زندگی بدون برق در گرمای ۵۰ درجه بغداد

بیشتر غروبها بعد از کار روزانه، هنگامی که کمی از گرمای سوزان بغداد کاسته می شود، دقایقی در تراس پشتی دفتر بی بی سی می نشینم تا از سکوت و آرامش بیرون استفاده کنم.

گاهی که خوش شانس باشم شبکه برق سراسری برای مدتی وصل می شود و ژنراتور را خاموش می کنند؛ صدای پرندگان و رفت و آمد خیابان به جای زوزه هزاران موتور برق، فضا را پر می کند و احساس خوبی به آدم دست می دهد.

سرو صدای دائمی ژنراتور ها شاید آزاردهنده باشد؛ اما در عراق به جزء لاینفک زندگی تبدیل شده، با این وجود هنوز هم استفاده از برق برای بسیاری، دور از ذهن و دست نیافتنی است.

نیازی نیست در مورد گرمای تابستان عراق توضیح دهم؛ اما در هفته های گذشته دمای هوا در بعضی نقاط به ۵۰ درجه سانتیگراد رسیده بود.

قطعی برق شبکه سراسری در عراق عادی است. معمولا این شبکه، که عملا چیزی از آن نمانده است، بیشتر از پنج ساعت در شبانه روز قادر به تامین برق نیست که البته این مدت در بعضی روستاها از این هم کوتاهتر است.

صبر مردم لبریز شده است

هرچه دمای هوا در تابستان بالا تر می رود، تحمل مردم کمتر شده و عصبانی تر می شوند. چند هفته پیش مردم معترض بصره با تابوتی نمادین بر دوش، که در پارچه مشکی پیچیده شده بود و روی آن نوشته بودند "برق"، به خیابانها ریختند.

نیروهای امنیتی به مردم عصبانی که شروع به پرتاب سنگ به ساختمانهای دولتی کرده بودند، شلیک کردند و در جریان این درگیریها دو نفر کشته شدند. پس از آن تظاهرات بیشتری انجام شد که بعضی از آنها تا مرز خشونت هم پیش رفت.

وحید کریم، وزیر نیروی عراق مجبور به استعفا شد و نوری المالکی، نخست وزیر این کشور با یادآوری اینکه حل فوری این مساله غیر ممکن است از مردم خواست آرامش خود را حفظ کنند.

با وجود اینکه خشونت به بخشی از زندگی روزمره مردم در عراق تبدیل شده، این اتفاقات برای مردم و دولت تکان دهنده بود. وزیر کشور هم با تلخی هشدار داد که با تظاهرات خشونت آمیز با "روشهای معمول" برخورد خواهد شد.

برق فروشان محلی

این روزها سر حسین شهرستانی که حالا علاوه بر وزارت نفت، مسولیت وزارت نیرو را هم بر عهده دارد، به شدت شلوغ است. بقیه اوقات او هم به مذاکره برای تشکیل دولت جدید این کشور می گذرد که تا کنون نتیجه ای نداشته است.

Image caption نجیم می گوید نصف درآمدش بابت سوخت و تعمیر ژنراتور هزینه می شود

هنگامی که او را در دفترش در وزارت نفت ملاقات کردم، تصدیق کرد که مردم در اثر سختی های ناشی از قطع مکرر برق به تنگ آمده اند.

اما این، تمام داستان نیست؛ یک روز جمعه هنگامی که نماز جمعه رو به پایان بود به شهرک صدر، منطقۀ بزرگ شیعه نشین در شمال بغداد، رفتم و با شیخ جاسم المطیری، امام جماعت مسجد صحبت کردم.

او گفت:"مردم به اندازه کافی تحمل کرده اند. چه بلایی سر پولها آورده اند؟ این مساله باید به سرعت حل شود."

در خیابان به احمد خادم، معلم مدرسه محل برخوردم؛ انبردست به دست، در حال وصل کردن سیم برق به دسته سیمی بود که از ژنراتور گوشه خیابان منشعب می شد.

