محدودیت تبلیغ برای تلفنهای موبایل در تاجیکستان

Image caption برخی از تابلوهای تبلیغاتی شرکت های موبایل در دوشنبه برچیده شده اند

در شهر دوشنبه، پایتخت تاجیکستان برانداختن آویزه‌های تبلیغاتی شرکتهای ارائه دهنده خدمات تلفن های موبایل (تلفن همراه) شروع شده است.

این اقدام در پی انتقاد امامعلی رحمان، رئیس جمهوری، از نحوه استفاده از تلفن های همراه در این کشور صورت می‌ گیرد.

در عین حال، به اعتقاد صاحب‌نظران، این اقدام دولت با قوانین تاجیکستان مغایرت دارد.

شوکت سعیداو، سخنگویی شهرداری دوشنبه، روز سه‌ شنبه، ‌4 مه، در مصاحبه ای با بی بی سی گفت که به منظور تنظیم استفاده از تلفن های همراه در تاجیکستان، محدودیت هایی در مورد تبلیغات شرکتهای فراهمگر خدمات موبایل ایجاد می شود و تابلوهای تبلیغاتی آنها از سطح شهر برچیده خواهد شد.

وی گفت که این اقدام برای اجرای دستور رئیس جمهوری تاجیکستان در مورد جلوگیری "از استفاده غیرموثر از تلفن های همراه" در این کشور صورت می گیرد.

پرزیدنت رحمان در پیام سالانه خود به پارلمان تاجیکستان اظهار نگرانی کرد که مردم تاجیکستان هر سال مبالغ هنگفتی را برای استفاده از خدمات تلفن همراه هزینه می کنند.

وی از جمله گفت: "شمار مشتریان سرویس موبایل به 6 میلیون و کاربران اینترنت به بیش از 500 هزار رسیده است. درآمد عمومی سالانه همه فراهمگران ارتباط برقی قریب 1 میلیارد و 400 میلیون سامانی (318 ملیون دلار آمریکایی) را تشکیل می‌ دهد. غیر از این، نگاهداری ماهانه و سالانه هر تلفن موبایلی متناسباً 50 و 600 سامانی را تشکیل می‌دهد".

آقای رحمان همچنین تأکید کرد که سود شرکتهای ارائه دهنده خدمات تلفن همراه عمدتا به خارج از کشور انتقال می ‌یابد و سهام اکثر شرکتهای فراهمگر خدمات تلفن همراه در دست خارجیان است.

Image caption تلویزیون های دولتی تاجیکستان در باره ضرر آنتن های شرکتهای مخابراتی گزارش پخش می کنند

بعد از سخنرانی آقای رحمان، شبکه‌های تلویزیونی تاجیکستان پخش تبلیغات علیه استفاده "غیرموثر" از تلفن همراه را آغاز کردند و همه ‌روزه مطالبی را در باره زیان استفاده زیاد از این تلفن ها پخش می کنند.

اگرچه نتیجه تحقیقات پژوهشگران در باره احتمال زیان استفاده از تلفن موبایل تحقیقاتی انجام داده اند تا کنون مشخص نشده استريال اما شبکه ‌های تلویزیونی تاجیکستان ادّعا دارند که استفاده از این تلفن ها باعث ابتلای کاربران با سرطان مغز می شود.

در همین حال، اردشیر دهاتی، رئیس بخش تبلیغات شرکت “tcell” می ‌گوید که این شرکت مؤسسه دولتی شرکت تبلیغاتی شهر دوشنبه نامه ‌ای دریافت کرده‌اند که از این شرکت می خواهد تابلوهای تبلیغاتی خود را از خیابان ها شهر برچیند.

وی افزود که از مقرّرات منع تبلیغات تلفن های همراه بیشتر از همه شرکتهای تبلیغاتی و رسانه ‌های گروهی تاجیکستان ضرر خواهند دید، زیرا به گفته وی، بیشترین میزان تبلیغات بازرگانی در تاجیکستان از سویی شرکت های موبایل صورت می‌ گیرند که برای تبلیغات خود مبالغ قابل توجّهی را به رسانه‌های همگانی و شهرداری می ‌پردازند.

