نگاهی به اجلاس امنیت هسته ای بلندپروازانه اوباما

باراک اوباما
Image caption گردهمایی در واشنگتن گردهمایی بی سابقه ای است و آقای اوباما امیدوار است نتیجه آن نیز بی سابقه باشد

باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، تازه نفس از سفرش به پراگ که با هدف امضای پیمانی جدید برای کاهش تسلیحات هسته ای این کشور و روسیه انجام گرفت، اکنون در انتظار است تا اجلاس بین المللی امنیت هسته ای کار خود را در واشنگتن دی سی آغاز کند.

این اجلاس با حضور شرکت کنندگانی از 47 کشور جهان، بزرگترین گردهمایی بین المللی است که از اواخر دهه 1940 در آمریکا برگزار شده است.

گردهمایی امروز (دوشنبه، 12 آوریل)، سومین گام در برنامه های هسته ای است که این ماه با پرده برداری از استراتژی هسته ای دولت آقای اوباما موسوم به "بازنگری موضع هسته ای آمریکا" آغاز شد.

گام اول در این برنامه ها اعلام دیدگاه کنونی دولت آمریکا در باره گسترش تسلیحات کشتار جمعی اتمی بوده است و این که خطر دستیابی گروه های تروریستی به این گونه تسلیحات اکنون خطر هسته ای برای امنیت آمریکاست.

گام دوم ملاقات آقای اوباما با همتای روس خود دیمیتری مدودف در پراگ بود که باعث شده است روند کاهش تسلیحات هسته ای بار دیگر به مسیر اصلی اش بازگرداند.

گام سوم اجلاسی است که این هفته در واشنگتن برپا می شود.

هدف از برداشتن سه گام مذکور قدرتمندتر کردن رئیس جمهوری آمریکا در جهت برداشتن گام چهارم بوده است: بازنگری پیمان ان پی تی که قرار است ماه آینده در شهر نیویورک انجام بگیرد.

جاناتان مارکوس، تحلیلگر بی بی سی در امور دیپلماتیک می گوید رئیس جمهوری آمریکا در پی آن است که حمایت کشورها از رژیم ان پی تی را جلب کند - به همین دلیل هم کنترل تسلیحات را بار دیگر مطرح و بر آن تاکید داشته است - اما او همچنین می خواهد آن را با توسل به تدابیری جدید تقویت کند. اجلاس واشنگتن از جمله این تدابیر است.

ابعاد مشکل

براساس برآوردها، حدود هزار و ۶۰۰ تن اورانیوم غنی شده با غلظت بالا در جهان موجود است که عملا تمام آن در اختیار کشورهایی قرار دارد که به طور رسمی پذیرفته اند که تسلیحات هسته ای دارند. البته بخش عمده ای از اورانیوم یاد شده در اختیار روسیه است.

از سوی دیگر، حدود ۵۰۰ تن پلوتونیوم، یکی دیگر از مواد اولیه تسلیحات هسته ای، در جهان وجود دارد که گفته می شود این میزان برای ساخت ۱۲۰ هزار سلاح هسته ای کافی است.

با در نظر گرفتن وجود این میزان مواد هسته ای در دنیا، باراک اوباما، رییس جمهوری آمریکا احتمال دستیابی گروهی مانند القاعده به سلاح های هسته ای را در اولویت نگرانی های امنیتی اش قرار داده است و رسیدن به توافق و اجماع بین المللی بر سر شدت و واقعیت چنین خطری، یکی از دلایل برگزاری نشست بی سابقه اخیر در واشنگتن به شمار می رود.

البته با آن که بیشتر تمرکزها در نشست اخیر در واشنگتن بر خطرات تروریستی است، اما وقتی بحث اولویت های امنیت هسته ای آمریکا در سطح وسیع تری مطرح می شود، برنامه های هسته ای ایران و کره شمالی، بیشتر از بقیه موضوع ها مورد توجه قرار می گیرد.

در این میان، چین نقش مهمی ایفا می کند.

نمایندگان دولت چین تنها کسانی بودند که مانع تصویب تحریم های جدید علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل متحد شدند. چین بیش از ۱۰ درصد نفت خام مورد نیازش را از ایران وارد می کند. با این حال، مقامات این کشور پذیرفته اند که در دور جدید مذاکرات در باره تحریم ایران شرکت کنند، چون ظاهرا، مواضع سرسختانه و انعطاف ناپذیر دولت ایران، چین را ناامید کرده است.

به گفته دیمین گراماتیکاس، گزارشگر بی بی سی در چین، دولت چین در تحت فشار قرار دادن کره شمالی برای از سر گیری مذاکرات مربوط به فعالیت های هسته ای این کشور هم نقش ایفا می کند و باراک اوباما در ملاقاتش با هو جینتائو، رییس جمهوری چین، در حاشیه نشست اخیر در واشنگتن، به دنبال دریافت نشانه هایی مثبت از چین خواهد بود.

وحشت از "بمب های کثیف"

در این میان یک نگرانی دیگر هم وجود دارد - استفاده از مواد رادیو اکتیو کم قدرت برای ساخت بمب های موسوم به بمب های کثیف. این بمب ها حتی اگر مستقیما باعث تخریب اساسی در شهرهای بزرگ نشود، می تواند باعث آلودگی تخریب کننده شوند.

افراد و گروه ها می توانند منطقه ای وسیع را با استفاده از مواد منفجره متعارف به مواد رادیو اکتیو آلوده کنند.

آنها می توانند با استفاده از این گونه بمب ها باعث اخلال های بزرگ، آشفتگی اقتصادی و ایجاد بیماری شوند.

هدف آقای اوباما این است که به توافقی دست یابد که بر اساس آن در عرض چهار سال این گونه مواد تجت شرایطی ایمن نگهداری شود.

در هر حال به گفته تحلیلگر بی بی سی در امور دیپلماتیک این اجلاس فوق العاده ناچارا تحت الشعاع مسائل سیاسی قرار خواهد گرفت.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل در این اجلاس شرکت ندارد.

دلیل رسمی برای این موضوع داده نشده است اما به گفته جاناتان مارکوس، تحلیلگر بی بی سی در امور دیپلماتیک احتمالا او بیم داشته است کشورهای عرب شرکت کننده او را با نگرانی های هسته ای خود غافلگیر کنند.

این ظن وجود دارد که اسرائیل بر خلاف آنچه علنا گفته به تسلیحات اتمی مجهز است.

احتمال دیگر این است که او نگران بوده با مقام های دولت آقای اوباما مواجه شود و برای آنها فرصتی فراهم شود که او را در مورد طرح ساخت خانه های جدید برای یهودیان در اراضی اشغالی کرانه باختری تحت فشار بگذارند.

جاناتان مارکوس می گوید حضور سه کشور اسرائیل، هند و پاکستان که گفته می شود با این که پیمان ان پی تی را امضا نکرده اند به تسلیحات هسته ای مجهزند، این اجلاس را به اجلاسی جالب تبدیل کرده است.

تحلیلگر بی بی سی معتقد است دولت آقای اوباما تلاش داشته است با دعوت سه کشور مذکور به این اجلاس، شعاع حلقه امنیت هسته ای را به سمت و سوی جدیدی گسترش دهد. گردهمایی در واشنگتن گردهمایی بی سابقه ای است و آقای اوباما امیدوار است نتیجه آن نیز بی سابقه باشد.

مطالب مرتبط