سفر رئیس جمهور تاجیکستان به ازبکستان

Image caption برخی از کارشناسان ادّعا دارند، که برای رفع سردی میان تاجیکستان و ازبکستان مذاکرات یک به یک آقایان رحمان و کریمف لازم است

امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان بعد از ظهر روز پنج‌شنبه‌ عازم پایتخت ازبکستان شد.

قرار است امامعلی رحمان در کنار شرکت در همایش رهبران کشورهای عضو سازمان همکاریهای شانگهای، با رئیس جمهوری ازبکستان نیز دیدار یک به یک داشته باشد.

جلسه کاری این سازمان فردا برگزار می‌شود، ولی امروز (پنجشنبه) ملاقات دو جانبه و صحبتهای غیررسمی رهبران این کشورها در نظر است.

برخی از کارشناسان تاجیک با درنظرداشت سردی روابط میان تاجیکستان و ازبکستان به نتایج مثبت دیدار آقایان رحمان و کریمف چندان خوش‌بین نیستند.

وفا نیتبیکف، کارشناسان مرکز مطالعات استراتژیک ریاست جمهوری تاجیکستان بر این نظر است که موفقیّت این مذاکرات به پیشنهاد جانب تاجیکستان مربوط است.

وی افزود: “فکر می‌کنم، پرزیدنت رحمان به کریمف پیشنهادهایی برای بهبود روابط میان این دو کشور خواهد کرد. احتمال دارد، جانب ازبکستان پیشنهاد مشارکت در ساختمان نیروگاه “راغون” را بپذیرد”.

Image caption آقای نیتبیکف می‌گوید، که احتمالاً پرزیدنت رحمان به همتای ازبک خود مشارکت در طرح "راغون" را پیشنهاد خواهد کرد

از سوی دیگر، آقای نیتبیکف می‌گوید که حتّی اگر در این مذاکرات پیشرویی در روابط میان این دو کشور حاصل نشد، باکی نیست. زیرا، “حدّ اقل جانبها موضع همدیگر را مشخّص می‌کنند. مهم این است که چنین یک دیداری صورت می‌گیرد”.

ولی به اعتقاد رحمت‌الله‌ولی یف، سیاست‌شناس تاجیک، از دیدار آقایان رحمان و کریمف نباید پیامدهای مثبتی را منتظر بود. به گفته وی، “مشکل روابط میان این دو کشور فراختر از موضعگیریهای تاجیکستان و ازبکستان است”.

وی افزود، که حلّ مشکلات روابط میان تاجیکستان و ازبکستان باید در سطح رهبران کشورهای عضو سازمانی همکاری شانگهای مطرح شود. به اعتقاد این سیاست‌شناس، نقش رهبران روسیه و قزاقستان می‌تواند در رفع این مشکلات مؤثر باشد.

در همین حال، مسعود صابرف، رهبر حزب دموکرات تاجیکستان، می‌گوید، که مشکلات روابط میان تاجیکستان و ازبکستان تنها به روابط رؤسای جمهور دو کشور ربط دارد.

Image caption رحمت‌الله‌ولی یف بر این نظر است، که بدون روسیه و قزاقستان مشکلات روابط میان تاجیکستان و ازبکستان حلّ خود را نخواهد یافت

وی معتقد است که تاجیکستان باید مشخّص کند که از جانب ازبکستان چه می‌خواهد؟

هر چند مقامات تاجیکستان ادّعا دارند که حالا در قلمرو ازبکستان حرکت بیش از دو و نیم هزار واگون این کشور به تعویق درآورده شده است، ولی به گفته آقای صابرف، “بگذار که به کُندی باشد هم، این واگونها به تاجیکستان وارد شوند”.

اگر تاجیکستان از ازبکستان کمکی می‌خواهد، پس به اعتقاد مسعود صابرف، چنین کمکها را نباید انتظار داشت. زیرا به باور وی، “چنین به نظر می‌رسد که رهبران ازبکستان نمی‌خواهند با رهبران فعلی تاجیکستان و سیاست پیشگرفته آنها معاملاتی داشته باشند”.

آقای صابرف معتقد است که “گنهکارسازی تنها جانب ازبکستان در سردی روابط با آن کشور چندان صحیح نیست. زیرا در این زمینه خود تاجیکستان نیز اشتباهات زیادی کرده ‌است”.

با این وجود، آقای صابرف خطاب به رئیس جمهوری ازبکستان گفت که “اگر روابط میان این دو کشور واقعا به سردی گراییده باشد، پس چرا این سردی علیه نفراتی اعمال شده است که خود ازبکستان برای به قدرت آمدن آنها کمک کرده است؟”

Image caption آقای صابرفف بر این نظر است، که مقامات ازبکستان خود به سر قدرت آمدن امامعلی رحمان مساعدت کرده‌اند

در اوایل دهه 1990، زمانی که پرزیدنت رحمان به سر قدرت آمد، وی در برخی از سخنرانیهای خود اسلام کریمف را “آته” (پدر) خطاب کرده بود. همچنین، چند واحد کشاورزی تاجیکستان به اسم رئیس جمهور ازبکستان نامگذاری شده بودند.

ولی در پایان دهه 1990 روابط میان دو رئیس جمهور به سردی گرایید. امّا بعد از تصمیم دولت تاجیکستان برای ازسرگیری ساختمان نیروگاه “راغون” سردی روابط آنها شدّت گرفت و منجر به “محاصره اقتصادی” تاجیکستان شد.

هرچند جانب ازبکستان این ادّعا را بی‌پایه می‌خواند، ولی دولت تاجیکستان ناچار شد برای حلّ مشکل تعویق واگونهای خود در ازبکستان به سازمانهای بین‌المللی مراجعه کند، که تا حال نتیجه‌ای در پی نداشته است.

مطالب مرتبط