'بیوه های سیاه پوش' تهدیدی برای روسیه

Image caption مقام های روس این عکس را منتشر کرده اند

مقام های امنیتی روسیه گفته اند یک زن بیوه ۱۷ ساله اهل داغستان بنام جنت عبدالرحمانوف یکی از دو بمبگذار انتحاری اخیر در متروی مسکو بود. این حمله بیش از چهل کشته و ده ها مجروح برجای گذاشت.

جنت عبدالرحمانوف جزء زنانی است که در روسیه به آن ها "بیوه سیاه پوش" گفته می شود.

تصویری که از جنت انتشار یافته دختری جوان با چهره کودکانه را نشان می دهد که اسلحه بدست در کنار همسرش اومالات مگمدوف، یکی از شورشیان داغستان دیده می شود.

شوهر وی در اواخر سال گذشته در حمله نیروهای امنیتی روسیه کشته شد و جنت برای انتقام از مرگ او در متروی مسکو خود و ده ها انسان دیگر را کشت.

از سال ۲۰۰۲ میلادی که زنان چچنی دست به حملات انتحاری در روسیه زدند، نام بیوه های سیاه پوش یادآور مرگ است.

در آن سال در بین یک گروه سی نفره مهاجم، هیجده زن بودند که پوشش بلند سیاه بتن داشتند و کمربند انفجاری به خود بسته بودند.

این زنان مدت سه روز به همراه شبه شورشیان چچنی مراقبت از هشتصد گروگان را بعهده داشتند و خودرا بیوه شورشیانی می خواندند که شوهرانشان بدست نیروهای امنیتی روسیه کشته شده بودند.

پس از این واقعه بود که لقب بیوه های سیاه پوش در رسانه های روسیه و دیگر نقاط جهان در وصف زنان انتقامجوی چچنی بکار می رود.

تا کنون ۲۴ زن چچنی که به طور متوسط از پانزده تا سی وهفت سال سن داشتند به حملات انتحاری دست زده اند. مرگبارترین این حملات در دو هواپیمای مسافربری در سال ۲۰۰۴ روی داد که نود کشته برجای گذاشت.

اما چه عواملی موجب شده است که این زنان جوان دست به چنین کاری بزنند؟

آنا پولیتکووسکایا، روزنامه نگار سرشناس روس و از منتقدان سرسخت سیاست روسیه در چچن تحقیقات زیادی درمورد قتل، تجاوز جنسی و ناپدید شدن شهروندان چچنی در عملیات نیروهای امنیتی روسیه انجام داد.

Image caption بمبگذاری در متروی مسکو یکی از مرگبارترین حملات در پایتخت روسیه بود

او که بعد از افشاگری هایش در سال ۲۰۰۶ قتل رسید، در مقاله ای نوشت:

"بعد از دیدار و مصاحبه با ده ها زن چچنی اکثر زنانی که برای عملیات انتحاری ابراز آمادگی می کردند انگیزه خود را انتقام جویی از کشته شدن همسر، فرزند، برادر و پدر خود بدست نیروهای روسیه بیان می کردند. چرا که مصائب جنگ و ازدست دادن به انسان های این عزیزان آن ها را چنان ناامید کرده بود که ادامه زندگی برایشان ممکن نبود."

یکی از این زنان یک سال بعد از آن که شوهرش توسط یکی از فرماندهان روس ربوده و کشته شد، جلوی او را درخیابان گرفت و گفت "مرا بیاد می آوری؟" آنگاه بمب کمری خود را منفجر کرد.

تجاوز جنسی

عامل مهم دیگری که به این حملات منجر می شود، تجاوز جنسی است که در جامعه پدر سالار چچن موجب رانده شدن آنها از اجتماع می شود.

دخترانی که مورد تجاوز قرار میگیرند قادر به ازدواج با مرد دیگری نیستند و چون امیدی به زندگی ندارند حاضرند به زندگی خود خاتمه بدهند. موارد بسیاری از تجاوز به زنان چچنی از سوی سازمان ها مدافع حقوق بشر مطرح شده است و پرونده های آن برای رسیدگی به دادگاه اروپایی حقوق بشر ارجاع شده است.

نهاد پزشکی مراقبت از قربانیان شکنجه در یک گزارش شواهد پزشکی معتبری را درمورد شکنجه و تجاوز به زنان در چچن بدست میدهد. دیده بان حقوق بشر بارها در اینباره به روسیه هشدار داده است ولی به گفته این سازمان ها، روسیه تاکنون اقدامی در اینباره بعمل نیاورده است.

