همایش "آب برای حیات" در تاجیکستان آغاز به کار کرد

Image caption آقای رحمان از کشورهای پایان ‌آب انتقاد کرد بی آن که از آنها نام ببرد

همایش بین‌المللی آب در شهر دوشنبه که دو روز ادامه ‌خواهد داشت، با شرکت نمایندگان بیش از 70 کشور دنیا و بیش از 65 سازمان بین‌المللی، دیپلماتها، کارشناسان و دانشمندان مسائل آب آغاز به کار کرده است

امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، ضمن سخنرانی در همایش بین‌المللی "آب برای حیات" از سیستم ناکارآمد استفاده از ذخایر آب در آسیای میانه ‌بشدّت انتقاد کرد.

وی نخست به فراوانی ذخایر آب در تاجیکستان اشاره ‌کرد و گفت که 64 میلیارد متر مکعب یا بیش از 60 درصد ذخایر آب حوزه دریاچه آرال از کوهسار تاجیکستان منشأ می‌گیرد.

امّا به گفته وی، تاجیکستان تنها حدود 10 درصد از ذخایر آب خود را مصرف می‌کند و "باقی همه به کشورهای پایان ‌آب می‌رود که در آنجا اساسا برای آبیاری زمینهای کشت صرف می شود."

آقای رحمان در همایش بین‌المللی آب گفت که با وجود فراوانی ذخایر آب در تاجیکستان بیش از 40 درصد جمعیت این کشور به آب تازه آشامیدنی دسترسی ندارند و تأمین آب برای ناحیه‌های دوردست دشوار است.

اختلافات آبی

رئیس جمهوری تاجیکستان علاوه کرد که وقوع حوادث طبیعی زیانبار، کمبود نیروی برق و نبود مبلغ کافی برای استفاده از آب همه‌ساله بر جریان پیشرفت اقتصادی تاجیکستان اثرات نامطلوبی می‌گذارد. به همین دلیل، حلّ مسائل مربوط به آب جزو برنامه‌ها و استراتژیهای توسععه و کاهش فقر در تاجیکستان بوده است.

آقای رحمان با اشاره ‌به اختلافات کشورهای منطقه بر سر آب (هرچند از هیچ کشوری نام نبرد)، ابراز داشت که تاجیکستان برای هیج کشور دیگر منطقه در هیچ زمینه‌ای "مشکلات به میان ناورده و آوردنی هم نیست."

به گفته وی، برخی از کشورهای پایان‌آب امسال از تاجیکستان خواسته‌اند، که آب را در آب‌انبارها جمع کند، ولی به گفته آقای رحمان "از لحاظ تکنیکی آب‌ انبار نمی‌تواند در شبانه ‌روز بیش از 50 سانتیمتر بیشتر" آب را جمع آورد.

با اشاره‌ به این مشکل، رئیس جمهوری تاجیکستان ساختمان نیروگاههای بزرگ را قابل توجیه خواند و گفت که تاجیکستان می‌تواند به وسیله این نیروگاهها آب را در زمستان ذخیره کند و در تابستان به کشورهای همسایه و پایان‌ آب "تقدیم" کند.

هرچند آقای رحمان از هیچ کشور پایان‌آب مشخصاً نام نبرد، امّا اشاره ‌وی بیشتر به کشور همسای ازبکستان است که از لحاظ جمعیت و حجم زمینهای آبیاریشده بزرگترین کشور منطقه محسوب می‌شود.

تاجیکستان و ازبکستان بر سر مسائل آب و انرژی اختلافات شدیدی دارند. تاجیکستان می‌خواهد با بنیاد نیروگاههای بزرگ، مانند "راغون"، از ذخایر انرژی آبی‌اش استفاده کند و بخشی از انرژی تولیداتی را به کشورهای دیگر فروشد.

ولی ازبکستان با این طرح بشدّت مخالفت کرده و آن را برای وضع محیط زیست و عرصه کشاورزیش زیانبار می‌داند. نماینده ازبکستان در این همایش گفته است نیروگاه های بزرگ آبی در منطقه فقط در صورت انجام بازرسی های مستقل بین المللی پیرامون پیامدهای زیستمحیطی آنها می توانند بنیاد شوند.

Image caption در همایش آب نمایندگان بیش از 70 کشور و بیش از 65 سازمان بین‌المللی شرکت می‌کنند

وی با اشاره‌به خشک شدن دریاچه آرال گفت، که آبیاری زمینهای تازه در آسیای میانه‌سبب اصلی این حادثه بوده است. وی گفت از چهار میلیون هکتار زمینهای آبی در گذشته حالا زمینهای آبیاری شده به 9 میلیون هکتار رسیده است که تنها 600 هزار هکتار به تاجیکستان متعلّق است.

وی همچنین گفت که در کشورهای پایان‌آب در پنجاه سال اخیر 100 آب ‌انبار ساخته شده است، که آب جمع‌شده در آنها از مساحت دریاچه آرال یک و نیم برابر بیشتر است.

