خاورمیانه عاری از تسلیحات اتمی و بازنگری ان پی تی

نشان سازمان ملل
Image caption هند، اسرائیل، پاکستان و کره شمالی عضو ان پی تی نیستند

پانزده سال پیش اجلاس بازنگری پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای، ان پی تی، برقراری منطقه عاری از سلاح های اتمی در خاورمیانه را به عنوان یکی از اهداف خود برگزید.

به رغم تبلیغات فراوانی که در آن زمان درباره اهمیت این توافق در جریان داشت، در طول این سال ها اقدام چندانی در جهت این تحقق این هدف صورت نگرفته است.

اسرائیل همچنان به پیمان ان پی تی نپیوسته و برنامه اتمی ایران به یکی از مهم ترین تنش های بین المللی تبدیل شده است.

آمریکا و کشورهای غربی هشدار می دهند در صورت دستیابی ایران به تسلیحات اتمی، سایر کشورهای منطقه نیز در جهت تجهیز خود به این سلاح ها اقدام می کنند و خاورمیانه به عرصه یک مسابقه اتمی تبدیل خواهد شد.

حضور محمود احمدی نژاد، در نشست امسال اجلاس بازنگری ان پی تی و تلاش های آمریکا و متحدانش برای افزایش تحریم های این کشور، توجه هیات های شرکت کننده در این گردهمایی را بار دیگر به توافق سال 1995 برای عاری ساختن خاورمیانه از تسلیحات اتمی جلب کرده است.

لیبران کاباکتولان، سفیر فیلیپین در سازمان ملل متحد که ریاست اجلاس بازنگری ان پی تی را برعهده دارد، در آستانه برگزاری این اجلاس موضوع عاری سازی خاورمیانه از سلاح های هسته ای را از مهم ترین چالش های پیش روی این نشست عنوان کرده بود.

امیدواری و ناامیدی

پیمان ان پی تی با سه هدف عمده تصویب شد؛ منع کشورهای غیراتمی از تلاش برای دستیابی به تسلیحات هسته ای، کاهش زرادخانه هسته ای قدرت های اتمی و تاکید بر حق همه ملت ها برای بهره برداری صلح آمیز از انرژی هسته ای.

به غیر از هند، پاکستان، اسرائیل و کره شمالی همه اعضای سازمان ملل متحد از امضاکنندگان پیمان ان پی تی هستند.

هر پنج سال این 189 کشور گردهم می آیند تا ضمن بررسی مسائل مربوط به این معاهده چهل ساله، درباره راه های تحکیم آن مذاکره کنند.

هر چند اجرایی شدن ان پی تی در بحبوحه جنگ سرد باعث امیدواری بود، اما مانع از دستیابی کشورهایی مانند هند، پاکستان، کره شمالی و آفریقای جنوبی به بمب اتمی نشد.

در این حال، گزارش هایی درباره تجهیز اسرائیل به ده ها کلاهک هسته ای منتشر شده است. اسرائیل هیچ گاه این گزارش ها را تایید و تکذیب نکرده است.

کشورهای عربی همواره خواستار پیوستن اسرائیل به ان پی تی و نابودی زرادخانه اتمی این کشور بوده اند.

عاری سازی خاورمیانه؟

آمریکا و سایر کشورهای غربی در سال 1995 برای تشویق کشورهای عربی به موافقت با تمدید دائمی پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای، با اعلام خاورمیانه به عنوان منطقه عاری از سلاح های اتمی موافقت کردند.

Image caption امضاکنندگان ان پی تی هر پنج سال یک بار آن را بازنگری می کنند

هدفی که بعدا چندان جدی گرفته نشد.

مصر امسال قصد دارد در نشست بازنگری ان پی تی موافقت کشورهای عضو را با برگزاری اجلاسی برای بررسی عاری سازی خاورمیانه از تسلیحات اتمی جلب کند.

البته برخلاف اجلاس پانزده سال پیش، اسرائیل دیگر تنها نگرانی مصر و سایر کشورهای عربی نیست و آنها در فکر تنش هسته ای غرب با ایران نیز هستند.

برنامه اتمی ایران برای کشورهای عربی خاورمیانه یک شمشیر دو لبه است.

کشورهای عربی از یک طرف از موازنه اتمی اسراییل توسط ایران چندان ناخشنود نیستند اما طرف دیگر نگران افزایش نفوذ ایران در منطقه هستند.

موضع ایران در اجلاس بازنگری ان پی تی تقریبا برای کشورهای عربی مشخص است.

حضور محمود احمدی نژاد در اجلاس نیویورک با هدف دفاع از برنامه اتمی کشورش و انتقاد از اسرائیل و سیاست های آمریکا و متحدانش خواهد بود.

آن چه که برای کشورهای عربی سوال است، موضع گیری دولت اوباما است.

دولت جورج بوش علاقه چندانی به بحث کاهش تسلیحات هسته ای نداشت و اجلاس پیشین بازنگری ان پی تی در سال 2005 بدون بیانیه پایانی به پایان رسید.

برخلاف دولت پیشین، بحث کنترل تسلیحات اتمی و کاهش زرادخانه های هسته ای از اولویت های باراک اوباماست و او در ماه های گذشته علاوه بر امضای یک پیمان مهم با روسیه، یک نشست مهم بین المللی هسته ای را میزبانی کرده است.

دولت اوباما پیش از این از نامیدن خاورمیانه به عنوان منطقه عاری از تسلیحات اتمی حمایت کرده بود.

سوزان برک، رئیس هیات مذاکره کننده آمریکا در اجلاس بازنگری ان پی تی گفته است که ایالات متحده متوجه اهمیت بررسی این موضوع در نشست پیش روست.

در این حال، تحلیلگران می گویند سخنرانی هیلاری کلینتون در نخستین روز برگزاری اجلاس بازنگری ان پی تی، بیانگر موضع اصلی کاخ سفید در رابطه با عاری ساختن خاورمیانه از تسلیحات اتمی است.

موضع خانم کلینتون در رابطه با موضوع حساس برنامه اتمی اسرائیل می تواند شاخص مهمی برای امیدواری مصر و سایر کشورهای عربی به تلاش های قاهره با عاری سازی منطقه از سلاح های اتمی باشد؛ هدفی که برقراری آن ممکن است تحت الشعاع سر و صدای مربوط به برنامه اتمی ایران قرار گیرد.

مطالب مرتبط