تانیا لوکشینا، معاون سازمان نظارت بر حقوق بشر روسیه، که به تازگی سفری به داغستان انجام داده است می گوید که بمبگذاری و ترور طی دوسال گذشته در این منطقه افزایش پیدا کرده است.

او علت این وضع را کینه ای می داند که مردم از "بی عدالتی های" روسیه به دل گرفته اند، وضعیتی که به گفته او، زمینه را برای فعالیت گروه های اسلامی افراطی آماده کرده است.

تانیا لوکشینا می گوید، زنانی که شوهر یا نزدیکان خود را ازدست داده اند بیشتر تحت تاثیر تبلیغات این گروه ها قرار می گیرند.

به گفته او: "این در واقع کاملا مرتبط به شورش بنیادگرایی اسلامی با اعتقاد به عملیات جهادی است که در شمال قفقاز فعالیت دارد و دلیل آن نقض حقوق بشر از سوی ارتش روسیه در دومین جنگ چچن است."

او می افزاید: "از جمله شکنجه، اعدام، تجاوز و کشتن بسیاری از مردم چچن. لازم است تاکید کنم که از آن زمان تاکنون پنج هزار نفر مفقودالاثر شده اند بدون آنکه هیچ نشانی از آنها بدست بیاید. عاملین این گونه اعمال هرگز به مجازات نرسیدند."

بسیاری از کارشناسانی که با بافت اجتماعی، تاریخ و فرهنگ چچن آشنایی دارند می گویند که قبل از سال ۱۹۹۵ در چچن گرایش های اسلامی افراطی دیده نمی شد.

لارنس اوزل، از مقام های سازمان دیده بان آزادی مذاهب که تحقیقات زیادی در مورد نقش اسلام در چچن بعمل آورده، معتقد است که قبل از دومین جنگ چچن جنبش جدائی طلبی در این منطقه بیشتر ملی گرایانه بود و مذهب چچنی ها که صوفی نقشبندی است با تمایلات افراطی اسلامی مطابقت نمی کند.

به گفته او، جای تعجب ندارد که گروه های افراطی ازموقعیت کنونی برای پیشبرد اهداف خود استفاده کنند.

برای بسیاری از گروه های افراطی زنان راحت تر می توانند خود را از توجه ماموران امنیتی دور نگاهدارند و از نظر تبلیغاتی هم شرکت یک زن در اینگونه حملات بیشتر جلب توجه می کند.

به گفته دولت روسیه، شواهدی که از اعتراف بعضی از زنانی که قبل از انجام حمله انتحاری بازداشت شده اند بدست آمده حاکیست که اکثر آن ها مدت ها توسط گروه های وهابی تعلیم دیده اند و به آنها تلقین شده بود که چون امید دیگری ندارند می توانند با انتقام جویی برای کشورشان کاری انجام دهند.

منتقدان می گویند دولت روسیه چشم خود را به روی واقعیت ها در چچن می بندد و به جای مجازات کسانی که مسبب اعمال فاجعه بار در قفقاز شمالی اند، گروه های افراطی اسلامی را مسوول وضعیت فعلی می داند.

آندره میرونوف، سخنگوی گروه مموریال یک سازمان مدافع حقوق بشر روسیه، می گوید با وضعیتی که دربعضی از مناطق قفقاز شمالی شاهد آن بوده است انتظار اقداماتی نظیر بمب گذاری درمتروی مسکو می رفت.

او می گوید: "آنچه من در آنجا دیدم تحقیر و ارعاب مداوم مردم بیگناه بود بدون انکه حکومت قانون و یا حقوق بشر وجود داشته باشد. چنین وضعیتی به جز نفرت و نومیدی چیزدیگری ببار نخواهد آورد، هرچند هیچ چیز نمی تواند ایجاد رعب و کشتن افراد بیگناه را چه از سوی حکومت یا گروه های شورشی توجیه کند."

بسیاری از مردم چچن حملات انتحاری را محکوم میکنند و می گویند که بیش از یک دهه جنگ صدها هزارکشته و آواره برجای گذاشته است.

ناظران می گویند عده کمی از چچنی ها دست به اعمال خشونت بار می زنند و حمله انتحاری زنان با فرهنگ چچن و دیگر مناطق قفقاز شمالی که مادر و همسر بودن را والاترین نقش زن می داند بیگانه است.

مطالب مرتبط