نخستین کرسی سبز در مجلس عوام بریتانیا

فعالان حزب سبز بریتانیا- عکس از AP
Image caption جنبش سیاسی سبز بریتانیا در سال ۱۹۷۳ و با نام حزب مردم راه اندازی شد

برای اولین بار در تاریخ بریتانیا، حزب سبز به جمع قانونگذاران مجلس عوام راه یافت.

این پیروزی تاریخی سبزها را کارولاین لوکاس، رهبر حزب سبز انگلستان و ولز رقم زد که پیشتر هم عنوان نخستین نماینده این حزب در پارلمان اروپا را به نام خود ثبت کرده بود.

خانم لوکاس که از سال ۱۹۹۹ تاکنون، سه دوره پیاپی عضو هیئت نمایندگی انگلستان در پارلمان اروپا بوده، در نخستین تجربه خود در شرکت در رقابتهای انتخابات مجلس عوام بریتانیا، توانست یکی از کرسیهای بندر برایتون انگلستان را که در اختیار حزب کارگر بود، از آن خود کند.

سبز اروپایی و سبز بریتانیایی

با اینکه بریتانیا یکی از نخستین کشورهای جهان بود که حزب سبز در آن تشکیل شد، اما این حزب برای ورود به صحنه اصلی سیاست و ورود به مجلس قانونگذاری، از بیشتر همتایان اروپایی اش عقب ماند و مسیری متفاوت با آنان را پیمود.

در سالهای دهه نود میلادی که دوران اوج اقبال عمومی به سبزها بود، در کشورهایی مانند آلمان و هلند، احزاب سبز از احزاب اصلی و دارای جایگاهی مؤثر در مجالس قانونگذاری بودند، اما حزب سبز بریتانیا که پیش از همه احزاب سبز اروپایی تأسیس شده بود، در ورطه اختلافات داخلی افتاده و آماج انتقاد مطبوعات شده بود.

در زمانی که دولتهای آلمان و فرانسه وزیر سبز داشتند، داشتن حتی یک نماینده برای سبزهای بریتانیا یک رویا بود، به واقعیت پیوستن این رویا برای بریتانیاییها سی و هفت سال طول کشید در حالی که همتایان اروپایی شان این دوره را ظرف چند سال طی کردند.

شاید یکی از دلایلی که سبزهای بریتانیا هنوز نتوانسته اند جای پای محکمی در سیاست پیدا کنند این است که در کشورهایی مثل آلمان و هلند و فرانسه، سبزها نوعی چپ مدرنند که یکی از پایه های مرام سیاسی آنها را نقد جریانهای سنتی و معمول چپ تشکیل می دهد، حال آنکه در بریتانیا، این نوع از جریان "چپ" را حزب کارگر در خود جای داده است، برای سبزهای لیبرال و راستگرا هم احزاب اصلی همچنان آن قدر جذابیت دارند که بتوانند بخش بزرگی از آنان، بخصوص عملگرایانشان را به خود جذب کنند.

همچنین در بریتانیا، در حالی که سبزها به دلیل کوتاه بودن دستشان از قدرت، عمدتاً محدود به فعالیتهای تبلیغاتی برای آرمانهای خود بوده اند، احزاب اصلی کارگر و محافظه کار و لیبرال دموکرات، برنامه های زیست محیطی را هم در سیاستهای خود گنجانده و با دسترسی که به قدرت سیاسی داشته اند توانسته اند دست کم بسوی عملی کردن بخشی از این برنامه ها گام بردارند و بخشی از هواداران حفظ محیط زیست را بسوی خود سوق دهند.

تفاوت سبز بریتانیایی با سبز اروپایی، بازتابی است از تمایز بین دموکراسیهای اروپایی و بریتانیایی، دموکراسی ای که حاصل انقلاب نبوده، به بار نشستن آن زمان بسیار درازتری به طول انجامیده و نظامی که بر اساس آن تشکیل شده، نه اصل تفکیک قوا دارد و نه به معنای اروپایی آن سکولار است.

از بنیادگرایی تا لیبرالیسم

جنبش سیاسی سبز بریتانیا در سال ۱۹۷۳ و با نام حزب مردم پا به عرصه وجود نهاد، این حزب در آغاز، جمعی از محافظه کاران بنیادگرا را شامل می شد که آرمانهایی همچون بازگشت از عصر صنعت به کشاورزی، از میان برداشتن شهرهای بزرگ و بازگشت به دوران جوامع کوچک بشری و در مجموع، بازگشت بشریت به شیوه سنتی زندگی داشتند.

پس از ناکامی در نخستین تجربه انتخاباتی که حزب مردم را در آستانه فروپاشی قرار داد، حزب نام خود را به اکولوژی، همنام مجله ای که در آن زمان ارگان حزب به شمار می رفت، تغییر داد و با وجهه تازه ای که کسب کرد، در انتخابات شوراهای محلی در سال ۱۹۷۷، هفت کرسی از آن خود ساخت.

ورود فعالان محیط زیست و جوانان معروف به نسل پس از جنبش دانشجویی ۱۹۶۸، حزب اکولوژی را از بنیادگرایی به سمت چپ سوق داد، تحولی که بخش عمده آن حاصل نفوذ اندیشه های اشرافزاده چپگرایی به نام جاناتان پوریت بود که هنوز هم از نام آورترین فعالان محیط زیست در بریتانیاست.

جاناتان پوریت که عملاً رهبری حزب اکولوژی را به دست گرفته بود، شمار اعضای رسمی حزب را از چند صد نفر به هزاران رساند، به بی توجهی رسانه ها به حزب پایان داد و پای اعضای برجسته حزب را به رادیو و تلویزیون باز کرد.

