چرا عمار حکیم از ایاد علاوی حمایت می کند؟

عمار حکیم
Image caption عمار حکیم قصد دارد جایگاه تشکل سیاسی خود را در دولت جدید عراق حفظ کند

عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق اعلام کرده که حاضر نیست در تشکیل دولتی که ایاد علاوی، رهبر ائتلاف عراقیه در آن حضور نداشته باشد مشارکت کند.

در انتخابات عراق که هفتم مارس (شانزدهم اسفند) برگزار شد، بجز حزب الدعوه، دیگر احزاب اسلامگرای شیعه در ائتلاف ملی عراق گردآمده بودند که با محوریت مجلس اعلا تشکیل شد، در حالی که ایاد علاوی رهبری ائتلافی را در دست داشت که نامزدهای اهل سنت و شیعیان غیراسلامگرا به راه انداختند.

به نظر می رسد انگیزه عمار حکیم از ائتلاف با رقیبی ناهمسو، تلاش برای حفظ موقعیت مجلس اعلا و سهم خواهی از دولت آینده عراق باشد.

مجلس اعلا به عنوان حزبی وارد کارزار انتخابات شد که هسته اصلی جناح اکثریت مجلس قانونگذاری را تشکیل می داد اما در انتخابات، موقعیتش بشدت افت کرد و بسیاری از کرسیهای خود را در مجلس از دست داد.

ائتلاف ملی عراق که مجلس اعلا محور آن بود، هفتاد کرسی از 325 کرسی مجلس عراق را به دست آورد و در میان تشکلهایی که مجلس آینده را شکل خواهند داد در رتبه سوم نشست، هر یک از تشکلهایی که رتبه اول و دوم را به دست آورده اگر تشکیل دولت ائتلافی را به عهده بگیرد، ناچار است دست کمک بسوی ائتلاف ملی دراز کند و طبیعتاً هر کدام سهم بیشتری از دولت بدهد، اقبال بالاتری در همراه ساختن ائتلاف ملی با خود دارد.

ولی مشکل مجلس اعلا این است که دیگر در ائتلاف ملی عراق حرف اول را نمی زند.

پیروان مقتدی صدر، روحانی جنجالی شیعه که با وجود اتحاد با مجلس اعلا در انتخابات، رقیب سرسخت این تشکلند، آرای بیشتری نسبت به مجلس اعلا کسب کردند و جایگاه موثرتری در صحنه سیاسی عراق یافتند.

نوری مالکی امیدوار است تا با همراه کردن ائتلاف ملی و کردها، اکثریت کافی را در مجلس به دست بیاورد و به نخست وزیری ادامه دهد اما صدریها که اکنون نقش تعیین کننده ای یافته اند به هیچ وجه حاضر به پذیرش نخست وزیری نوری مالکی نیستند، به نظر می رسد رایزنیها و چانه زنیهای محافل سیاسی اکنون به اینجا رسیده که صدریها به شرطی با ائتلاف حکومت قانون به رهبری نوری مالکی حاضر به ائتلافند که شخصی غیر از آقای مالکی ریاست دولت را در دست بگیرد.

صدریها برای اینکه ابتکار عمل را در تعیین این شخص به دست بگیرند، در مناطق شیعه نشینی که در آن فعالیت دارند زدند دست به برپایی همه پرسی زدند و نظر مردم را در مورد اینکه چه کسی را برای ریاست دولت آینده می خواهند جویا شدند.

از سوی دیگر، ایاد علاوی از پشتیبانی آمریکا و غرب و بخش عمده دولتهای عرب برخوردار است و همه اینها اصرار دارند که حتی اگر ایاد علاوی نخست وزیر نشود، ائتلاف تحت رهبری او در دولت آینده سهم درخور توجهی داشته باشد.

مجلس اعلا که می بیند در چانه زنیهای تشکیل دولت از صدریها جا مانده است، شاید بهترین ابتکار را برای عقب نماندن از قافله در پیوستن به جناح ایاد علاوی می بیند که در صحنه تنها مانده و طبیعتاً حاضر است بهای خوبی برای جلب متحدان سیاسی بپردازد.

مجلس اعلا اگرچه جایگاهش پس از مرگ رهبر پیشینیش، عبدالعزیز حکیم افت کرده و موقعیتش در مجلس تنزل یافته، اما همچنان در مناطق شیعه نشین دارای نفوذ است و می تواند در یارگیری برای ایاد علاوی نقش مؤثری ایفا کند.

مهمترین اهرمی که مجلس اعلا در دست دارد، مقبولیت در حوزه و نزد روحانیت و مرجعیت شیعه است.

اگر پایگاه اجتماعی جریان صدر، طبقه فرودست شیعه است، مجلس اعلا را شمار زیادی از روحانیون بلندپایه نجف حمایت می کنند که نفوذ کلام آنها، ارزشمندترین سرمایه ای است که جریانهای سیاسی شیعه بتوانند به دست بیاورند، در حالی که صدریها سابقه چندان درخشانی نزد مراجع نجف ندارند، مجلس اعلا همواره رابطه بسیار خوبی با مراجع و بویژه آیت الله سیستانی، بلندپایه ترین مرجع شیعه در عراق داشته است.

اما با وجود اعلام حمایت عمار حکیم از ایاد علاوی، عدم همسویی جریانهایی که این دو رهبری می کنند، همپیمانی آنها را شکننده و پرمشکل می کند و می تواند ابتکار عمار حکیم را با شکست مواجه سازد.

ایاد علاوی با شعار سکولاریسم و دوری جستن از اسلام سیاسی و نزاعهای شیعه و سنی از مردم رأی گرفت و سیاستمدارانی را با خود همراه کرد که ویژگی مشترکشان، مخالفت با نفوذ ایران در عراق بود، در حالی که مجلس اعلا، نزدیکترین تشکل سیاسی به ایران در عراق است و در حالی می خواهد با سکولارهای هوادار ایاد علاوی همراه شود که تا چند سال پیش، رسماً نامش مجلس اعلای "انقلاب اسلامی" عراق بود.

مطالب مرتبط