به گفته وی، منع تبلیغ تلفن های همراه باعث وارد شدن خسارت جدی به بودجه شهر می شود و کشور نیز از این اقدام خسارات جدی خواهد دید.

حاجی ‌محمّد عمروف، اقتصاددان تاجیک، می ‌گوید که محدودیت تبلیغات شرکت های موبایل با قوانین تاجیکستان و اصول اقتصاد بازار آزاد مغایرت دارد و شرایط رقابت آزاد را از بین می ‌برد.

وی افزود که بخش مخابرات در این کشور تنها عرصه ‌ای بود که جنبه نوآوری داشت و تاجیکستان در این زمینه در میان کشورهای منطقه نسبتاً پیشرفته محسوب می‌ شد.

به گفته وی، ایجاد موانع در فعالیّت آزادانه این بخش به موقعیت تاجیکستان در عرصه مخابرات منطقه آسیب ‌می رساند.

آقای عمروف تصمیم دولت تاجیکستان را "غیرموثر" خوانده و گفته است که به احتمال زیاد این مقرّرات به زودی لغو خواهد شد.

مرت ممدشایف، سردبیر هفته ‌نامه “asia-plus” هم در این زمینه می ‌گوید که این نشریه بدون دریافت حکم دادگاه خود را موظف نمی داند که از پخش تبلیغات شرکتهای فراهمگر خدمات تلفن همراه خودداری کند زیرا تبلیغات این شرکت ها بخش اصلی درآمد مالی این نشريه را تامین می‌ کند.

آقای ممدشایف افزود: "موافقم که باید در باره ضرر تلفن های همراه، به ویژه برای کودکان و نوجوانان، تبلیغاتی انجام شود، ولی منع یا محدودیّت شرکت های موبایل در جهان بی ‌سابقه است".

Image caption تابلوی تبلیغاتی شرکت ایم ایل تی (MLT) بیشتر به ساختمان نیروگاه راغون ربط دارد

در همین حال، برخی از صاحبنظران حدس می ‌زنند که تصمیم دولت تاجیکستان در محدودسازی تبلیغات شرکتهای موبایل از انگیزه‌های سیاسی عاری نیست و هدف آن دور کردن توجّه مردم از مشکلات عمده اقتصادی در کشور است.

ولی سیم‌الدّین دوستوف، رئیس مرکز تحلیلی "یندام"، با این نظر موافق نیست.

وی می ‌گوید، که در پیام پرزیدنت رحمان اشاره ‌هایی بود که بر مبنای آن احساس می ‌شد کسی از وضعیت واقعی در بخش مخابرات تاجیکستان اطّلاع دقیقی ندارد.

به گفته وی، مسلّم است که حدود پنجاه درصد اقتصاد تاجیکستان به اصطلاح "سایگی" است و به این دلیل احتمال می‌ رود که سود واقعی شرکتهای موبایل حدود سه میلیارد سامانی باشد.

به اعتقاد آقای دوستوف، تصمیم دولت به محدود سازی تبلیغات شرکت های موبایل از نبود اطّلاع دقیق از شرایط این بخش منشأ می ‌گیرد.

این کارشناس نیز بر این باور است که تصمیم به ممنوعیت تبلیغات بازرگانی شرکت های خدمات تلفن همراه با مقرّرات قانون اساسی تاجیکستان مغایر است.

در حال حاضر، شش شرکت فراهمگر خدمات تلفن همراه در تاجیکستان فعالیت دارند که بیشتر آنها با سرمایه خارجی تأسیس شده‌اند.

به این دلیل، این موضوع نیز مطرح است، که یکی از اهداف دولت تلاش جلوگیری از انتقال سود این شرکتها به خارج از کشور می ‌تواند باشد.

تلفن های همراه امروزه مهم ّترین وسیله ارتباطی و اطّلاع رسانی میان مردم تاجیکستان است و طرفداران آزادی بیان محدودیت های اعمال شده از سوی دولت در این زمینه را تلاشی برای محدود کردن آزادی دسترسی به اطلاعات دانسته و انگیزه این اقدام را بیم از گسترش افکار مخالف توصیف کرده اند.