قطع برق، کسب وکار جدیدی ایجاد کرده است: "برق فروشی محلی".

صاحب ژنرانور محلی، برق چند خانۀ محل را تامین می کند. شما می توانید در ازاء مبلغ ماهانه ۵۰ تا ۱۰۰ دلار برق مصرفی خانگی را تامین کنید. البته برق دزدان هم در این بین بی نصیب نیستند.

از نظر آقای خادم این مشکل ربطی به وضعیت سیاسی ندارد. او می گوید: "در منطقه سبز، برق ۲۴ ساعته وصل است. آنها هم باید مشکلی را که ما با آن روبرو هستیم تجربه کنند."

کسبه متضرر می شوند

آقای شهرستانی تائید کرد که وضع سیاستمداران تا کنون از مردم عادی، که آنها را با رای خود به قدرت رسانده اند، بهتر بوده است؛ اما گفت قصد دارد به این روال خاتمه دهد.

او گفت:"وزیر قبلی تحت فشار زیادی بود تا برق مناطق مسکونی سیاستمداران و ساختمانهای دولتی را تامین کند که از نظر من ضرورتی ندارد. اولین اقدام من به عنوان وزیر برق این بوده که با سیاستمداران نیز مانند شهروندان عادی رفتار شود."

او عقیده دارد تا هنگامی که این مشکل رفع نشده، وزرا هم باید قطع برق را تجربه کنند. در عین حال او در مورد ساختمان بزرگ وزارت نفت می گوید که برق این ساختمان توسط ژنراتورهای اختصاصی تامین می شود و اصولا از شبکه برق سراسری جداست.(واضح است که این ژنراتورها از محل درآمدهای نفتی عراق خریداری شده است.)

افرادی که شغل آزاد دارند باید برای خودشان ژنراتور تهیه کنند. چند روز پیش به بستنی فروشی نجیم عابد هاشم رفتم. او مغازه کوچکی نزدیک دفتر بی بی سی دارد و بستنی دست ساز پسر عمویش را می فروشد که طعم پسته ای اش در یک روز داغ تابستانی حسابی مزه می دهد.

نجیم می گوید نصف درآمدش بابت سوخت و تعمیر ژنراتور هزینه می شود. اگر بخواهد از برق سراسری استفاده کند نمی تواند بیشتر از دو ساعت در روز کار کند و بدون ژنراتور هم تمام بستنیهایش آب می شوند.

Image caption قطع برق، کسب وکار جدیدی ایجاد کرده است: "برق فروشی محلی"

او به من گفت: "این برای کاسبی ما بد است. مسولان باید پولی را که به بهسازی شبکه برق اختصاص داده شده خرج همان کار کنند نه اینکه آن را در جیبشان بگذارند."

البته اگر منصفانه نگاه کنیم همه تقصیرها هم به گردن دولت نیست. نیروگاههای عراق در جنگ اول خلیج فارس بمباران شدند و پس از آن نیز تا بمباران حمله سال ۲۰۰۳، به دلیل تحریمهای بین المللی به همان صورت رها شده بودند.

وزیر به من گفت که دولت از سال ۲۰۰۶ جدا از پولی که آمریکاییها در این مورد خرج کرده اند، ۶ میلیارد دلار در بخش برق هزینه کرده است. اما وقتی با بیشتر عراقیها صحبت می کنید می گویند که وضع بدتر شده است.

عراق در حال تلاش برای تبدیل شدن به کشوری است که در آن مشکلات به جای خشونت با سیاست ورزی حل می شوند. در حال حاضر مردم، سیاستمداران را آدم های فاسدی می دانند که در زمان رنج و مشقت مردم، در ویلاهای خنکشان نشسته اند و در مورد موقعیت سیاسی خود، سخن سرایی می کنند.

مطالب مرتبط