مناظرات انتخاباتی تلویزیونی در چهارگوشه جهان

کارزار انتخاباتی بریتانیا برای اولین بار مناظره‌های تلویزیونی را تجربه خواهد کرد. این در حالی‌ است که سابقه آن در ایالات متحده به پنجاه سال می‌رسد و در سایر کشورهای جهان مناظره‌های انتخاباتی امری رایج است. این مناظره‌ تجربه خوبی برای گوردون براون، دیوید کامرون و نیک کلگ خواهد بود.

مناظره نیکسون- کندی

Image caption افرادی که برنامه را از رادیو دنبال می‌کردند، معتقد به برتری نیکسون بودند، در حالی‌ که بینندگان تلویزیونی اعتقاد داشتند که کندی برنده میدان بود

در سال ۱۹۶۰ و در جریان مبارزات انتخاباتی ریاست جمهوری ایالات متحده، ریچارد نیکسون، معاون رئیس جمهور وقت از حزب جمهوریخواه و جان اف کندی به عنوان سناتور دموکرات از ماساچوست با هم مناظره کردند.

نیکسون در کمال اطمینان وارد مناظره شد. او یک سال قبل در مسکو، با نیکیتا خروشچف، رهبر وقت اتحاد جماهیر شوروی در زمینه غلبه کاپیتالیسم بر کمونیسم مجادله کرده بود و به همین دلیل از مواجهه با این سناتور نسبتا ناشناس هراسی نداشت.

ریچارد نیکسون بیمار بود و در مقایسه با کندی آفتاب‌سوخته؛ رنگ پریده، بی‌انرژی و با صورتی نتراشیده به نظر می‌رسید. در خلال مناظر ، چشم‌دوختنش به ساعت، به او ظاهری دغل‌کار داده بود. بیشتر آن‌هایی که برنامه را از رادیو دنبال می‌کردند، معتقد به برتری نیکسون بودند، در حالی‌ که بینندگان تلویزیونی اعتقاد داشتند که کندی برنده میدان بود.

اشتباه لفظی فورد در مورد اروپا

Image caption جرالد فورد گمان می‌کرد که درگیر شدن در مناظره تلویزیونی به او کمک خواهد کرد تا از فاصله خود با جیمی کارتر، رقیبش بکاهد

آمریکایی‌ها می‌بایست شانزده سال دیگر صبر می‌کردند تا کاندیداها بار دیگر در یک مناظره دیگر با هم تسویه‌حساب کنند. نه لیندون جانسون، جانشین کندی و نه ریچارد نیکسون وقتی به ریاست جمهوری رسید، نیازی به این دیدند که خود را در معرض این امتحان سخت قرار دهند.

ولی جرالد فورد که بعد از ماجرای واترگیت جانشین نیکسون شد، در نظرسنجی‌های انجام شده در سال ۱۹۷۶ از هم‌آ‌ورد خود عقب بود و گمان می‌کرد که درگیر شدن در مناظره تلویزیونی به او کمک خواهد کرد تا از فاصله خود با جیمی کارتر، رقیبش بکاهد.

در مناظره دوم آنها در آن سال، فورد اشتباه شگفت‌آور خود را مرتکب شد. او ادعا کرد که کشورهای اروپای شرقی به هیچ وجه تحت نفود اتحاد شوروی نبوده‌اند.

در میانه جنگ سرد، چنین گفته‌ای از طرف ریاست جمهور ایالات متحده بعید و نابخشودنی به نظر می‌آمد. فورد خود هرگز قبول نکرد که مرتکب چنین اشتباهی شده است. جالب‌تر این که حتی بینندگان تلویزیونی هم تا زمانی که مطبوعات در روزهای بعد موضوع را مورد توجه قرار نداده بودند، متوجه چنین اشتباهی نشدند.

هم آوردهای فرانسوی آرامش‌شان را از دست می‌دهند‌

Image caption بیش از ۲۰ میلیون بیننده یعنی نیمی از جمعیت بزرگسال فرانسه مناظره سارکوزی و رویال را مشاهده کردند

در فرانسه انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۰۷ اولین انتخاباتی بود که یک زن به عنوان کاندیدا در آن شرکت می‌کرد. بیش از ۲۰ میلیون بیننده یعنی نیمی از جمعیت بزرگسال فرانسه این برنامه را مشاهده کردند.

این مناظره هم آزمونی برای نیکولا سارکوزی بود که نیاز به جذب آرای رای دهندگان زن داشت و هم امتحانی برای سگولن رویال که بی‌تجربه می‌نمود، یک بحث عصبی که در آن کاندیداها صدایشان را روی هم بلند کردند، انگشت تهدید به سوی یک‌دیگر نشانه گرفتند و فریادهای "آرام باش!" از هر دو سو شنیده شد.

رویال عملکرد بدی داشت اما علی‌رغم استقبال مشتاقانه بینندگان از آن مناظره ،چنین جدال‌هایی در فرانسه امر نادری ماندند. قوانین سخت و تفاوت فاحش بین کاندیداها منجر می‌شود که این گونه مناظره‌ها بیشتر به یک مغازله اغراق‌‌آمیز شبیه باشد.

