بررسی امکان بازگشت مرزبانان روس به تاجیکستان

Image caption ویکتور ایوانف میگوید، که برای کشورش مبارزه با قاچاق موادّ مخدِّر در فاصلهای دورتر از مرزهای کشورش مؤثرتر خواهد بود

تاجیکستان و روسیه موضوع بازگشت مرزبانان روس به مرز میان تاجیکستان و افغانستان برای مراقبت از مرز را بررسی می‌کنند.

امّا گفته می‌شود تصمیم نهایی در این زمینه به “اراده دو کشور” بستگی دارد.

این مطلب روز پنج‌شنبه‌1 ژانویه از سوی ویکتور ایوانف، رئیس اداره فدرال نظارت بر موادّ مخدِّر روسیه بعد از دیدار وی با پرزیدنت رحمان اعلام شد.

بعد از فروپاشی اتّحاد شوروی تا سال 2005 حفاظت مرز تاجیکستان با چین و افغانستان به دوش مرزبانان روس وا‌گذار شده بود. تحویل حفاظت این مرزها به مرزبانان تاجیک در سال 2005 در رسانه‌های روسیه واکنشهای تیز و تندی به دنبال داشت.

حالا نیز کارشناسان و سیاستمداران روس ادّعا دارند، که "تاجیکان بتنهایی نمی‌توانند امور مراقبت از مرز با افغانستان را انجام دهند و روسیه را لازم است تأمین امنیت در مرزهای جنوبی کشورهای همسود را به عهده خود بگیرد."

Image caption از سال 2005 به این سو مرزبانان تاجیک بتنهایی از مرزهای این کشور مراقبت میکنند

ویکتور ایوانف بعد از دیدار خود با امامعلی رحمان اظهار داشت، که برای کشورش مبارزه با موادّ مخدِّر دورتر از مرزهای روسیه، یعنی در قلمرو کشوری نظیر تاجیکستان، که با افغانستان هم‌مرز است، مؤثرتر خواهد بود.

با این وجود، آقای ایوانف از دولت تاجیکستان برای حفاظت مرز با افغانستان و مبارزه با قاچاق موادّ مخدِّر ستایش کرد و گفت، که "دولت تاجیکستان در این زمینه تلاشهایی انجام می‌دهد."

وی همچنین از تلاش جامعه جهانی برای کمک به تاجیکستان در زمینه حفاظت مرزها اظهار قناعتمندی کرد و گفت، که دولت روسیه نیز برای ارائه کمکها در زمینه جلوگیری از قاچاق موادّ مخدِّر به تاجیکستان آماده است.

این در حالیست، که بعد از خروج نیروهای مرزبانی روسیه از تاجیکستان، یک گروه بیش از صدنفری افسران مرزبان روس همچنان در این کشور به عنوان مشاور فعالیت می‌کنند.

Image caption آقای نیتبیکاف بر این نظر است، که بازگشت کامل مرزبانان روس به گونه سالهای قبلی غیرممکن است

طبق اطّلاع منابع نیروهای مرزبانی کمیته دولتی امنیت ملّی تاجیکستان، آنها معمولاً به آموزش مرزبانان تاجیک و ارائه کمکهای حرفه‌ای به منظور حفاظت مؤثر از مرزها مشغولند.

وفا نیتبیکاف، کارشناس مرکز مطالعات استراتژیک تاجیکستان می‌گوید، که بازگشت کامل مرزبانان روس به مرز تاجیکستان با افغانستان غیرواقعی به نظر می‌رسد.

به اعتقاد وی، حتّی اگر در این زمینه تصمیمی گرفته شود، پس حفاظت مرز تاجیکستان با افغانستان به طور مشترَک انجام خواهد شد و یا روسیه تعداد متخصصان خود در تاجیکستان را افزایش خواهد داد.

با این وجود، آقای نیتبیکاف می‌گوید، که بازگشت مرزبانان روس به تاجیکستان در مبارزه با قاچاق موادّ مخدِّر مؤثر خواهد بود.

وی افزود: "مسلّم است، که امکانات روسیه برای عملیات اکتشافی بیشتر از امکانات تاجیکستان است و این امر برای مبارزه با قاچاق موادّ مخدِّر می‌تواند مؤثر باشد."

Image caption پرویز ملّاجاناف میگوید، که اگر روسیه به تاجیکستان گذشتهایی کند، احتمال بازگشت مرزبانان روس به این کشور امکانپذیر خواهد بود

از سوی دیگر، وفا نیتبیکاف بر این نظر است، که روسیه در قبال افزایش نیروهای آمریکا در افغانستان می‌خواهد حضور نظامی خود در تاجیکستان را تقویت دهد و این نکته هدف اصلی مطرح شدن موضوع بازگشت مرزبانان روس به تاجیکستان است.

امّا به اعتقاد پرویز ملّاجاناف، تحلیلگر سیاسی، مذاکرات برای بازگشت مرزبانان روس به تاجیکستان طول چند سال اخیر به صورت "غیرفعال" ادامه‌دارد.

وی گفت: "بازگشت مرزبانان روس هرچند امکان‌پذیر است، ولی دشوار به نظر می‌رسد. زیرا به دنبال پیامدهای بحران جهانی مالی حالا روسیه قادر نیست، که مقدار زیادی از نیروهای خود را بتواند به کشوری دیگر اعزام کند."

آقای ملّاجاناف می‌گوید: "تاجیکستان تنها در صورت معامله با روسیه می‌تواند بازگشت مرزبانان روس را بپذیرد، مثلاً اگر روسیه در مورد ساختمان نیروگاه "راغون" گذشتهایی کند یا کمکهای چشم‌رس مالی به تاجیکستان اختصاص دهد."