افزایش جمعیت منطقه، به گفته وی از سببهای دیگر خشکشوی دریاچه آرال است. مردم منطقه از 20 میلیون نفر در سال 1956 به 63 ملیون نفر رسیده و سه برابر افزوده است. در نتیجه تأمین نیازهای این مردم حجم دریاچه آرال ده برابر کاهش یافته است.

تنظیم آب

آقای رحمان تنظیم آب را عامل اساسی تأمین امنیت آب در منطقه دانست. وی گفت یکی از ویژگیهای آسیای میانه‌این است که تقسیم آب در منطقه نابرابر است. به گفته وی، بیش از 80 درصد آبی، که به آرال جاری می‌شود، در کشورهای بالا آب تشکّل می‌یابد و بیش از 85 درصد آن در کشورهای پایان‌آب استفاده می‌شود.

وی سیستم استفاده از آب را غیرموثر و ناکارامد خواند و گفت که برای حلّ این مسئله سازشنامه‌های درازمدّت میان کشورهای منطقه لازم است. به گفته وی، تاجیکستان پیشنهاد می‌کند، که به مسئله‌های "تنظیم آب کشاورزی و ترانزیت کفالتناک (تضمین شده) آن به دریاچه آرال" توجّه شود.

آقای رحمان به سیستم ناکارامد استفاده از آب در منطقه اشاره ‌کرده و گفت که امروزها از 30 تا 60 درصد آب در منطقه تلف می‌شود. وی گفت تاجیکستان مساحت زمینهای پنبه را 30 درصد کم کرده و همسایگانش را نیز توصیه می‌دهد، که چنین کنند و به جای پنبه سبزیجات و زراعتهایی پرورش کنند، که آب کمتری می‌‌طلبد.

وی افزود: "با تأسّف اظهار می‌کنم، که برخی از دولتهای منطقه به جای حلّ مسائل دریاچه آرال با هر واسطه می‌خواهند حقیقت حال را تحریف کرده و توجّه جامعه جهانی را از مسائل اصلی دور کنند.... به عقیده ما، معنیداد (تعبیر کردن) یک‌طرفه دلیل و ارقام به منفعت حلّ پروبلم (مشکل) نیست."

وی به بنیاد آرال اشاره‌ کرد که توسط پنج کشور منطقه تأسیس شده بود و افزود راه رسیدن به اهداف این بنیاد احیا و بازسازی شبکه‌های آبرسانی کهنه است.

در همایش بین‌المللی آب در شهر دوشنبه که دو روز ادامه ‌خواهد داشت، نمایندگان بیش از 70 کشور دنیا و بیش از 65 سازمان بین‌المللی، دیپلماتها، کارشناسان و دانشمندان مسائل آب شرکت می‌کنند.

رئیس جمهور تاجیکستان در این همایش بار دیگر استفاده از آب دریاچه سریز را به عنوان پاکترین آب آشامیدنی برای مردمان منطقه پیشنهاد کرده است.

پیشنهادهای رحمان

در پایان سخنرانی خود رئیس جمهوری تاجیکستان پیشنهادهایی برای نیمه دوّم ده‌ساله بین‌المللی "آاب برای حیات" ارائه کرد. وی از جمله خواستار حمل و نقل بی ممانعت کالاها "برای حلّ مسائل کم بضاعتی، رفع عواقب حوادث طبیعی، حمایت از بهداشت عمومی، معارف و غیره" شد-مشکلی که اخیراً خود تاجیکستان نیز با آن روبروست.

به گفته منابع رسمی، طی چهار ماه اخیر ازبکستان صدها واگون مواد و کالای تاجیکستان را که حامل موادّ مختلف، از جمله موادّ غذایی و سوختی هستند، در قلمرو خود متوقف کرده و این اقدام بر وضع اقتصاد تاجیکستان اثرات ناگواری برجای گذاشته است.

آقای رحمان همچنین خواستار "کم کردن مبلغ قرض کشورهای کمبضاعت" و "بخشیدن قرضهای رسمی دوجانب" و "کومکهای بیشتر به کشورهای فقیر شده است.

وی همچنین با اشاره‌به پیامدهای تغییرات اقلیمی گفت: "تاجیکستان همچون مبتکر ده‌ساله بین‌المللی "آب برای حیات" در دوره سالهای 2005-2015 پیشنهاد می‌نماید، که نیمه دوّم ده‌ساله به اجرای تدبیرهای مشخّصی در سطح بین‌المللی و منطقه‌ای عاید به تأمین آب نوشیدنی برای طبقه‌های کمبضاعت بخشیده شود."

وی با اشاره‌به پیمان بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استفاده از ذخایر آب و ثروتهای دیگر را حق حلال مردم هر کشوری خواند و گفت، که "اگر ذخیره‌های آب برای پیشرفت و کاهش فقر... وابسته است، پس در این حالت نیز باید حقوق انسان و کشورها به استفاده از ذخیره‌های آبی احترام کرده شوند."

رئیس جمهوری تاجیکستان همچنین خواستار همکاریهای گسترده بین‌المللی برای حلّ مسائل آب شد و پیشنهاد کرد، که سال 2010 "سال بین‌المللی دیپلماسی آبی" اعلام کرده شود.

مطالب مرتبط