رقابت در عراق؛ ایران ۲۳۴، اعراب۹۱

ایاد علاوی
Image caption ایاد علاوی و همپیمانانش از نفوذ ایران در گروه های رقیب خشمگین هستند

انتخابات در عراق پایان یافت و این کشور این روزها در تب و تاب تشکیل حکومت جدید به سر می برد.

ایران به عنوان کشوری پر نفوذ که روابط گرمی با بسیاری از گروه های سیاسی عراق دارد، از پیش از انتخابات تلاش های خود را برای اجرای برنامه های مورد نظرش در عراق دو چندان کرده بود.

اگر چه نزدیک ترین حزب عراقی به ایران مجلس اعلای اسلامی است، ولی ایران با گروه های دیگر شیعه همچون حزب الدعوه اسلامی به رهبری نوری مالکی هم روابط خوبی دارد. همچنین احزاب اصلی کرد به رهبری مسعود بارزانی و جلال طالبانی از دیر باز روابط حسنه ای با ایران برقرار کرده اند.

قرار گرفتن این احزاب در کنار یکدیگر برای مواجه با جناح های سنی عرب که عمدتا خود را سکولار می خوانند ولی به دلیل سنی مذهب بودن تمایل به دوری از ایرانِ شیعه و نزدیکی به کشورهای عرب عمدتا سنی مذهب منطقه دارند، ایده آل ایران است.

کشورهای عرب منطقه و در راس آنها عربستان سعودی بسیار تمایل دارند که گروه های سکولار سنی با گرایش های عربی که عمدتا در ائتلاف العراقیه به رهبری ایاد علاوی گرد هم آمده اند، حکومت را در عراق به دست بگیرند. این دقیقا نقطه مقابل خواسته ایران است که خواهان اتحاد اعراب شیعه و کردها برای تشکیل حکومت و به حاشیه راندن ائتلاف العراقیه است.

این رقابت پنهان بین ایران و بسیاری از کشورهای عرب منطقه به خصوص عربستان سال هاست که در عراق در جریان است و تا کنون نتیجه این رقابت کاملا به نفع جمهوری اسلامی ایران بوده است.

پیش از برگزاری انتخابات پارلمانی عراق در ۷ مارس ۲۰۱۰، ایران تلاش های زیادی برای متحد کردن گروه های شیعه به عمل آورد. ایران به خوبی آگاه بود که متحد کردن اعراب شیعه با کردها در عراق پیش از برگزاری انتخابات ناممکن است به همین دلیل تلاش خود را بر روی نزدیک کردن گروه های مختلف شیعه در عراق که گاهی با یکدیگر در تضاد آشکاری قرار داشته اند، متمرکز کرد. اما نوری مالکی نخست وزیر عراق بر این باور بود که در صورت ارائه لیست مشترک با دیگر احزاب شیعه، کرسی های بسیاری را از دست خواهد داد، در نتیجه در مقابل فشارهای ایران ایستاد تا این ائتلاف شکل نگیرد.

Image caption هواداران دولت فعلی عراق عقیده دارند که در انتخابات تقلب شده است

از سوی دیگر عربستان نیز تلاش کرد تا گروه های سنی عرب را حمایت کند تا این بار با تمام قوا وارد میدان انتخابات شوند و گوی سبقت را از اعراب شیعه و کردها بربایند و شکست سختی به ایران وارد آورند.

چنین بود که اعراب سنی گرد هم آمدند و العراقیه را تشکیل دادند. بسیاری از گروه های تشکیل دهنده این ائتلاف، ناسیونالیست های عرب هستند که از نفوذ ایران در عراق به شدت نگرانند. برخی از آنها به دلیل حاکم بودن تفکرات بعثی بر نگرش احزابشان، از ایران کینه ای دیرینه دارند . آنها خوب می دانستند که اعراب سنی در اقلیت اند و نمی توان تنها با تکیه بر آرای مناطق سنی نشین در عراق به حکومت رسید.

تاکید بر ملی گرایی و سکولاریسم تنها راهی بود که می شد آرای دیگر مناطق عراق از جمله مناطق شیعه نشین جنوب را جذب کرد و به اکثریت پارلمانی رسید.

این استراتژی موفق به کسب چند کرسی در این مناطق شد ولی به هیچ عنوان نتوانست سلطه احزاب نزدیک به ایران را متزلزل کند. مردم شیعه و کرد در عراق آنچنان از شعارهای نزدیک به حزب بعث که سال ها زندگی را در عراق به کام آنها زهر کرده بود متنفرند که به سادگی با شعارهای ناسیونالیسم عربی کنار نمی آیند، شعارهایی که ده ها سال از سوی حکومت صدام در گوش آنها خوانده شد و به جز مرگ و ویرانی ارمغانی برای آنها نداشت.

اگر چه فهرست العراقیه توانست ۹۱ کرسی پارلمان را از آن خود کند اما راه بسیار سختی برای رسدن به حکومت در پیش دارد.

آقای علاوی چند روز پیش از انتخابات به عربستان سفر کرد تا به هواداران خود دوباره تاکید کند که پرچمدار روابط حسنه با اعراب و دوری از ایران است. اکنون رهبران احزاب شیعه به تناوب به ایران سفر می کنند تا به توافقی برای تشکیل بزرگترین فراکسیون در مجلس دست یابند و البته دولت ایران همیشه به عنوان طرف میانجی در این مذاکرات حضور فعال دارد.

رهبران العراقیه از این روابط نگران و خشمگین اند، ولی واقعیت این است که ایران برای بسط نفوذ و تاثیر خود در عراق نیاز به تلاش های خارق العاده ندارد و به سادگی و آسان تر از هر کشور دیگر منطقه می تواند در عراق تاثیر بگذارد و کشورهای رقیب و در راس آنها عربستان را به راحتی و با اختلاف فاحش شکست دهد.

مطالب مرتبط