قرقیزستان در کانون طرح های ابرقدرت ها

مرکز ترانزیت ماناس
Image caption پایگاه هوایی ماناس در قرقیزستان برای عملیات ارتش آمریکا در افغانستان اهمیت زیادی دارد

گزارش هایی که حاکی از بروز خشونت در پایتخت قرقیزستان است، باعث ابراز نگرانی عمیق سفارت آمریکا در آنجا و درخواست دولت روسیه از طرفین برای خویشتن داری شده است.

این واکنش ها مؤید اهمیت استراتژیک قرقیزستان و منطقه ای است که این کشور در آن قرار دارد.

قرقیزستان ناگهان خود را در کابین خلبان آنچه که "بازی بزرگ" در منطقه لقب گرفته است می بیند؛ "بازی بزرگ" به این دلیل که قدرت های بزرگ امروز جهان که برای نفوذ در تقلا می کنند ظاهرا یادآور رقابت قرن نوزدهم میان امپراتوری های بریتانیا و روسیه بر سر دسترسی به هند هستند.

این یک رقابت برای دسترسی به انرژی و سایر منابع طبیعی، مسیرهای تجاری و اخیرا راه تدارکات غرب برای عملیات در افغانستان است.

برای قرقیزستان که یکی از فقیرترین کشورهای این منطقه است، تمرکز اصلی بین المللی بر دسترسی به پایگاه های نظامی بوده است.

پایگاه هوایی ماناس به خصوص پس از بسته شدن پایگاه هوایی "کی 2" در ازبکستان، به یک مقر استراتژیک در عملیات ارتش آمریکا در افغانستان بدل شده است.

بسته شدن آن پایگاه پس از کدورت در روابط آمریکا و ازبکستان در سال 2005 و زمانی بود که مقام های ازبک با خشونت به سرکوب آنچه تهدید ناشی از پیکارجویان اسلامی می دانستند پرداختند.

اما با طولانی شدن عملیات تحت رهبری آمریکا در افغانستان و در نتیجه ادامه منافع نظامی واشنگتن در منطقه، حساسیت ها از جمله از طرف مسکو در حال افزایش بوده است.

مقام های قرقیزستان برای پیشبرد منافع خود، واشنگتن و مسکو را مقابل هم قرار داده اند.

قربان بیک باقی اف رئیس جمهور این کشور اکنون مدتی است برای افزایش قابل توجه مبلغی که واشنگتن بابت اجاره پایگاه هوایی ماناس می پردازد به آمریکا فشار می آورد.

اوایل سال 2009، در پی قول روسیه برای افزایش شدید کمک ها به قرقیزستان، او اعلام کرد که این پایگاه بسته خواهد شد.

بالاخره با دخالت شخصی باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا درهای این پایگاه به روی نیروهای آمریکایی باز ماند. حتی آن توافق هم بر مبنای سازش بود به طوری که قرار است پایگاه ماناس یک "مرکز ترانزیت" نامیده شود.

اما ماهیت پر دست انداز روابط در منطقه به این بحث دامن زده است که غرب و به ویژه آمریکا باید در دراز مدت چقدر تعهد در منطقه داشته باشند، به خصوص اگر عملیات در افغانستان نهایتا رو به پایان رود.

غرب نگرانی های گسترده تری در مورد ثبات، کشورداری، دسترسی به انرژی و نگرانی هایی درباره گسترش ستیزه جویی از سوی اسلام گرایان در آنجا دارد.

اما اینکه این نگرانی ها چگونه باید در قالب سیاست های بلندمدت ریخته شود - آن هم در برابر حساسیت های روسیه، چین و محلی - مساله ای است که هنوز حل نشده است.

مطالب مرتبط