"کرم" رای‌دهندگان را تحریک می‌کند

سایر کشورها سعی کرده‌اند با حیله های مختلف نوعی هیجان به انتخابات ببخشند تا آن را سرگرم‌کننده‌تر نشان داده و میزان مشارکت رای دهندگان را افزایش دهند.

Image caption رقبای کوین راد در انتخابات استرالیا متهم به خرابکاری عمدی شده بودند

حتی قبل از این که روزگار وبلاگ نویسی و توییتر آغاز شود، رای دهندگان استرالیایی و نیوزیلندی توانستند به وسیله یک نوع تصویر گرافیگی روی تلویزیون معروف به "کرم" ،نظرات خود را در مورد هر کلام یا اشاره کاندیداها فورا ابراز کنند.

روش عمل به این گونه بود که کانال‌های تلویزیونی با شماره گیر الکترونیکی که در دست رای دهندگان مردد بود، پاسخ آن‌ها را در طول مناظره دریافت می‌کردند.

در واقع "کرم" بسیار موثر شناخته شد. در سال ۲۰۰۲ در نیوزیلند آن قدر به کار یک حزب کوچک و رهبر آن آمد که آنها را از گمنامی بیرون کشید و سهمی در دولت ائتلافی به آنها داد.

بسیاری از بینندگان اظهار کردند که "کرم" را دوست دارند و مدیران احزاب بر آن شدند که با تحلیل روی متن مناظره دریابند که کدام کلمات تاثیر مثبتی روی رای‌دهندگان گذاشته است. اما در عین حال احزاب به کل ماجرا مشکوک هم بودند. به خصوص هنگامی که "کرم" از یک کاندیدا نسبت به دیگری حمایت بیشتری می‌کرد.

این امر منجر به این شد که در انتخابات عمومی سال ۲۰۰۷ استرالیا، هنگامی که مناظره به طور مستقیم از سه کانال تلویزیونی پخش می‌شد، تنها یک کانال از "کرم" استفاده کند.

کوین راد، رهبر وقت مخالفان بسیار موفق به نظر می‌رسید و اندک زمانی بعد از آن که "کرم" واکنش مثبتی به گفته‌های او نشان داد، شبکه تلویزیونی ارتباط زنده خود را از جریان مناظره از دست داد.

این امر منجر شد که حزب لیبرال حاکم به خرابکاری عمدی در پوشش خبری این شبکه متهم شود. هر چه که بود، تقلب انتخاباتی یا نه، این کار درعمل نتیجه نداد و کوین راد پیروز انتخابات شد.

تکبر کارتر منجر به برتری ریگان می‌شود

Image caption رونالد ریگان پاسخ تحقیرآمیز کارتر را با گفتن این که در هر زمانی با هر کس، من جمله اندرسون مناظره می‌کند، داد

در نظام‌های پارلمانی این احزاب کوچک هستند که همواره باید برای تصاحب جا در مناظره‌ها بجنگند. اما در ایالات متحده سوال این است که آیا اساسا کاندیداهای مستقل باید شانه به شانه کاندیداهای دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات به این مناظره‌ها دعوت شوند یا نه.

در سال ۱۹۸۰ جان اندرسون که در آن هنگام یک جمهوری‌خواه لیبرال بود برآن شد که حزب خود را ترک کرده و به عنوان یک کاندیدای مستقل وارد کارزار انتخابات ریاست جمهوری شود.

او علیه نامزد جمهوری‌خواه، رونالد ریگان و جیمی کارتر، رئیس جمهور دموکرات وقت وارد رقابت ها شد. در ابتدا نظرسنجی‌ها برتری ۲۵ درصدی اندرسون را نشان می‌دادند اما جیمی کارتر از مناظره با او امتناع کرد.

بعد از آن، بخت او به طور ناگهانی گشوده شد. رونالد ریگان پاسخ تحقیرآمیز کارتر را با گفتن این که در هر زمانی با هر کس، من جمله اندرسون مناظره می‌کند، داد.

دو شبکه تلویزیونی برای بدست آوردن شانس به صحنه آوردن آن دو با هم رقابت کردند. اندرسون که اکنون ۸۸ سال دارد می گوید که فکر می‌کند ریگان این پاسخ را به این دلیل به کارتر داده تا او را شرمسار کند.

این امر برای جان اندرسون به همین جا ختم نشد. یکی از دستیارانش به تیم انتخاباتی ریگان ملحق شد و به او در جریان آماده شدن برای مناظره یاری رساند.

او ‌گفت که در خلال مناظره رونالد ریگان بسیار خودمانی بوده واو را "جان" صدا می‌کرده، در حالی که او ایشان را "فرماندار ریگان" خطاب می‌نمود.

