نظامیان ترکیه زیر آتش

Image caption رابطه دولت اردوغان و ارتش مملو از تنش بوده است

بازداشت سه افسر عالی رتبه ارتش ترکیه به اتهام توطئه برای سرنگونی دولت، تنش بین نیروهای مسلح سکولار و دولت ترکیه که گرایش های اسلامی دارد را بطور جدی افزایش داده است.

از زمان به قدرت رسیدن حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان در سال ۲۰۰۲ میلادی، هیچ گاه مناسبات نیروهای مسلح ترکیه با دولت تا این حد تیره نبوده است.

افسران ارشد ارتش ترکیه معتقدند که دولت آقای اردوغان به شکل پنهانی و به تدریج می کوشد که نظام سیاسی سکولار در این کشور را تغییر دهد.

در مقابل حزب عدالت و توسعه می گوید که ارتش و نفوذ آن مانعیست بر سر راه اجرای اصلاحات دمکراتیکی که برای پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا ضروریست.

یک مجموعه از ادعاهای مربوط به کودتای ارتش علیه دولت و در نهایت بازداشت و اعلام جرم رسمی علیه هفت افسر ارشد، تنش بین این اردو را وارد مرحله جدیدی کرده است.

حال این سئوال بنیادی مطرح است که آیا همزیستی مسالمت آمیز نیروهای مسلح که بشدت سکولار هستند و حزب حاکم که ریشه های مذهبی دارد واقعا عملی است یا خیر.

این در حالیست که متحدان غربی ترکیه بشدت نگران آینده این کشور هستند.

نتایج نظرسنجی ها هواره این نکته را تایید کرده است که در کشوری مثل ترکیه که سیاستمداران عموما فاسد و ناکارآمد تلقی می شوند، نیروهای مسلح از بالاترین میزان اعتماد در بین مردم برخوردار هستند.

وجود ترکیه امروزی مدیون نقش ارتش در سال های پس از جنگ جهانی اول تحت رهبری مصطفی کمال آتاتورک است.

علاوه بر این، برای سران ارتش و متحدان آن ها در دستگاه قضایی و قانونگذاری و رسانه های ترکیه نیروهای مسلح مهم ترین نگهبانان میراث آتاتورک هستند.

Image caption محاکمه چند افسر ارشد ارتش آغاز شده است

ارتش ترکیه از سال ۱۹۶۰ میلادی سه بار با دخالت خود دولت های منتخب را برکنار کرده است.

اگر مورد سال ۱۹۹۷ را نیز در نظر بگیریم این دخالتها به چهار مورد می رسد. در آن سال ارتش دولت اولین – و احتمالا آخرین – نخست وزیر اسلام گرای ترکیه را ساقط کرد.

پیروزی رجب طیب اردوغان در انتخابات سال ۲۰۰۲ نیروهای مسلح ترکیه را با چالش نوینی روبرو ساخته است.

یک تمایز این حزب با دولتهای قبلی این است که به تنهایی از اکثریت لازم برای تشکیل دولت برخوردار بود. این دولت با اجرای اصلاحات گسترده و عمیق در داخل و همینطور مناسبات خارجی، برنامه پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا را در دستور کار قرار داده است.

بخشی از این اصلاحات سیاسی محدود کردن قدرت ارتش و جلوگیری از دخالت آن در امور سیاسی است.

اگر این تغییر در انتقال قدرت از ارتش به نهادهای غیرنظامی در فضایی آرام انجام می شد شاید سران ارتش نقش جدید خود را می پذیرفتند . اما یک مجموعه بحران و تنش بین سران ارتش و دولت کینه عمیقی بوجود آورده است.

در شرایط فعلی به نظر می رسد که این تنش کاهش نخواهد یافت. رهبران حزب عدالت و توسعه می گویند اسناد و شواهد قانع کننده یی در مورد توطئه ارتش برای سرنگون کردن دولت در دست دارند.

در مقابل ارتش و متحدان آن مدعی هستند که بخش اعظم این شواهد یا غیرقابل اتکا و یا ساختگی اند و هدف اصلی و پنهان این پرونده ها بی اعتبار کردن ارتش یعنی مهمترین سنگر میهن پرستی در ترکیه است.

اگر آقای اردوغان با سماجت بیشتری این موضوع را پیگیری کند منتقدان به این نتیجه خواهند رسید که هدف او انتقام گیری است و در مسیر خودکامگی بیشتری پیش می رود.

از سوی دیگر، با تضعیف قدرت و اعتبار ارتش، ژنرال های ترکیه با یک انتخاب دشوار روبرو هستند.

تشدید حملات به حزب عدالت و توسعه ممکن است زمینه را برای سومین پیروزی انتخاباتی این حزب فراهم کند. در شرایط فعلی هیچ رقیب سیاسی با اعتباری برای این حزب وجود ندارد.

ژنرال ایلکر باسبوق رییس فعلی ستاد ارتش ترکیه بارها تاکید کرده است که کودتا امری متعلق به گذشته های دور است.

ارتش ترکیه که هنوز هم خود را نگهبان کشور و ملت می داند با گذشت زمان شاهد کاهش نفوذ خود است و اکنون بر سر یک دو راهی دشوار قرار گرفته است.

مطالب مرتبط