروگاهی در شهر آنگارسک در جنوب این کشور دست یافت.

انتظار می رود در سال ۲۰۱۰ میلادی آژانس بین المللی انرژی اتمی با قزاقستان به تفاهم های فراگیرتری برسد که بر مبنای آن ۶۰ تن اورانیوم در نیروگاهی در شرق این کشور نگهداری شود.

هدف اصلی این طرح این است که حدود ۶۰ کشور در حال توسعه ای را که برنامه هایی برای استفاده از انرژی هسته ای در آینده دارند متقاعد کنند که لزومی ندارد برای دستیابی به سوخت اتمی از مسیری حرکت کنند که ایران در آن قرار دارد.

بر اساس این طرح تا زمانی که کشورها در چارچوب قوانین آژانس بین المللی انرژی اتمی عمل کنند، صرف نظر از سیاست حاکم یا سوابق حقوق بشری آنها، استفاده از منابع سوخت آژانس برای آنها تضمین می شود.

طارق رئوف از آژانس بین المللی انرژی اتمی می گوید: "این طرح به کشورهای استفاده کننده از سوخت اتمی اطمینان می دهد که مواد مورد نیاز آنها فراهم خواهد شد و بنابراین احتیاجی نیست برای دستیابی به سوخت، اقدام به ساختن تاسیسات غنی سازی کنند".

راه حل بحران؟

با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، قزاقستان تصمیم گرفت حجم انبوه سلاح های اتمی را که در خاک این کشور باقی مانده بود از بین ببرد. با وجود سوابق نه چندان قابل قبول قزاقستان در زمینه حقوق بشر و دموکراسی، این کشور توسط غرب به عنوان نمونه و پیشرو در منع تکثیر سلاح های اتمی معرفی شد.

به بی بی سی اجازه بازدید از سایت بین المللی نگهداری و انباشت سوخت اتمی در "اوست کامنوگورسک" در شرق قزاقستان داده شد.

در یکی از بخش های این نیروگاه، سوخت اتمی در انبار غار مانندی نگهداری می شود که در آن سیلندرهای گاز هگزا فلورید اورانیوم وجود دارد. از این گاز در یکی از مراحل تولید سوخت اتمی استفاده می شود.

در بخش دیگر این نیروگاه یک مسیر ریلی وجود دارد که از آن برای انتقال سوخت تحت شدیدترین تدابیر امنیتی به کشورهایی نظیر ایران، کره شمالی و اصولا هر کشور دیگری که پس از امضای معاهده منع تکثیر سلاح های اتمی درخواست دریافت سوخت را کرده باشد استفاده می شود.

قزاقستان رسما کنترل و حاکمیت بر این منطقه را به آژانس بین المللی انرژی اتمی واگذار کرده است تا این نیروگاه و مناطق اطراف آن مانند مجتمع سازمان ملل در نیویورک منطقه دیپلماتیک به حساب بیاید.

ارزانتر

طرح آیزنهاور برای تاسیس بانک جهانی سوخت هسته ای مورد حمایت کامل باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا است که اندیشه پاک کردن جهان از سلاح های اتمی را در سر دارد.

کشورهایی مانند سوریه، امارات، اردن، ترکیه، ویتنام و اندونزی قصد دارند در آینده نزدیک از انرژی اتمی بهره برداری کنند.

از سوی دیگر بحث در مورد پرونده اتمی ایران و کره شمالی به سطحی رسیده است که کشورهای غربی ترجیح می دهند در آینده شاهد موارد مشابه نباشند.

با این وجود هنوز این نگرانی شدید برای کشورهای غربی وجود دارد که در آینده بعضی از کشورهای متخاصم ممکن است خودشان راسا اقدام به غنی سازی اورانیوم کنند و به این ترتیب امکان ساخت سلاح های هسته ای را بدست آورند.

مطالب مرتبط