از آن پس، حزب اکولوژی از جریانی که آرمانهایش به خیالپردازیهای "کهنه گرایانه" پهلو می زد، به چتری فراگیر تبدیل شد که از جوانان چپگرا تا متفکران سنتگرا و از هواداران سقط جنین و حقوق همجنسگرایان تا روحانیون بلندپایه مسیحی زیر آن گرد آمدند.

راه دور و دراز قدرت

حزب اکولوژی در انتخابات سال ۱۹۷۹ مجلس عوام، پنجاه و سه نامزد معرفی کرد که اگرچه هیچکدام انتخاب نشدند اما مجموعاً حدود چهل هزار رأی آوردند که کامیابی بزرگی برای حزب اکولوژی به شمار می رفت و نام حزب را در کنار احزاب مهم بریتانیا مطرح ساخت.

در دوره های پیاپی انتخابات شوراهای محلی هم بتدریج موفقیت سبزها افزایش یافت و در هر دوره به شمار کرسیهای خود افزودند تا اینکه در حال حاضر صاحب ۱۱۶ کرسی در شوراهای محلی و دو کرسی در شورای بیست و پنج نفره شهر لندن هستند.

حزب اکولوژی برای همراهی با احزاب سبز اروپایی، نام خود را در سال ۱۹۸۵ رسماً به حزب سبز تغییر داد و رنگ سبز را برای فعالیتهای تبلیغاتی برگزید.

Image caption کارولاین لوکاس (سمت راست) از سال ۱۹۹۹ از نمایندگان انگلستان در پارلمان اروپا بوده است

افزایش توجه جامعه به مسائل زیست محیطی در سالهای دهه هشتاد میلادی و تبلیغات پردامنه و سازمانیافته حزب سبز پیوسته به شمار هوادارانش افزود و حزب سبز توانست در انتخابات پارلمان اروپا در سال ۱۹۸۹ حدود دو میلیون و سیصدهزار رأی به دست بیاورد، هرچند هیچیک از کرسیهای این پارلمان نصیبش نشد.

ورود حزب سبز به پارلمان بریتانیا با پیروزی در انتخابات به دست نیامد، بلکه بارون جورج مک لئود، کشیش پروتستان اسکاتلندی بود که با پیوستن به حزب سبز، این حزب را چند سالی در مجلس اعیان پارلمان صاحب کرسی کرد، با مرگ لرد مک لئود در سن ۹۶ سالگی، همین یک کرسی هم در سال ۱۹۹۱ از دست رفت اما هشت سال بعد جای آن را یک کشیش دیگر عضو مجلس اعیان پر کرد: بارون تیموتی بومونت، که او هم دو سال پیش درگذشت.

در انتخابات پارلمان اروپا در سال ۱۹۹۹، سبزها سرانجام موفق شدند دو نماینده به این پارلمان روانه کنند که این دو در دوره های بعد هم کرسی خود را حفظ کردند.

کارولاین لوکاس که اکنون نخستین نماینده حزب سبز در مجلس عوام شده، یکی از این دو نماینده بود.

کارولاین لوکاس

پیروزی او در انتخابات مجلس عوام نتیجه چند سال تبلیغات و تمرکز روی یکی از حوزه های انتخابیه بندر برایتن بود که محاسبات سبزها نشان می داد بیش از هر حوزه انتخابیه دیگری در انگلستان، شانس پیروزی در آن دارند.

بندر برایتون در جنوب انگلستان یکی از لیبرال ترین شهرهای این کشور به شمار می رود و در یکی از حوزه های انتخابیه این شهر بود که سبزها بیش از هر وقت دیگری به پیروزی نزدیک شده بودند.

در دور پیشین انتخابات مجلس عوام، کیت تیلور، نامزد سبزها، بیست و دو درصد آرای حوزه انتخابیه محله پاویون در برایتن را به دست آورده بود.

یک سال پس از آن انتخابات، دیوید لپر، نماینده چپگرای حزب کارگر که سه دوره پیاپی کرسی محله پاویون را در مجلس در اختیار داشت، اعلام کرد که در دور آینده دیگر قصد شرکت در رقابتهای انتخاباتی را ندارد و بدین ترتیب، سد بزرگی از پیش روی حزب سبز کنار گذاشته شد.

با رأی گیری از اعضای حزب سبز تصمیم گرفته شد که بهتر است به جای اینکه بار دیگر کیت تیلور در این حوزه نامزد شود، این مأموریت را به کارولاین لوکاس بسپارند که به عنوان نماینده جنوب شرق انگلستان در پارلمان اروپا، برایتون هم بخشی از حوزه انتخابیه اش در این پارلمان محسوب می شد و در واقع بخشی از آرای خود را در انتخابات پارلمان اروپا از همین حوزه به دست آورده بود.

فعالیت خانم لوکاس برای جلب آرای مردم در این حوزه، از سه سال پیش آغاز شد، در این میان رهبری حزب سبز هم به او سپرده شد و سرانجام توانست در انتخابات، با اختلاف ۱۲۵۲ رأی از رقیب خود از حزب کارگر پیش بیفتد.

سابقه عضویت خانم لوکاس در شورای شهر آکسفورد در سالهای ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۴ و موقعیتش به عنوان رهبر حزب سبز و عضو پارلمان اروپا، او را از لحاظ سابقه فعالیت سیاسی و اجتماعی در موضع بسیار برتری نسبت به رقبای هفتگانه اش (چهار زن و سه مرد) قرار داد که هیچکدام از تجربه شرکت در انتخابات برخوردار نبودند و جز نامزد حزب کارگر، هیچ یک از آنها سابقه فعالیت سیاسی و اجتماعی در خور توجه نداشته اند.

مطالب مرتبط