این یک پیروزی بزرگ بود. حدود ۵۵ میلیون آمریکایی این برنامه را دیدند، اگر چه در نهایت جان اندرسون تنها ۷ درصد آرا را به دست آورد.

مناظره‌های اول

Image caption فرض بر این بود که محمود احمدی‌نژاد در مناظره ها شکست سختی را بر رقیبانش تحمیل خواهد کرد

مسایلی نظیر سلوک و نحوه پیشی گرفتن از رقیب در کشورهایی که در آنها مباحث سیاسی به آسانی قابل طرح نیست از حداقل اهمیت برخوردارند.

سال گذشته افغانستان، مغولستان و ایران برای اولین بار مناظره‌های انتخاباتی خود را از تلویزیون پخش کردند.

عجیب آن که این کار سرآغاز مجموعه‌ای از وقایع پشت سر هم شد؛ در ایران مناظره‌ها برای تشویق مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری پخش شدند. محاسبات درست از کار در نیامد، فرض بر این بود که محمود احمدی‌نژاد در این مناظره ها شکست سختی را بر رقیبانش تحمیل خواهد کرد.

اما او در یکی از مناظره‌ها سلف خود اکبر هاشمی رفسنجانی و خانواده‌اش را به فساد متهم کرد در حالی که آنها برای دفاع از خود در آن مناظره حضور نداشتند.

نحوه برخورد او خیلی‌ها را سراسیمه کرد. بلافاصله بسیاری از روشنفکران این کشور اعتراض خودشان به این گفته‌ها را به اطلاع عموم رساندند.

این مناظره‌ها بسیار مورد توجه واقع شد. آقای رفسنجانی از ادعاهای مطرح شده علیه خود خشمناک شد و در روزهایی که به انتخابات منتهی می‌شد مردم به این باور رسیدند که شرکت در انتخابات در این دوره ارزشمند است. اگر چه انتخابات ایران ظاهرا به نفع احمدی‌نژاد به اتمام رسید اما اعتراضات گسترده و رو به افزایشی را باعث شد که به شکل خشنی سرکوب گشت.

نوبت بعدی از آن کیست؟

Image caption گوردون براون در نظرسنجی‌ها عقب مانده، دیوید کامرون اطمینان دارد که می‌تواند او را در جریان مناظره شکست دهد و نیک کلگ خوشحال است که به مهمانی مناظره دعوت شده است

بریتانیا منتظر اولین مناظره‌های تصاحب صندلی نخست وزیری ا‌ست، اما این نکته باید در خاطر بماند که این اولین بار نیست که سعی شده چنین مناظره‌هایی برپا شود.

در سال ۱۹۹۷ احزاب و شبکه‌های تلویزیونی تا چندقدمی رسیدن به یک توافق رفتند و هنگامی که مذاکرات به نتیجه نرسید هر طرف آن دیگری را به کارشکنی ملامت کرد.

باور عمومی بر این است که معمولا حزبی که برتری نسبی دارد، به دلیل وجود احتمال لغزش رهبرش در جریان یک مناظره می‌تواند به سادگی برتری خود را از دست بدهد.

در آن هنگام محافظه‌کاران براین باور بودند که حزب کارگر هرگز در این امر جدی نبود زیرا تونی بلر در نظرسنجی‌ها برتری قابل توجهی داشت. حزب کارگر در مقابل طرف دیگر را به فرار و نقص عهد متهم می کرد.

گویا این بار نوعی همگرایی کم نظیر در منافع دو حزب وجود دارد. گوردون براون در نظرسنجی‌ها عقب مانده، دیوید کامرون اطمینان دارد که می‌تواند او را در جریان مناظره شکست دهد و نیک کلگ خوشحال است که به مهمانی مناظره دعوت شده است.

آیا مناظره‌ها می‌توانند باعث تغییر آرای مردم شوند؟

در این باره اتفاق نظر کمی وجود دارد. برخی اعتقاد دارد که مناظره‌ها تنها باعث ثبات نظر رای دهندگان در نحوه نگرش‌شان به کاندیداهای مورد علاقه خود می‌شوند. گروهی نیز می گویند اگر رقابت نزدیک و شانه به شانه باشد، مناظره‌ها به شکل موثری می‌توانند در تغییر نتیجه موثر باشند. عده ‌ای هم نگران این هستند که جدال رهبران احزاب رقیب، عرصه سیاسی را به سطح یک مسابقه تلویزیونی تقلیل دهد و بیش از آن که راجع به سیاست‌ها باشد به شخصیت افراد بپردازد.

آن چه مسلم است آن است که در مورد این مناظره‌ها، بحث‌های بی شماری خواهد شد. در ایالات متحده اثر مناظره کندی و نیکسون پس از گذشت بیش از ۵۰ سال هنوز هم مورد تحلیل قرار می‌گیرد.

بریتانیا شاید در این نوع برنامه تلویزیونی تازه کار باشد ولی اختلاف نظرها در مورد اثر آن در سیاست این کشور تا سالها و شاید تا نسل‌ها همراه خواهد بود.

مطالب مرتبط